Great Barrier Reef 3D

Welkom in Australië.

We zijn nu in het noordoosten van het Australische continent…

…en onder ons bevindt zich het Great Barrier Reef.

Het prachtige, heldere water reikt zover je maar kunt kijken.

Onder het oppervlak liggen de koraalriffen…

…die zich over het hele gebied verspreid hebben.

Gigantisch grote riffen die vanuit de lucht zichtbaar zijn.

Een schitterend gezicht.

Wat van hierboven niet zichtbaar is…

…is de enorme hoeveelheid aan leven…

…die je in de diepte van de riffen kunt vinden.

Die vormt de reden van ons bezoek aan dit wonder der natuur.

Het Great Barrier Reef is het grootste koraalrif op aarde.

Het ligt aan de oostkust van de staat Queensland…

…en strekt zich over een lengte van 2300 kilometer uit.

Het totale oppervlak van het rif…

…bedraagt wel 350.000 vierkante kilometer.

Het wemelt hier van het leven.

2600 soorten vis, 600 verschillende koraalsoorten…

…en schelpdieren die wel 120 jaar oud kunnen worden.

Sinds 1981 staat het Great Barrier Reef op de werelderfgoedlijst van UNESCO.

We treffen iemand die het Great Barrier Reef door en door kent…

…een man die al ruim 40 jaar een enorme band met het rif heeft…

…de Amerikaanse John Rumney.

In 1974 ben ik naar Australië gegaan…

…om het Great Barrier Reef te bekijken. Ik wist er niet veel van.

Ik kende het alleen uit de National Geographic en uit boeken.

Ik kwam naar de kust en reisde van Cairns naar Green Island.

Alleen daar was toerisme.

Er was geen… Wat je vandaag de dag ziet…

…de industrie waar zes miljard dollar in omgaat, 60.000 mensen…

Dat was er allemaal niet.

Er waren alleen een paar vissersbootjes…

…en die ene ferry die heen en weer voer naar Green Island.

Ik kwam daar aan, sprong van de boot, en ik wist niet wat ik zag.

De levensdans…

Het eerste uur dat je in het water bent…

…zie je meer dieren dan je in je hele leven zult zien.

Ik ben gaan snorkelen toen ik een jaar of 11, 12 was.

Toen deed ik het voor het eerst en het veranderde m'n hele leven.

Toen werd het…

Ik hield al van dieren, van slangen, hagedissen en krokodillen en zo.

En zodra je het water inging, werd het 3D.

Je kon er niet meer omheen…

…het was veel meer dan in de natuur, in het bos of de bergen…

Als je in een koraalrif als het Barrier Reef springt…

…ben je omgeven door honderden dingen, en er zijn er duizenden van.

Eenmaal onder water moeten we het wel met John Rumney eens zijn.

De kleuren en enorme hoeveelheid aan leven in het rif zijn overweldigend.

We zien gigantische scholen vissen.

Zo zijn er grote groepen vissen die gezamenlijk rondzwemmen…

…maar ook tientallen kleurige, piepkleine vissen…

…die dicht bij het koraal zwemmen, samen met hun soortgenoten.

Zo kunnen ze zich snel tussen het vertakte koraal verstoppen…

…als er gevaar dreigt.

Natuurlijk is het koraal zelf ook een lust voor het oog.

Er komen in het rif ruim 500 verschillende soorten voor…

…en ze vormen een indrukwekkend schouwspel met hun vormen en kleuren.

Na het zien van dit alles begrijpen we wel waarom John Rumney besloot…

…om in Australië te blijven.

Hij werkte eerst in de visserij en later in de toeristenbranche.

In die tijd greep hij elke kans om te gaan snorkelen…

…en van het betoverende onderwaterleven te genieten.

Hij maakte mee hoe het toerisme zich steeds verder uitbreidde.

Tegenwoordig werken er ruim 60.000 mensen in deze branche…

…alleen al in het Great Barrier Reef, en er gaan miljarden in om.

Rumney merkte dat het rif in de loop der tijd begon te veranderen.

Er is met de jaren een groot probleem ontstaan…

…die 'n bedreiging vormt voor de enorme diversiteit in het Great Barrier Reef.

Er gaat steeds meer koraal dood.

Het is geleidelijk gegaan. Toen ik het rif voor het eerst zag…

…was het een en al leven en volkomen ongerept.

Maar in de loop der jaren is het achteruitgegaan.

En met die verbleking van 2016 was het…

Ik word er emotioneel van.

Het is volledig veranderd. Het leek wel een waarschuwing voor de hele wereld.

Zoiets als de kanarie in de kolenmijn.

Op dat moment drong duidelijk tot me door…

…dat we nu iets moeten doen, anders zijn we het Barrier Reef kwijt.

We raken niet al het koraal kwijt dat er is.

Nee, maar misschien breken de donkere middeleeuwen voor het koraal aan.

Het zal niet meer zo zijn als het was. Geen vissen meer, geen biodiversiteit.

Mogelijk kan er niet eens meer gevist worden.

Door onze onwetendheid en gebrek aan betrokkenheid…

…brengen we het leven in de oceaan echt in gevaar.

En dat kan catastrofaal zijn.

De 'verbleking' waar John Rumney het over heeft, heeft die naam niet voor niks.

De term is heel toepasselijk.

Een groot deel van het rif bestaat uit kalksteen…

…dat van nature wit is.

Het wordt van kalkafscheidingen gemaakt en functioneert als een skelet.

De koralen krijgen hun kleuren…

…door een symbiose met verschillende algensoorten…

…een relatie waar beide van profiteren.

De algen voorzien het koraal van zuurstof en energie.

Maar bij deze algen luistert het nauw als het op hun omgeving aankomt.

De kleinste verandering in het water of de temperatuur…

…kan een kettingreactie veroorzaken waarbij de algen afsterven…

…met als gevolg dat ook het koraal doodgaat.

De verbleking van 2016 zorgde ervoor dat veel algen en koraal afstierven…

…en bleef er alleen witte kalksteen over.

Vandaar de naam 'verbleking'.

Er bleef alleen een spookachtige woestenij over.

Het is des te enger…

…als je weet dat het hier recentelijk nog wemelde van het leven.

Als je dat beeld voor ogen hebt, lijkt het dode koraal net een stapel lijken…

…en heeft het haast iets weg van een massagraf.

Dit is trouwens niet de eerste keer dat het gebeurde. Tussen 1985 en 2012…

…werd het totale koraaloppervlak van 28% meer dan gehalveerd…

…tot een alarmerende 13,8%.

Een verdere achteruitgang van vijf tot tien procent…

…over de komende tien jaar lijkt onvermijdelijk.

De oorzaak is de uitstoot van kooldioxide door mensen.

Volgens mij is het Barrier Reef het eerste symbool…

…het eerste duidelijke voorbeeld van wat er komen gaat.

Koraal is gevoelig voor temperatuur.

En die is aantoonbaar gestegen door de uitstoot van kooldioxide.

Het verbleken van het koraal tast de gezondheid van het rif aan…

…en veel koraal gaat dood.

Bij de volgende verbleking gaat er nog meer dood, et cetera.

Dus het rif sterft steeds verder af.

We raken de biodiversiteit kwijt.

En er is geen enkele plek waar je zoveel soorten aantreft…

…als juist hier in het Barrier Reef.

Snap je? Duizenden keren zoveel dieren per 100 meter…

…dan waar ook in de oceaan.

De diversiteit waar Rumney het over heeft en die we om ons heen zien…

…maakt het Great Barrier Reef zo uniek.

Maar waar komt die diversiteit eigenlijk vandaan?

Het wordt in de eerste plaats veroorzaakt door het koraal zelf.

De hoofdrolspelers in de riffen op aarde…

…zijn het steen- en vuurkoraal.

In de loop van duizenden jaren…

…hebben deze levende wezens gigantische formaties gevormd…

…en zelfs hele eilanden.

Daartoe behoren de Bahama's, Bermuda en de Malediven…

…maar geen is er zo groot als het Great Barrier Reef.

Koraal concurreert zelfs met de mens…

…als de bouwers van de grootste constructies op aarde.

Koralen, behorend tot de stam Cnidaria…

…doen dit door continu kalksteen af te scheiden.

Symbiodinium, micro-organismen…

…die een symbiotische relatie met het koraal hebben…

…helpen bij de verkalking en aanvoer.

De symbiodinium voorzien het koraal van waterstof…

…en zijn heel gevoelig als het op de temperatuur van het water aankomt.

Het moet altijd tussen de 20 en 30 graden Celsius blijven…

…en daarom tref je ze vooral aan in rustige, tropische wateren.

Steen- en vuurkoraal zijn gigantische kolonies van enkelvoudige poliepen.

Elke enkelvoudige poliep is maar een centimeter groot.

Hoewel voedsel wordt aangevoerd door hun symbiotische partners…

…bestaat hun dieet voornamelijk uit plankton…

…dat ze met hun tentakels vangen.

Vuurkoralen heten zo omdat ze giftige stekels hebben…

…waarmee ze door de menselijke huid heen prikken…

…en een pijnlijk gif injecteren.

De symptomen lijken op die veroorzaakt door gifsumac…

…en de pijn kan twee dagen tot twee weken aanhouden.

De verwondingen kunnen tot littekens leiden die levenslang zichtbaar blijven.

Duikers moeten goed oppassen…

…dat ze vuurkoraal niet voor zeewier aanzien.

Om zichzelf te beschermen en hun plek in het rif te behouden…

…maken koralen gebruik van verdedigingspoliepen…

…die groter zijn dan de gewone.

Ze gebruiken ze om gif te injecteren…

…in het weefsel van de tegenstander en die zo te vernietigen.

Als het op de verspreiding aankomt van sessielen…

…soorten die zich niet kunnen voort- bewegen, doet vuurkoraal het heel goed.

In de strijd om licht en ruimte…

…groeien ze gewoon over hun rivaal heen…

…want ze groeien relatief snel.

Dat lukt niet zonder de symbiotische relatie met de symbiodinium…

…en juist die soort loopt gevaar uit te sterven.

De verbleking van 2016 maakte niet alleen John Rumney aan het schrikken.

Het Barrier Reef is het eerste symbool of het eerste teken.

Het is de koorts waarop je zegt: 'We gaan naar de dokter…

…het kan wel kanker zijn.' 'Hoe gaan we dat behandelen?'

En dan stop je met roken of wat je ook moet doen…

…om het tegen te gaan, en je slikt wat pillen of zo.

In dit geval is de remedie: haal dat kooldioxide uit de lucht.

Stop met de vervuiling en zorg dat de temperatuur naar beneden gaat.

Kooldioxide verandert de zuurgraad van het zeewater.

Het kooldioxide dat in de lucht zit, komt in het water terecht.

Dat is gewoon scheikunde. Geen politieke agenda, gewoon scheikunde.

Wat doet dat met het dierlijke leven in de oceaan?

Dat lijdt eronder. Het kan geen skeletten meer maken.

De koralen kunnen niet meer voor zichzelf zorgen.

Maar alles wat nu zuurstof maakt in zee…

…het zoöplankton, staat in verband met de samenstelling van het water.

Het is inmiddels wel duidelijk dat dit koraalrif zeer fragiel is.

En omdat het rif aan duizenden soorten onderdak biedt…

…dreigt er groot gevaar.

De vertakte koralen bieden niet alleen bescherming aan andere dieren…

…ze zijn ook nog eens in staat om van voedselarme milieus…

…bloeiende oases te maken.

Sommige soorten, zoals de trekkervis, zijn gebouwd op het eten van koraal.

Zonder deze specifieke voedselbron zouden ze in een mum uitsterven.

Het verschil met een vlakke, lege bodem onder het wateroppervlak…

…springt hier direct in het oog.

Vergeleken met de delen die bedekt zijn met koraal…