Planet Earth III

‫« سیارۀ زمین ۳ »

‫« زیرنویس از ســـروش » ‫ :. SuRouSH_AbG .:

‫بخش پهناوری از سیارۀ ما ‫هنوز که هنوزه اکتشاف نشده...

‫که بیشترش در زیر آب‌ها قرار داره

‫هر سفر و ماجراجویی‌ای به زیر سطح زمین ‫ممکنه از چیز خارق‌العاده‌ای پرده برداره

‫در اینجا هرساله بیش از هزار ‫گونۀ جانوری جدید کشف می‌شه

‫اقیانوس‌ها زیستگاه ۸۰% تمامِ ‫حیوانات کرۀ زمین هستن

‫اما امروزه، کامیابی در این جهان متنوع

‫گهگاهی نیازمندِ رفتارهای ‫بسیار غافلگیرکننده است

‫« قسمت دوم: اقیانوس »

‫دریاهای کم‌عمقِ «مدارگان» (مناطق گرمسیری)

‫اینجا شاید شبیه به یک بهشت باشه...

‫اما در زیر پوست‌اش، ‫میدان جنگی برای

‫درگیری‌های بی‌وقفه برای بقاست،

‫جایی‌که همه‌چیز دقیقاً ‫اون‌طور که بنظر میاد نیست

‫یک شیرماهیِ شکارچی... ‫

‫که به‌دنبال شکار میگو و ماهی‌های ریز هست

‫از اونجایی که طعمه‌های شیرماهی ‫سوراخ‌سنبه‌های زیادی برای قایم‌شدن دارن،

‫اون چاره‌ای نداره جز این‌که صبور باشه

‫این میگو وسوسه‌انگیزه

‫شیرماهی با نزدیک‌شدن به طعمه،

‫بال‌هاش رو باز می‌کنه تا صیدش رو گیج کنه

‫شکارچی، شکار شد

‫فریبِ یکی از کم‌نظیرترین شکارچیان

‫دریای کم‌عمق رو خورد...

‫یعنی قورباغه‌ماهی زگیل‌دار!

‫این جانور روی سرش ‫نوعی چوب ماهیگیری داره...

‫یک بالۀ پشتی ارتقایافته

‫و زمانی که مکارانه اون رو طعمه قرار میده، ‫به سادگی با میگو اشتباه گرفته می‌شه

‫اما وقتی دیگه ماهی‌ای ‫طعمه رو نمی‌گیره،

‫وقتش رسیده که چوبش رو جمع کنه

‫و از اونجا بره

‫و برای قورباغه‌ماهی‌ها، ‫این کار بسیار زمان‌بره

‫قورباغه‌ماهی‌ها به‌جای شنا، راه میرن

‫بال‌های اونا، در عمل، تبدیل به پا شدن

‫شاید قشنگ به‌نظر نیاد،

‫اما چیزی که در ظاهر مرجانی هست که ‫روی پوستش زندگی می‌کنه... درواقع استتاره

‫هر ماهیگیر خوبی اینو می‌دونه که

‫پیدا کردن مکان مناسب خیلی مهمه

‫حرکت‌دادن چوب ماهیگیری ‫امواجی رو تولید می‌کنه

‫که توجهِ شکارهای بالقوه رو جلب می‌کنه

‫این بچه‌اژدهاماهی خیلی خوشش اومده

‫چیزی نمونده...

‫طعمه به دام افتاد

‫مانند تمام دریاهای کم‌عمق، ‫آب‌های سردِ

‫در نزدیکی ساحل آمریکای شمالی،

‫از فزونیِ نور آفتاب بهره‌منده هستن

‫که در اینجا این نور تقویت‌کننده‌ی

‫یکی از جانداران زمین ‫با بیشترین سرعت رشد هست...

‫..کتانجک غول‌پیکر (نوعی جلبک بزرگ)

‫این جنگل‌های بلند قامت، ‫ارتفاع‌شون در نهایت

‫به اندازۀ یک ساختمان ۱۲ طبقه می‌شه

‫این جنگل‌ها محل پرورش و رشدِ ‫بچه کوسه‌های شاخدار هستن

‫همراه با غروب آفتاب،

‫اون‌ها پناهگاه‌های روزانه‌شون رو ترک می‌کنن

‫و به سوی دلِ جنگل کتانجک ‫رهسپار می‌شن تا غذا پیدا کنن

‫با جثه‌ای حدود نیم متر،

‫این کوسه کوچک به‌شدت آسیب‌پذیره

‫هیولاهای زیادی اینجا هستن

‫یک باس دریایی غول‌پیکر... (سی‌بَس)

‫با وزنی بیش از ۲۰۰ کیلوگرم...

‫و مارماهی‌های گرگی، ‫با چنان دندان‌های بزرگی

‫که می‌تونه توتیای دریایی قرمز رو پودر کنه

‫اما بیشترین تهدید ‫از سمت کوسه‌های دیگه هست...

‫کوسه‌های تازی...

‫و کوسه‌های هفت‌آبششی پهن‌بینیِ بزرگ

‫در این جنگل.. به‌نفعته که چراغ‌خاموش پیش بری

‫فرشته‌کوسه...

‫یکی از مرگبارترین کوسه‌های جنگل کتانجک

‫و بدون شک، بهترین استتار رو داره

‫فرشته‌کوسه تا چندین روز ‫زیر سنگ‌ریزه‌ها به انتظار می‌شینه...

‫اما این‌یکی تا الان ‫زیادی توجه به خودش جلب کرده

‫اینجا ازش استقبال نمی‌شه

‫حالا خطر رفع شد

‫اما فرشته‌کوسه‌ها ۲۴ ساعته ‫مشغول به شکار هستن

‫مجرایی برای تنفس، به‌نام روزنک،

‫شن‌ها رو به نحوی جابه‌جا می‌کنه ‫که کمک می‌کنه بدنش مخفی بشه

‫تله گذاشته شد

‫حرکت در نزدیکیِ بستر دریا ‫روش خوبی برای پرهیز از اکثر شکارچی‌هاست

‫سریع‌تر از یک پلک‌زدن

‫اما این ختم ماجرا نیست

‫کوسه‌های شاخدار ‫یک سلاح مخفی در دست دارن

‫میخک‌های تیزشون باعث میشه ‫حیوانات معدودی بتونن اون‌ها رو شکار کنن

‫بنابراین این کوسۀ شاخدار جوان ‫می‌تونه در امنیت به شکار بپردازه...

‫..البته فعلاً

‫توفان‌های شدید زمستانی ضربات سنگینی ‫به این جنگل‌های کتانجک وارد می‌کنن

‫گاهی این گیاه‌ها از بستر دریا کنده می‌شن...

‫و به دیگر نقاط دور دریا فرستاده می‌شن

‫دریای آزاد، یک برهوتِ پهناور است

‫حتی کوچک‌ترین تکۀ یک کتانجک شناور ‫روی آب، می‌تونه ارزشمند باشه

‫و این دقیقاً همون چیزیه که ‫این ماهی‌ها به دنبالش بودند

‫در اینجا پناهگاهی که بتونن توش ‫بی‌سروصدا تخم‌گذاری کنند، به‌ندرت پیدا میشه

‫برای همین بیشترین بهره رو ازش می‌برن

‫هر ماده می‌تونه تا ۱۰۰۰ تخم تولید می‌کنه

‫و نَرها به سرعت میرن تا ‫این تخم‌ها رو بارور کنند

‫تمامی این فعالیت‌ها ‫توجه کوسه‌های آبی رو جلب می‌کنه

‫اون‌ها این توانایی رو دارن ‫که هزاران کیلومتر

‫در اقیانوس درجستجوی غذا سفر کنند

‫و احتمال داره چندهفته‌ای ‫از آخرین غذایی که خوردن گذشته باشه

‫حالا بنظر می‌رسه که شانس بهشون رو کرده

‫اما این ماهی‌ها به‌هیچ‌وجه شکار ساده‌ای نیستن

‫اونا پرنده‌ماهی هستن!

‫گرچه این کوسه‌های آبی

‫به دنبال ماهی‌ها نبودن..

‫بلکه دنبال... خاویار هستن

‫اما پرنده‌ماهی انقدر تخم‌های زیادی می‌ذاره

‫که حملۀ کوسه‌ها ‫ضربۀ چندانی بهشون وارد نمی‌کنه

‫و ظرف چند ماه، نسل جدیدی از ‫پرنده‌ماهی‌ها روانه‌ی آسمان میشن

‫جزایر جلبکی شناور ‫همیشه برای جانورانی که

‫در این اقیانوس پهناور ‫به‌دنبال پناهگاه هستن، جذابیت داره

‫اما در اقیانوس‌های این دوره‌زمونه، ‫اونا جاشون رو به یک چیز دیگه دادن...

‫پلاستیک

‫سالانه ۱۲ میلیون تُن پلاستیک ‫سر از آب‌های دریا درمیاره

‫که کشنده‌ترین نوعش ‫تور و نخ‌های ماهیگیریِ دور ریخته شده‌ست

‫هرساله، احتمالاً بیش از نیم میلیون حیوان

‫به دامِ این تورهای ارواح میفتند ‫و کشته میشن

‫اما یک‌سری از حیوانات دارن یاد می‌گیرن

‫که چطور از این تخته‌های شناور پلاستیکی ‫استفادۀ مفید ببرن...

‫و به‌جای پناهگاه یا حتی خونه‌شون ‫از اونا استفاده کنن

‫این «خرچنگ کلمبوس» نر ‫که حدوداً اندازۀ انگشت شست شماست،

‫دورافتاده و مطروده

‫درحالی‌که به تورش چسبیده

‫ممکنه که تا الان ماه‌ها ‫روی جریان‌های اقیانوسی سفر کرده باشه

‫حالا که کاملاً رشد کرده و بالغ شده، ‫باید برای خودش جفت پیدا کنه

‫اما کجا؟

‫قطعاً اینجا که نمی‌تونه،

‫تک و تنها روی این تور

‫خرچنگ کلمبوس شناگر ماهری نیست، ‫برای همین این نَر گیر کرده و آچمز شده

‫شاید که یک لاکپشت دریایی سرگنده ‫براش فرصتی باشه

‫که تا یه مسیری باهاش بره

‫خودشو رسوند!

‫اما اینجا فقط یه مسافر رو نمی‌بینیم...

‫یه خرچنگ کلمبوس ماده!

‫اونا وقت‌شون رو برای آشنایی هدر نمیدن...

‫و بلافاصله شروع به جفت‌گیری می‌کنن

‫این زوج به احتمال زیاد ‫تا آخر عمر پیش همدیگه می‌مونن

‫هر چه نباشه، یک لاکپشت ‫خونۀ خیلی خوبی میشه

‫و خرچنگ‌ها برای جبران لطف لاکپشت ‫خدمات اصلاح براش انجام می‌دن

‫یافتن یک جفت در این ‫اقیانوس‌های بی‌کران کار راحتی نیست

‫طلوع آفتاب در نزدیکی «دریای کورتز».. (خلیج کالیفرنیا)

‫سفره‌ماهی پرنده

‫اونا به احتمال زیاد برای تولیدمثل ‫اینجا جمع شدن

‫هنوز هیچکس دقیق نمی‌دونه ‫که اونا چرا می‌پرن به هوا،

‫اما صدای بلند پاشش آب قطعاً ‫سفره‌ماهی‌های بیشتری رو جذب می‌کنه

‫گرچه موجودات دیگری هم هستند ‫که به این صدا گوش می‌دن

‫«اُرکا» صدای پاشش آب رو شنیده ‫

‫این اُرکای ماده در شکار سفره‌ماهی‌ها تخصص داره

‫اما امروز داره به این دوتا بچۀ کوچیک

‫نکات مهم برای شکار ‫سفره‌ماهی‌های پرنده رو آموزش میده

‫سفره‌ماهی‌ها چابک‌ان ‫و می‌تونن یک اُرکا رو جا بذارن

‫اون می‌دونه که باید سفره‌ماهی‌ها رو ‫در یک نقطه محاصره کنه..

‫..اما به‌تنهایی از پس این کار برنمیاد

‫این کار کار تیمی می‌طلبه،

‫و درس امروز هم همینه

‫ارکاهای جوان تیز هستن و سریع یاد می‌گیرن

‫سفره‌ماهی‌ها محاصره شدند

‫شیرجه می‌زنن...

‫اما ماده‌ی باتجربه اونا رو برمی‌گردونه بالا

‫و حالا که این سفره‌ماهی‌های از پا افتاده ‫در نزدیکی سطح آب گیر افتادن،

‫اون بهشون حمله می‌کنه...

‫و کوچیک‌ترها هم پشت دستش بازی می‌کنن

‫این خانواده تنها ارکاهای شناخته‌شده‌ای ‫هستن که به این شکل سفره‌ماهی شکار می‌کنن

‫و به‌طرز مرگباری بهینه عمل می‌کنن

‫اما این‌طور بنظر میاد که ‫درس برای امروز کافیه

‫چندی از این بازماندگان چنگ‌خورده،

‫حکم مرگ‌شون با خوش‌شانسی به تعویق میفته

‫حالا با دور شدن ارکاها، سفره‌ماهی‌ها ‫می‌تونن به جفت‌گیری‌شون ادامه بدن..

‫و این‌کار رو در تعداد شگفت‌انگیزی انجام میدن

‫ده‌ها هزار سفره‌ماهی فقط در یک دسته

‫مناطق گسترده‌ای از اقیانوس‌های ما ‫هنوز کندوکا نشده‌ان

‫و مجهول‌ترین بخشش در اعماقش نهفته‌ست

‫فقط کشتی‌های فوق مجهز ‫می‌تونن شما رو به اونجاها ببرن

‫با کاهش ارتفاع، ‫نور خورشید به سرعت تاریک میشه

‫در ارتفاع ۲۰۰ متری زیر سطح اقیانوس ‫وارد «ناحیه میان‌دریایی» (یا نیمه‌روشن) می‌شویم...

‫جهانی بیگانه که زیستگاه ‫موجوداتی فرای تصور ماست

‫«لوله‌داران».. که یک شنلی دارن ‫متشکل از شاخک‌های نیش‌زنندۀ زهردار

‫لوله‌داران مکرراً خودشون رو بازتولید می‌کنن

‫و به بدین ترتیب قد خارق‌العاده‌ای می‌کشن

‫این یکی ۴۵ متر طول داره و تا این لحظه ‫بلندقامت‌ترین حیوان ثبت‌شده هست

‫با وجود چنین شکارچی‌های مُهلکی

‫موجوداتِ اینجا برای مخفی‌شدن ‫دست به هرکاری می‌زنن

‫ماهی مرکب شیشه‌ای...

‫کاملاً شفاف

‫بجز چشمانش...

‫و معده‌ش،

‫برای همین پیدا کردنش در تاریکی مطلق ‫به‌شدت کار سختیه

‫در ارتفاع ۱۰۰۰ متری زیر سطح اقیانوس،

‫دیگه هیچ اثری از نور خورشید دیده نمی‌شه

‫اینجا «ناحیه ژرف‌دریایی» (یا نیمه‌شب) هستش

‫شکار غذا در این تاریکی ابدی اصلاً ساده نیست

‫مارماهی پلیکانی!

‫دهان عظیم و بزرگ‌شونده‌ش

‫می‌تونه شکاری بزرگ‌تر از جثۀ خودش رو ببلعه

‫پس از تقریباً سه کیلومتر، ‫بالأخره به کف اقیانوس می‌رسیم

‫ما راجع‌به سطح کرۀ مریخ ‫اطلاعات بیشتری داریم

‫اینجا فشار آب ۳۰۰ برابر بیشتر از ‫فشار سطح دریاست...

‫و شدیداً یخه

‫بااین‌حال در کمال تعجب ‫در اینجا هم حیواناتی زندگی می‌کنن