The Lions Share

ΜΙΑ ΠΡΩΤΟΤΥΠΗ ΣΕΙΡΑ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΤΟΥ NETFLIX

Ένα τραγούδι σημαίνει διαφορετικά πράγματα για τον καθένα.

Όταν με ρωτάνε "Τι σημαίνει;" λέω

"Ό,τι σημαίνει γα σας. Δεν θα πω τι σημαίνει για μένα, γιατί...

μπορεί έτσι να χαλάσω τις ψευδαισθήσεις σας".

Oύτε δύο άνθρωποι δεν συμφωνούν στον ορισμό της φολκ μουσικής.

Ο δικός μου ορισμός είναι ότι πρόκειται για μια διαδικασία

με ιστορία χιλιάδων χρόνων.

Κάποτε,

πολύ παλιά, ένας Ζουλού πήγε σ' ένα μικρόφωνο

στο μόνο στούντιο της Αφρικής

και τραγούδησε 13 νότες που απέφεραν κέρδη 16 εκατ. δολ.

ΡΙΑΝ ΜΑΛΑΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ / ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ

Αλλά τίποτα δεν δόθηκε, αφότου πέθανε,

στους απογόνους του στη Νότια Αφρική.

Υπάρχουν εκατομμύρια τραγούδια σαν αυτό στον κόσμο

και το φοβερό είναι ότι πολλά από αυτά έρχονται εδώ.

Αυτό θέλω να το τραγουδήσουμε μαζί.

Είναι από τη Νότια Αφρική.

Έχω μια καθαρή ανάμνηση από αυτόν, ήμουν τριών ή τεσσάρων

και η μητέρα μου έφτιαχνε μακαρόνια.

Είχε ζωηρή, πρόσχαρη προσωπικότητα και αρκετά καλή φωνή

και έλεγε κάτι ακαταλαβίστικα "Wimoweh, a-wimoweh..."

όπως λένε όλοι.

Ωραία!

Σ' όλους σηκώνεται η τρίχα όταν ακούνε αυτό το τραγούδι,

και περιμένουν ότι θα τους διασκεδάσει.

Μου είναι δύσκολο να σκεφτώ κάποιο τραγούδι που να έχει καλύψει

μεγαλύτερη απόσταση σε χώρο και χρόνο.

ΠΙΤ ΣΙΓΚΕΡ "WIMOWEH" (1952)

ΤΑ ΦΙΛΑΡΑΚΙΑ "THE LION SLEEPS TONIGHT" (1996)

ΑΝΡΙ ΣΑΛΒΑΝΤΟΡ "LE LION EST MORT CE SOIR" (1962)

Ο ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΤΩΝ ΛΙΟΝΤΑΡΙΩΝ "THE LION SLEEPS TONIGHT"

Αν αναρωτιέστε τι στο καλό σημαίνει,

σημαίνει "Το λιοντάρι κοιμάται, το λιοντάρι".

Ο θρύλος λέει "Το λιοντάρι δεν πέθανε, κοιμάται.

Θα ξυπνήσει και θα μας οδηγήσει στην ελευθερία".

Όταν το σκέφτομαι, μου φαίνεται φοβερό

και ντροπιαστικό το ότι δεν ήξερα την ιστορία.

Πρέπει να 'χα ήδη γκρίζα μαλλιά όταν έμαθα σε τι αναφέρεται το τραγούδι

και πόσο τυφλός υπήρξα πριν ακούσω την αυθεντική ηχογράφηση του 1939.

ΣΟΛΟΜΟΝ ΛΙΝΤΑ & THE EVENING BIRDS "MBUBE" (1939)

Ο Ρίαν Μαλάν, συγγραφέας και δημοσιογράφος,

οι πρόγονοι του οποίου ήρθαν στη Νότια Αφρική τον 17ο αιώνα.

Ένας συγγενής του, ο Ντ. Φ. Μαλάν,

ήταν ο πρώτος πρωθυπουργός του Εθνικού Κόμματος

και ο πρώτος που επέβαλε το απαρτχάιντ,

κάτι με το οποίο πάλεψε σε όλη του τη ζωή.

ΟΙΚΙΑ ΤΟΥ ΡΙΑΝ ΜΑΛΑΝ ΓΙΟΧΑΝΕΣΜΠΟΥΡΓΚ, ΝΟΤΙΑ ΑΦΡΙΚΗ

Παιχνιδιάρη σκυλάκο.

Ονομάζομαι Ρίαν Μαλάν,

είμαι Νοτιοαφρικανός, είμαι Αφρικάνερ,

είμαι συγγραφέας, παίζω λίγη μουσική

και πίνω πολύ. Καπνίζω τσιγάρα.

Ναι, θα πιεις καφέ.

Όταν ήμουν παιδί, ένιωθα

θαμμένος κάτω από αυτό το απίστευτα βαρύ φορτίο

ιστορίας και ενοχής που μου φορτώθηκε στην πλάτη.

Η ιστορία των Μαλάν

ήταν ένας από τους παράγοντες που βάρυνε σε μεγάλο βαθμό τη...

νεανική μου συνείδηση.

Ο Δρ Ντ. Φ. Μαλάν,

αυτός κι ο παππούς μου ήταν ξαδέρφια.

Ήταν ο πρώτος πρωθυπουργός του απαρτχάιντ της Νότιας Αφρικής του 1948.

Το Μεγάλο Απαρτχάιντ βασίστηκε στον ρατσισμό και τη "λευκή υπεροχή".

Είχα φοβερές ενοχές για το απαρτχάιντ και την εμπλοκή μου σ' αυτό.

Για να αντέξει, ο πατέρας μου εθελοτυφλούσε

στη ζημιά που έκανε το απαρτχάιντ στους μαύρους.

Οι διαδηλώσεις ενάντια στις αυστηρές απαρτχάιντ πολιτικές της κυβέρνησης

φούντωσαν και κατέληξαν σε βία. Η Νότια Αφρική ήταν σε αναβρασμό.

Σε μια παλιά μου ανάμνηση,

διαβάζω στο Time για τις περιπέτειες του Τσε Γκεβάρα.

Είχε εντυπωσιακές φωτογραφίες με τον μπερέ, πολύ κουλ.

Αποφάσισα ότι ήμουν κι εγώ κομμουνιστής και θυμάμαι

ότι είπα στη Μίριαμ Σαμπαλάλα, την υπηρέτριά μας,

ότι ήμουν κομμουνιστής κι όταν μεγάλωνα, θα καθαρίζαμε

τη βρομιά του απαρτχάιντ και θα την ελευθέρωνα.

Θυμάμαι ότι νόμιζα...

περίμενα ότι θα μου 'λεγε "Σ' ευχαριστώ" ή κάτι τέτοιο.

Αντίθετα, μου λέει "Ah, suka", δηλαδή,

"Άσε μας, βλακείες λες".

Και είχε απόλυτο δίκιο. Αλλά αγαπούσα τους Αφρικανούς.

Μ' άρεσε να είμαι μαζί τους,

να ακούω τη μουσική τους στο ραδιόφωνο.

Μ' άρεσαν τα φαγητά τους.

Είναι ένα πολύ παλιό αφρικανικό ζήτημα, μα ήθελα να γίνω υπέρμαχος...

της απελευθέρωσης των μαύρων, γιατί το έβρισκα κουλ.

Μια νύχτα στις αρχές του '70

το σκάσαμε με τους φίλους μου και φτιάξαμε γκράφιτι

σ' ένα γιγάντιο ανάχωμα της Εμπάιρ Ρόουντ,

μιας τεράστιας λεωφόρου στο Γιοχάνεσμπουργκ.

Γράψαμε τη δίμετρη σε ύψος επιγραφή "Είμαι μαύρος και είμαι περήφανος".

ΜΑΥΡΗ ΔΥΝΑΜΗ

Μια φωτογραφία της μπήκε στην τοπική αφρικάανς εφημερίδα,

με το σχόλιο ότι η Ασφάλεια το ερευνούσε.

Για τον περίγυρό μου ήταν ωραίο,

ένα πλήγμα κατά της κακής αυτοκρατορίας.

Όμως, κατά την ενηλικίωσή του,

κάθε Νοτιοαφρικανός έπρεπε να στρατευτεί

και να πάει να πολεμήσει τους κομμουνιστές.

Δεν πίστευα σ' αυτήν την ιδεολογία. Δεν πίστευα

στο απαρτχάιντ.

Απέφυγα την επιστράτευση για δυο-τρία χρόνια κι όταν δεν γινόταν άλλο,

στις 9 Μαΐου 1977 μπήκα στο αεροπλάνο και πέταξα για τη χώρα του World of Color.

Κατέληξα στο Λος Άντζελες,

να γράφω κριτικές για τη ροκ σε μικρά περιοδικά

με το ψευδώνυμο "Νέλσον Μαντέλα".

Δεν μπορούσα να βάλω το όνομά μου, δεν είχα χαρτιά.

Αν με συναντούσες όταν έφτασα

κι έλεγες "Ποιος είσαι και τι θες εδώ;"

θα σου συστηνόμουν ως ένας δίκαιος λευκός που ήταν...

ολόψυχα ενάντια στο απαρτχάιντ από τότε που το κατάλαβε.

Αλλά ήξερα γιατί έφυγα από τη Νότια Αφρική.

Έφυγα επειδή τα φυλετικά προβλήματα έμοιαζαν παντελώς ανεπίλυτα.

Είναι αδύνατον να επιλυθούν,

επίκειται φρικτός φυλετικός πόλεμος

και δεν θέλω να συμμετέχω, γιατί είμαι δειλός. Αυτή είναι η αλήθεια.

Ήμουν σχεδόν 30 όταν ξεκίνησαν οι τελικές συγκρούσεις

τον Σεπτέμβριο του 1984.

Ξέσπασαν εξεγέρσεις και βιαιοπραγίες μεγάλης κλίμακας

και εξαπλώθηκαν αστραπιαία σε όλη τη χώρα.

Όχλοι με πέτρες στους δρόμους, αστυνομία με τεθωρακισμένα,

κόσμος να πεθαίνει καθημερινά.

Το παρακολουθούσα από μακριά

κι έπρεπε να επιστρέψω και...

να το αντιμετωπίσω.

Ήμουν δημοσιογράφος, νέος, φιλόδοξος.

Είχα μια ιδέα για ένα βιβλίο εντελώς πρωτότυπο για μένα.

ΝΟΤΙΑ ΑΦΡΙΚΗ

Θέμα του My Traitor's Heart, η εθνοφοβία και το φυλετικό μίσος.

Ο Ρίαν Μαλάν ανήκει σε μια φυλή Αφρικάνερ που εποίκισε εκεί πριν από 300 χρόνια.

Από πέρυσι που εκδόθηκε, το βιβλίο My Traitor's Heart

έχει αποσπάσει διθυράμβους στο κυνήγι της ωμής αλήθειας για τη Νότια Αφρική.

Ας μιλήσουμε γι' αυτήν την ειλικρίνεια. Γράφετε "Μερικοί λευκοί

βλέπουν κίνδυνο σε έναν μαύρο.

Άλλοι βλέπουν αγριότητα, άλλοι ένα θύμα, άλλοι έναν ήρωα.

Πολύ λίγοι βλέπουν καθαρά". Εσείς πόσο καθαρά θεωρείτε ότι είδατε;

Η εμπειρία του να είσαι λευκός στη Νότια Αφρική

βιώνεται, δεν περιγράφεται.

Κουράστηκα με τις βλακείες μου,

ώρα να πω την αλήθεια. Μαλάν με λένε

και είμαι ένας από αυτούς. Έτσι το βλέπω.

Είναι εντελώς αξιολύπητο να αρνείσαι την πραγματική σου ταυτότητα.

Αγαπάω τους μαύρους, αλλά τους φοβάμαι κιόλας. Φόβος και αγάπη.

Είμαι θύμα της ίδιας ακριβώς ρατσιστικής ψύχωσης

και των παράλογων φόβων που δένουν τους λευκούς Νοτιοαφρικανούς

και καθόρισαν τη συμπεριφορά μας.

Αυτά θα έπρεπε να γράφω. Είναι το μόνο που έχει σημασία,

το μόνο σημαντικό που ξέρω για τη Νότια Αφρική.

Προέρχομαι από εξαιρετικά πολύπλοκη χώρα.

Οφείλαμε να αναγνωρίζουμε ειλικρινά τις διαφορές μας.

Να ξεριζώσουμε την καρδιά μας, να ρισκάρουμε και...

να δούμε αν υπάρχει σωτηρία.

Η πίστη είναι το μόνο όπλο ενάντια στο σκοτάδι,

στο σκοτάδι που έχουμε μέσα μας.

ΜΟΥΕΛΙ ΕΜΖΙΖΙ

Η Νότια Αφρική είναι γνωστή για τον αγώνα της για την ελευθερία

και για τη μουσική της.

Οι ήχοι της έχουν αιχμαλωτίσει τη φαντασία μας

και το παγκόσμιο ενδιαφέρον.

Πάρτε μια γεύση.

Το 1999, λοιπόν...

έχουμε στη Νότια Αφρική τον Τζόνι Κλεγκ, ή "Λευκό Ζουλού",

που είναι ορόσημο ως Ζουλού αστέρας της ποπ.

Τον γνώρισα σε ένα μπάρμπεκιου, που εκεί το λέμε "μπράιφλεϊς"

και μου είπε για εκείνο το τραγούδι, το "Mbube",

που ηχογραφήθηκε στο Γιοχάνεσμπουργκ τη δεκαετία του '30.

Ήθελα να το παίζω καλά ενημερωμένος Νοτιοαφρικανός

και το θεώρησα προχώ και κουλ και μου φάνηκε φοβερό

και ντροπιαστικό το ότι δεν ήξερα την ιστορία.

Κι έτσι είπα ν' αρχίσω να το ψάχνω.

Ήταν η πρώτη φορά που άκουγα για τον Σόλομον Λίντα.

ΡΟΜΠ ΑΛΙΓΧΑΜ - ΠΡΩΗΝ ΑΡΧΕΙΟΦΥΛΑΚΑΣ GALLO MUSIC PUBLISHERS

Βασικά μου συστήθηκε και επικοινώνησε μαζί μου ο Ρίαν Μαλάν.

Μόλις είχε ξεκινήσει, ας πούμε,

να σκαλίζει την ιστορία.

Έχουμε 1939 και βρισκόμαστε στο Γιοχάνεσμπουργκ.

Ο Σόλομον Λίντα ήταν Ζουλού εργάτης από την ύπαιθρο.

Την ημέρα έκανε χαμαλοδουλειές,

μα τη νύχτα τραγουδούσε με το κουλ συγκρότημα Evening Birds.

Οι μαύροι, βασικά, εκτοπίζονταν δραστικά,

άρα έπρεπε να αφήσουν τις αγροτικές περιοχές

για να βρουν δουλειά στις πόλεις.

Όπως το καταλαβαίνω εγώ, ο Σόλομον Λίντα αρχικά δούλευε στο ξενοδοχείο Κάρλτον.

Η πόλη είχε αναπτυχθεί στην καρδιά της Αφρικής και είχε

ουρανοξύστες και ηλεκτρισμό, τα οποία δεν υπήρχαν στα μέρη του.

Νεαρέ, τι θέλεις;

Το αφεντικό σάς στέλνει αυτό το γράμμα.

Οι άντρες, τις ώρες που δεν δούλευαν, μαζεύονταν και σχημάτιζαν χορωδίες.

Κάτι σαν ενδιαφέρουσες μίξεις από αφροαμερικανικές ρίζες,

συνδυασμένες με στοιχεία αυτόχθονης μουσικής.

Τα σαββατοκύριακα οι χορωδίες ανταγωνίζονταν η μία την άλλη.

Ο Σόλομον ήταν ένας άνθρωπος

με αρκετά ασυνήθιστες μουσικές ικανότητες,

γιατί ήταν φανταστικός τραγουδιστής.

Οπότε...

αυτό προφανώς τον έκανε

υποψήφιο για να γίνει επικεφαλής της δικής του χορωδίας.

Βρίσκονται στο στούντιο ηχογράφησης της Gallo, το παλαιότερο της Αφρικής.

Αυτοί που είναι πίσω αρχίζουν τα α καπέλα φωνητικά...