Sometimes in April

สุดท้ายแล้ว สิ่งที่เราจดจำ

ไม่ใช่คำของศัตรู

หากเป็นความเงียบงันของมิ่งมิตร

มาร์ติน ลูเธอร์ คิง จูเนียร์

เป็นเวลาหลายร้อยปีที่ชาวฮูตู ทุตซี และทวา ในรวันดา

มีวัฒนธรรม ภาษาและศาสนาร่วมกัน

ในปี 1916 เบลเยี่ยมยึดรวันดา มาจากเยอรมัน

และจัดตั้งระบบอาณานิคม อันเข้มงวดที่แบ่งแยกเชื้อชาติ

การถือว่าชาวทุตซีเหนือกว่าชาวฮูตู

ทำให้ชาวฮูตูส่วนใหญ่ เกิดความไม่พอใจอยู่ลึกๆ

ในปี 1959 เบลเยี่ยมยกให้ ชาวฮูตูส่วนใหญ่ปกครองรวันดา

เอกราชทำให้เกิดการแบ่งแยก และสังหารหมู่ชาวทุตซี

นานหลายทศวรรษ

ชาวทุตซีและฮูตูบางส่วน หลายแสนคนต้องถูกเนรเทศ

ในปี 1988 ส่วนหนึ่งของ ผู้อพยพเหล่านี้จัดตั้งคณะกบฏชื่อ

แนวหน้าผู้รักชาติแห่งรวันดา (RPF) เพื่อทวงแผ่นดินเกิดคืน

ในปี 1990 อาร์พีเอฟบุกโจมตี รัฐบาลทหารของชาวฮูตู

จากฐานทัพในยูกันดา โดยการสนับสนุนทางทหาร

จากฝรั่งเศสและเบลเยี่ยม

วัฏจักรอันโหดร้ายของสงครามและ การสังหารหมู่ดำเนินไปจนถึงปี 1993

เมื่อองค์การสหประชาชาติเปิดเจรจา ข้อตกลงแบ่งอำนาจระหว่าง 2 ฝ่าย

พวกหัวรุนแรงชาวฮูตูต่อต้าน การปฏิบัติตามข้อตกลง

เพื่อปกป้องอำนาจของตัวเอง และวางแผนการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์

ที่น่าสะพรึงกลัวที่สุดครั้งหนึ่ง ในประวัติศาสตร์

มันเริ่มตั้งแต่เมื่อไหร่กันนะ

ว่ากันว่าเมื่อเทพอิมาน่า สร้างแผ่นดินนี้ขึ้นมา

เขาหลงใหลมันมาก จนต้องกลับมาพักผ่อนที่นี่ทุกคืน

สวรรค์กลายเป็นนรก ตั้งแต่เมื่อไหร่

ตั้งแต่แรกเริ่ม

แม้แต่ชัยชนะ ก็กลายเป็นความเข้าใจผิดที่น่าอดสู

ยุโรปให้ผู้ที่พิชิตดินแดนนั้น เป็นผู้ปกครอง

ทั้งที่ไม่รู้อะไรเกี่ยวกับมันเลย

มันไม่เกี่ยวกับอารยธรรม

ไม่เกี่ยวกับชนเผ่าหรือเชื้อชาติ

ตลอดเวลา มันเกี่ยวกับความโลภ ความยโสและอำนาจ

กว่าเราจะเข้าใจ ความน่าสะพรึงกลัวของมัน

ก็สายไปแล้ว

จากเมืองคิบูเยด้านตะวันตก จนถึงเมืองคิบองโกด้านตะวันออก

ผู้คนเป็นพันๆ รวมตัวกันหลบภัย อยู่ตามโบสถ์

โรงพยาบาลและโรงเรียน

เมื่อพวกเขาถูกจับได้ ไม่ว่าจะเป็น คนแก่หรือคนป่วย เด็กหรือผู้หญิง

ก็จะถูกฆ่าตาย

เพราะบัตรประจำตัวบอกว่า เขาเป็นชาวทุตซี มีพ่อแม่เป็นชาวทุตซี

หรือมีคนคิดว่าเขาเหมือนชาวทุตซี

ชาวฮูตูเป็นพันๆ ก็ถูกฆ่า เพราะปกป้องชาวทุตซี

หรือไม่เห็นด้วยกับนโยบาย ที่มุ่งกำจัดคนที่เคยเป็นเพื่อน

และเพื่อนบ้านพวกเขามาหลายปี

โลกจำเป็นต้องรู้ว่าการสังหารนี้ ไม่ได้เกิดขึ้นเองหรือเป็นอุบัติเหตุ

นี่ไม่ใช่เรื่องปกติในแอฟริกา และไม่ควรมีใครคิดว่าเป็นเช่นนั้น

เราเคยเห็นในยุโรปที่พัฒนาแล้ว เราเคยเห็นในเอเชีย

ทั้งโลกควรช่วยกันเฝ้าระวัง

และเราไม่ควรหลีกหนีความจริง อีกต่อไป

คิกาลี รวันดา เมษายน 2004

เอาล่ะ ใครมีคำถามบ้าง

ว่าไง เวแนนเซีย

ก่อนเกิดการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ ครูออกัสตินเป็นทหารใช่ไหมคะ

จะมีทางยุติการฆ่ากันได้ไหมคะ

มันผ่านไปแล้ว เรื่องร้ายๆ พวกนั้น เป็นอดีตไปแล้ว

อาจได้ ถ้าเราบางคนกล้าหาญกว่านั้น

ถ้าโลกสนใจเรามากขึ้น

ครูไม่รู้

ว่าไง อัลเบิร์ต

ครูเป็นทหารแบบไหนครับ

เป็นทหารที่แย่มากเลย

ขอโทษที เวแนนเซีย ครูยังไม่ได้ตอบคำถามของเธอ

ครูไม่รู้ว่ามีอะไรที่เราทำได้อีก

วันอนุสรณ์แห่งชาติ

ใช่ เดือนเมษายนอีกแล้ว

ฤดูฝนเริ่ม ในเดือนเมษายนของทุกปี

และทุกๆ ปี ทุกวันในเดือนเมษา

ความว่างเปล่าอันโหดร้าย จะปกคลุมหัวใจเรา

ทุกปีในเดือนเมษา

ผมจำได้ว่า ชีวิตดับสูญได้เร็วแค่ไหน

ทุกๆ ปี ผมระลึกเสมอว่า ตัวเองโชคดีแค่ไหนที่ยังมีชีวิตอยู่

ทุกปีในเดือนเมษา ผมจำได้

ถึงพี่ชายของฉัน ที่นี่ฝนตกแล้ว

ย่างเข้าเดือนเมษาอีกแล้ว

กี่ปีแล้วนะที่เราไม่ได้คุยกัน

ฉันเขียนจดหมายยาวฉบับนี้ จากห้องขัง

ฉันไม่หวังความสงสารหรือความรัก

ฉันรู้ว่าพี่ผ่านความเศร้าโศกมาได้

และพบแล้วว่า ควรมีชีวิตอยู่เพื่ออะไร

มันไม่ควรเป็นอย่างนี้เลย สงคราม การเข่นฆ่า

เมื่อฉันได้รู้ว่าเป็นตัวแสดง ในเรื่องเศร้านี้

ฉันเลือกที่จะไม่อยู่เผชิญกับมัน

ฉันคิดว่าความตาย จะนำความสุขสงบมาให้

ฉันคิดผิด มีเพียงความจริงเท่านั้น ที่ชดเชยความผิดฉันได้

ออกัสติน ฉันต้องบอกพี่ว่า เกิดอะไรขึ้นกับฌองและหลานๆ

โปรดมาที่แทนซาเนีย ไม่ต้องเขียนจ.ม.ตอบฉัน แค่มาก็พอ

จากโอโนเร่ น้องชายของพี่

ออกัสติน คุณควรไปนะ

ไม่ มันจบแล้ว

- จะไปทำไม - เขาเป็นน้องชายคุณนะ

เขาไม่มีค่ากับผมหรอก

ผมอยากดูแลคุณเท่านั้น

- จริงรึ - จริงสิ

งั้นไหนแหวนแต่งงานของฉันล่ะ

เอาอีกแล้วรึ

คุณยังใส่ของตัวเองอยู่เลย

คุณก็รู้ว่าผมทำไม่ได้

- ฌองเขา... - อะไร

พอเถอะ

คุณยังพูดออกมาไม่ได้ใช่ไหม

คุณต้องไป

ไม่ใช่แค่เพื่อโอโนเร่ แต่เพื่อตัวคุณเอง

คุณบูเทร่า

คุณถูกจับกุมในเดือนพ.ค. 1997

ในข้อหาส่งเสริมความรุนแรง

ในรายการวิทยุของตัวเอง

ตอนนั้นคุณแก้ต่างว่าตัวเองไม่ผิด

วันนี้คุณจะเปลี่ยนคำให้การไหม

ครับ ผมรู้แล้วว่า รายการวิทยุที่ผมจัด

ให้อาร์ทีแอลเอ็ม เป็นการกระทำที่ผิด

และคนมากมายถูกฆ่าตายเพราะมัน

ในเดือนเมษายน 1994 คุณไม่รู้ตัวรึว่ากำลังทำอะไรอยู่

ตอนนั้นไม่ทราบครับ

อธิบายเหตุผลที่คุณกลับคำให้การ ให้ศาลฟังหน่อยได้ไหม

ผมมีเวลามากมาย ที่จะคิดถึงความผิดตัวเองในคุก

ซึ่งล้อมรอบไปด้วยชาวรวันดา ที่โดนข้อหาเดียวกับผมนี้

ผมอยู่ใต้ความกดดันอย่างหนัก

ความกดดันจากเพื่อนนักโทษรึ

ครับ ความกดดันที่ต้องปิดปากเงียบ

คุณบอกเราได้ไหม ว่าคนเหล่านี้เป็นใคร

ไม่ดีกว่าครับ มันไม่สำคัญอีกแล้ว

ผมอยากบอกว่ามันใช้เวลา กว่าผมจะเข้าใจว่า

สิ่งที่ผมถูกกล่าวหา อาจเป็นความจริง

และสิ่งที่ผมมีส่วนร่วม คือการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์

คุณยอมรับความผิดของตัวเองแล้วรึ

ครับ ผมรู้ตัวแล้วว่าได้ทำผิด

แต่คุณใช้เวลา 2 ปี จึงยอมรับความผิดนี้

ถูกต้องไหมคะ

ถูกต้องครับ

เราจะพิจารณาคดีต่อในเช้าวันจันทร์ เวลา 9.30 น.

ขอย้ำว่าจำเลยอยู่ภายใต้คำปฏิญาณ ว่าจะไม่ปริปาก

อย่านำเรื่องนี้พูดกับใคร

คลื่นวิทยุ อาร์ทีแอลเอ็ม คิกาลี

เม.ย.1994 10 ปีก่อน

คิกาลี ยังฟังผมอยู่ใช่ไหม

ขอเสียงหน่อยครับ

นักพูดชื่อดังอยู่กับเราแล้ว คุณโอโนเร่ บูเทร่า

จะให้วิจารณ์ประวัติศาสตร์ ออกอากาศแบบสดๆ

ทางคลื่นวิทยุมิลล์ คอลลินส์ อีกครั้ง

แต่ก่อนผมส่งไมโครโฟนให้เขา ทุกคนจงจำไว้

แมลงสาบไม่มีทางออกลูก เป็นผีเสื้อได้

แมลงสาบออกลูกเป็นแมลงสาบเสมอ

ระวังตัวไว้ พวกอินเยนซีอยู่ในหมู่พวกเรา

พวกปีศาจ

ผู้ฟังครับ นั่นคือดีเจแม็กซ์คนดัง

ผู้พูดความจริงเสมอ

ผู้ฟังที่รักครับ

เมื่อวานเราคุยเรื่องพวกบาซุงกู เยอรมนีและเบลเยี่ยม

เลือกใช้ผู้บุกรุกชาวทุตซี ทำงานสกปรกแทนพวกมันอย่างไร

มันบังคับใช้แรงงาน ขึ้นภาษีกับชาวไร่ชาวนาจนๆ

และยังทารุณเรา

เราชาวฮูตูจะลืมลงหรือว่าถูกทารุณ

ผู้ฟังที่รักครับ ผมว่าไม่

แผลเป็นเหล่านี้ไม่มีทางรักษาได้

แต่ยุคที่กษัตริย์อุมวามิชาวทุตซี เอาเปรียบชาวฮูตูเป็นอดีตไปแล้ว

เราสาบานแล้วว่า จะไม่ให้พวกมันปกครองเราได้อีก

โปรดอย่าเปลี่ยนคลื่นเพื่อรับฟังเพลง จากคลื่นเรดิโอซิมป้า

106 เอฟเอ็ม อาร์ทีแอลเอ็ม คิกาลี

พวกแมลงสาบไม่มีทางทำอะไรเราได้

เราจะล่าพวกมันทุกหนแห่ง

เร็วเข้า เร็วเข้า

ดังอีก ดังอีก

ไม่ใช่อย่างนั้น

กองกำลังชาวเมือง เป็นมือเท้าของฉันก็จริง

ถ้าพวกอาร์พีเอฟลงมาจากเขา ต้องฆ่าพวกนี้หมดแน่

ไม่อยากเชื่อเลยว่าเราฝึกแนวร่วม พวกนี้ให้สู้กับพวกกบฏ

ไป ไป ไป

ฉันได้ยินข่าวลือมา มีการลอบฆ่า

การสังหารหมู่เล็กๆ ทั่วไป ตามจังหวัดต่างๆ

เหตุการณ์แย่ลงเรื่อยๆ แล้ว

มันก็แค่ข่าวลือ

นายคิดว่านี่คือการซ้อมรึ

เจ้าหน้าที่พวกนี้ มาดูการแสดงที่นี่ด้วย

อย่าใช้มีดสปาร์ต้าแบบนั้น

เอามานี่

วันนี้พอแค่นี้ ผู้กอง

ผู้กองมูกันซ่า เอานี่ให้หัวหน้าของคุณด้วย

- หัวหน้าไหน - ผู้พันบาโกโซร่า

- มันคืออะไร - รายชื่อ

เราต้องกำจัดพวกมันให้สิ้น

นี่คือรายชื่อคนที่จะโดนกำจัด

แต่มันมีแค่ชื่อกับที่อยู่

คนทรยศ พวกเขาถูกเรียกอย่างนั้น

มีรายชื่อส่งมาจากทุกตำบล

ในนั้นมีทั้งชาวทุตซีและฮูตู

ทั้งหมอและอาจารย์

ทุกคนที่ไม่ยอมก้มหัวให้อำนาจของฮูตู มีชื่ออยู่ในนั้น

พวกครูลงทะเบียนนักเรียนของตัวเอง ตามเชื้อชาติ

เจอกันพรุ่งนี้ หรี่เพลงนั่นซะด้วย

- คุณสองคนวางแผนอะไรกันอยู่ - ไม่มีอะไร

- ซาเวียร์กำลังจะกลับแล้ว - อยู่กินเบียร์กับเราก่อนสิ

- มีถ่ายทอดสดฟุตบอลด้วย - ไม่ได้หรอก ฉันมีนัด

ระวังตัวด้วยนะ

บาย ฌอง

บอกเฟลีซีมาเยี่ยมเราบ้างนะ

ได้

- ออกัสติน เกิดอะไรขึ้น - แม่