Dead Donkeys Fear No Hyenas

En… actie.

Zullen we beginnen?

ik ken de prijs van land niet

als ik economie had gestudeerd zou ik hem je vertellen

heb je gehoord over de investeerders

die ons land komen ontginnen?

laten we bespreken of het waar is

ze komen van verre om te investeren

Duitsers komen investeren

Amerikanen komen investeren

iedereen komt hier investeren

wat moet er van ons land worden?

ze komen van over de hele wereld

laat de boer z'n land niet verliezen

laat de boer z'n land niet verliezen

Het vliegveld van Addis Abeba in Ethiopië, zes jaar geleden.

Hier begint het verhaal.

Op het asfalt worden witte vrachtvliegtuigen gelost.

Het is voedselhulp.

MINISTERIE VAN LANDBOUW

Tegelijkertijd wordt er voedsel geëxporteerd.

Waarom krijgt een land voedselhulp…

…terwijl het voedsel exporteert naar de rijke landen?

EUROPESE HERKOMST

Dat is niet logisch.

Ik keerde terug, maar kon niet voorzien dat het verhaal zoveel groter was.

ADDIS ABEBA ETHIOPIË

Overal in de stad lijkt alles te draaien om ontwikkeling.

Honger en armoede moeten koste wat kost worden uitgebannen.

De Ethiopische regering nodigt daartoe buitenlandse investeerders uit.

We nodigen buitenlandse bedrijven uit…

…om in het land te investeren om de Ethiopische groei te stimuleren.

Aldus premier Meles Zenawi.

Hij benadrukte de voordelen…

…van buitenlandse investeringen in het land.

De regering wil miljoenen hectaren land weggeven…

…aan buitenlandse landbouwinvesteerders.

De oproep van de regering wordt gehoord.

In de luxe hotels van de stad…

…ontmoet ik zakenlieden en avonturiers op zoek naar kansen.

Hét onderwerp is landbouwgrond, het zogenaamde nieuwe, groene goud.

We hebben bijna 66.248 hectare…

INVESTEERDER

…aan ontgonnen land in Ethiopië.

We produceren en exporteren…

…koffie, bloemen, thee, fruit…

Bij aankomst ben ik eerst naar het investeringskantoor gegaan.

Ze zaten te springen om buitenlandse investeringen…

…om de handel te stimuleren…

…en om hun exportbalans op te krikken.

Het is een commerciële operatie.

Het was geschikt voor wat ik wilde doen. Er valt genoeg regen.

INVESTEERDER EN BOER

De bodem is goed en de hele situatie is interessant.

Ik dacht: Ik probeer het gewoon.

Het klinkt goed: Investeerders die geld pompen in een arm land.

Maar wat gebeurt er met de lokale boeren wanneer ze komen?

Ik weet niets van het land en voel me verloren.

Ik kom in contact met een journalist die over de landkwesties schrijft.

Er verrijst een groot commercieel landbouwbedrijf midden in het park.

Daarmee raakt het ecologische systeem van het park ontregeld.

Daar schrijven de media niet over.

Als we dat woud kwijtraken, is dat een nieuwe ramp.

Het duurt 500 jaar voor het zich weer herstelt.

Overal waar vruchtbaar land is in Ethiopië…

MILIEUJOURNALIST

…wordt er geïnvesteerd in land.

De afgelopen maanden hoor ik veel verhalen uit het westen.

Ik wil met eigen ogen zien wat er aan de hand is.

Ik mag met Argaw mee op z'n onderzoeksreis naar de regio Gambela.

Dat ligt ver weg in West-Ethiopië.

Na twee dagen rijden, zijn we eindelijk in Gambela.

Deze streek was lang een geïsoleerde uithoek van Ethiopië.

Het lijkt een vergeten wereld, niet aangetast door de moderne beschaving.

Maar dat verandert.

LOKALE BOER

- Waarom stop je hier? - Ik mag niet verder.

Waarom niet?

Deze landbouwgrond is weggegeven aan investeerders. Ik mag niet verder.

- En waarom niet? - Dat mag niet van de wet.

Ik mag er niet in en ik mag het niet fotograferen.

Waarom niet?

Ik mag het gebied niet in waar m'n zaailingen staan.

Dat is een groot probleem.

Wat gebeurt er als je toch gaat?

Ik heb moeten beloven om er niet heen te gaan.

- Wat doen ze anders? - Dan word ik gestraft.

Vanaf de geboorte horen het woud en wij bij elkaar.

Het woud is de bron van alles in ons leven.

Omdat we arm zijn, worden onze stemmen niet gehoord.

Alleen de investeerders hebben zeggenschap over ons woud.

Waarom worden onze stemmen genegeerd?

Dat is mijn grief.

Waarom behandelt de overheid ons niet redelijk?

Waarom wordt ons woud weggegeven aan investeerders?

We laten de boer achter en volgen de nieuwe weg.

We rijden dieper Gambela in…

…en bereiken het grootste nationale park van Ethiopië.

Het beslaat ruim 5000 vierkante kilometer…

…en loopt helemaal tot Zuid-Soedan.

Het vormt de habitat van veel bedreigde diersoorten.

In dit enorme gebied leven ook autochtonen…

…die moeten rondkomen van kleine boerderijen, vissen en jagen.

Het is onze droom om het park uit te breiden tot in Zuid-Soedan.

We willen dit park…

WELKOM IN GAMBELA

…laten uitgroeien tot het tweede van Afrika, na de Serengeti.

PARKBEHEERDER NATIONAAL PARK

Dit is de regio Gambela.

In het midden ligt een nationaal park.

Het gebied zit vol soorten wilde dieren.

We ervaren druk van investeerders…

…die naar Gambela komen om land te krijgen.

We willen zo snel mogelijk het gebied afzetten…

…opdat de investeerders niet terecht kunnen…

…in het hart van het gebied.

Daar zijn we mee bezig, maar wie weet.

Door de druk vanuit de overheid…

…kan ons plan op de helling gaan, maar we doen ons best.

Dat is waar we nu op inzetten.

Parkbeheerder Omot maakt zich zorgen…

…dat z'n kleine staf het enorme park niet kan beheren.

Enkele uren later blijken z'n zorgen gerechtvaardigd.

SAUDI STAR LANDBOUWONTWIKKELING

Op een kruising staat een bord…

…van een bedrijf met de naam Saudi Star.

Wat we zagen, was verontrustend.

Ik vraag me af wat Saudi Star van plan is in het gebied.

Als ze uitbreiden naar het nationale park…

…lijden het wild en de lokale bevolking daaronder.

GAMBELA STAD

In de regiohoofdstad gaat Argaw in z'n eentje op informatie uit…

…over de plannen van de overheid voor het park en over Saudi Star.

De politie komt erachter dat Argaw vragen stelt en pakt hem op.

De hele nacht wordt hij ondervraagd op het hoofdkwartier van de politie.

's Ochtends wordt hij vrijgelaten en moet hij Gambela verlaten.

Hij krijgt te horen: 'Kom niet terug als je veiligheid je lief is.'

We kregen problemen.

Ik ben opgepakt door de politie.

Ze hebben me ondervraagd, m'n ID afgepakt en me weggestuurd.

Ze hebben iets te verbergen.

Ik ben op m'n hoede op de meeste plaatsen, met name op het platteland.

Ze begrijpen niet dat je een journalist bent…

…en dat je het recht hebt om het overheidsbeleid te bekritiseren.

Ze begrijpen niet dat het je werk is.

Ze proberen je altijd angst in te boezemen…

…en je een flinke waarschuwing te geven.

Je kan in de gevangenis belanden of door iemand worden aangevallen.

Dan vlucht je maar snel weg.

ADDIS ABEBA

Argaw wist Gambela gelukkig te ontvluchten.

Maar het verhaal is te belangrijk om te laten vallen.

Wat het Nationale Park van Gambela betreft:

Saudi Star en het park liggen tegen elkaar aan.

Waar kan ik officiële informatie krijgen over het plan?

Dus het is niet openbaar?

Ik snap het.

Tijdens de hongersnood in de jaren 80 zijn er 400.000 mensen omgekomen.

Bijna elke familie heeft dierbaren verloren.

Maar de honger is niet verdwenen.

Miljoenen mensen zijn nu nog afhankelijk van voedselhulp.

Er komen investeerders van over de hele wereld voor landbouwgrond.

Als ze onze boeren landbouwgrond afnemen…

…en de oogsten worden geëxporteerd…

…dan neemt de honger wellicht toe.

Voorheen bekommerden investeerders zich niet om landbouwgrond in Afrika.

Waarom nu dan wel?

NEW YORK VERENIGDE STATEN

Ik zoek naar antwoorden in de grote financiële centra.

In New York wordt het grootste congres voor landbouwinvesteerders gehouden.

Ik kom binnen via de achterdeur.

Iemand vroeg een beroemde bankrover ooit waarom hij banken overviel.

Hij zei: 'Daar ligt het geld.'

Daarom investeren mensen in de landbouw: Je kunt er winst op maken.

Tien, twintig jaar geleden kon dat niet.

Dat veranderde in het eerste decennium toen de voedselprijzen ineens stegen.

De prijzen zijn zo hoog vanwege de vraag:

De wereldbevolking nadert de negen miljard.

Er is veel vraag uit Azië en met name uit China.

Aan de aanbodkant is het de vraag hoeveel akkerland er beschikbaar is…

…in de dichter bevolkte delen van de wereld, zoals in Oost-Azië en Europa.

INVESTEREN IN LANDBOUWGROND

Sinds 2008 zien we dat institutionele investeerders…

pensioenfondsen, verzekerings- maatschappijen en vermogensfondsen…

…de landbouw zijn gaan zien als een serieuze aanwinst.

Het is een goede investering geworden.

Zo is het ook gegaan met vastgoed en de bosbouw.

De jacht naar het groene goud bereikt alle hoeken van de planeet.

Investeerders hebben straks ruim 55 miljoen hectare landbouwgrond in bezit.

Dat is meer dan het oppervlak van Duitsland.

De armste landen, zoals Ethiopië, lijden daar het meest onder.

SAUDI STAR LANDBOUWONTWIKKELING

WERELDWIJDE INVLOED

Saudi Star heeft grote plannen met Gambela.

Het bedrijf uit Saoedi-Arabië wil een enorm gebied ontginnen.

Ze zijn al een eind gevorderd.

Een heel eind.

Voor ons verhaal keren we terug naar de boerderij.

Via m'n landbouwbedrijven Saudi Star, Elfora en Horizon…

…hebben we bijna 66.248 hectare…