The Devil's Pass (La passe du diable)

Sommige tragediën kunnen zich alleen op een bepaalde plek afspelen.

Voor het drama dat hier staat te gebeuren…

…kan alleen Afghanistan als decor dienen.

Afghanistan, met overal enorme bergen en toch het trefpunt van Centraal-Azië.

Met onbekende ruïnes waar herinneringen aan de eerste Arische stammen rondwaren.

Aan de falanxen van Alexander de Grote, aan de volgelingen van Boeddha…

…aan de strijders van de islam en de vreselijke troepen van Dzjengis Khan.

Hier lopen legendes en realiteit in elkaar over…

…en dringt het bovennatuurlijke wezen op natuurlijke wijze in het bestaan door.

De bergpas van de duivel.

Deze Mongoolse ruiter die hier over de Hindoekoesj rijdt…

…is waarschijnlijk wel de hoofdrolspeler in de tragedie die staat te gebeuren.

Is hij gewoon een van de vele reizigers langs de Afghaanse wegen…

…of eerder een boodschapper met onbekende krachten?

De boodschapper van het lot.

Dit gedrang, deze aanval, dit gevecht wordt geitentrekken of buzkashi genoemd.

Het spel draait om het grijpen van een onthoofd geitenkarkas…

…en dat over een terrein slepen en in een doel gooien.

Maar de ruiters, chapandazes genaamd, uit het andere team…

…doen er alles aan degene met het karkas het zo lastig mogelijk te maken.

Mokhi.

Mokhi is een hele goeie chapandaz.

Misschien wel de beste. Maar vandaag heeft hij pech.

Rhalil, een trouwe vriend, buigt zich over Mokhi heen.

'Ik kan me niet bewegen. Mijn been is dood.'

Doordat hij is verlost van zijn gevaarlijkste rivaal wint Uroz deze keer.

In de menigte staat de ruiter met de zwarte tulband, ongeëmotioneerd.

Hij kijkt niet naar de winnaar of de verliezer.

Hij kijkt naar een kind, Rahim, het kleine broertje van Mokhi.

Zijn lichaam doet pijn en zijn trots is gekwetst.

Mokhi voelt niet langer het zadel van hout en leer.

Het paard van zijn vriend heeft het zwaar.

Rahim, zijn broertje, brengt het paard van Mokhi terug.

Zijn vrienden uit het drop lachen en zingen.

Dat is rechtvaardig.

Mensen uit deze gebieden, eenvoudig en stoere mannen…

…zijn niet attent als het om pech of verlies gaat.

Vanuit zijn joert hoort Mokhi's vader het feestgedruis.

Is het ter ere van zijn zoons overwinning?

'Hier is die zoon.'

'De reus, de kampioen.'

'De eer van de familie. Moge hij vervloekt zijn.'

'Hij, die onhandig, incompetent en beschamend is.'

In het dorp klinken feestgeluiden. Ter ere van Uroz, Mokhi's rivaal.

Uroz merkt Rahim op…

…maar de jongen passeert hem zonder de kampioen aan te kijken.

Rahim is op weg naar de enige man die Mokhi kan genezen.

In zijn joert hoeft Mokhi eindelijk de pijn niet meer te onderdrukken.

Hij zal niet deelnemen aan de koninklijke buzkashi in Kabul.

Maar de medicijnman komt eraan.

De genezer die door Rahim is gehaald.

De jongen buigt zich over zijn broer die hij bewondert…

…en om wie hij veel geeft.

Gevoelens die vaak verborgen zijn in deze harde wereld.

Mokhi verbergt zijn verdriet.

'Zorg voor mijn paard.'

Rahim gehoorzaamt.

Voordat hij de joert verlaat, kijkt hij wanhopig naar de genezer.

Of Mokhi mee kan doen aan de race voor de verjaardag van de koning…

…hangt volledig van deze man af.

In de stallen van het dorp…

…vieren de stalknechten Uroz's winst en bieden ze hem een eregeweer aan.

Rahim haalt er zijn neus voor op.

Hij denkt alleen aan het genezen van zijn broers paard.

Het is zijn troost, zijn trots.

'Geef die eieren maar aan je broer.'

De opgewekte mannen staan aan Uroz's kant.

De haatgevoelens van de jongen voor de oude chapandazes wakkeren aan.

Kon hij zijn broer maar wreken.

Maar hij is maar een steppeherder voor de kuddes van zijn vader.

Kuddes zijn de rijkdom en glorie van noordelijk Afghanistan.

De vacht van deze rammen, schapen en lammeren…

…wordt astrakhan genoemd. De mooiste vacht ter wereld.

De vaders van Mokhi en Uroz…

…zijn de meest kostbare rammen komen uitkiezen.

Deze ziet er goed uit. De gouverneur zal er blij mee zijn.

Elk jaar houdt de gouverneur in Maymana, de provinciehoofdstad…

…een feestje voor de chapandazes…

…die dan vertrekken naar Kabul voor de koninklijke buzkashi.

De ram dient als trofee voor het feest.

Door de heuvels, waar de herfstwerkzaamheden plaatsvinden…

…trekken de chapandazes richting Maymana om de gouverneur te ontmoeten.

Boeren groeten hun onderweg.

De chapandazes zijn de trots van deze mensen.

Ze worden toegejuicht en geroemd.

Als ze langs dorpjes komen, krijgen ze watermeloen aangeboden.

Rhalil weerstaat de verleiding nooit.

De chapandazes in het provinciale team krijgen van de gouverneur van Maymana…

…het tenue dat ze zullen dragen bij de koning.

Een zijden sporttrui waarop astrakhan- huid is genaaid in de vorm van een berg.

Daarna volgt er een feestje.

De gouverneur heeft behalve de chapandazes…

…ook prominente personen uitgenodigd. Ze hebben hun beste chaptan aan.

De gasten doen de overvloedige maaltijd eer aan.

Rijst op 20 verschillende manieren bereid, geroosterd lam, kaasknabbels…

…jam met schapenvet en verrukkelijk fruit.

De gouverneur moet een probleem oplossen.

Kan Mokhi ondanks zijn val meedoen aan de koninklijke buzkashi?

Rhalil is volgegeten in slaap gevallen en kan zijn vriend niet verdedigen.

De gouverneur besluit dat Mokhi niet naar Kabul gaat.

Er gaat een andere chapandaz in zijn plaats.

Hij vraagt Uroz Mokhi het nieuws te vertellen.

In het dorp hebben de kinderen ook een feestje.

Rijdend op ezels…

…vechten ze om een geitenhuid als parodie op buzkashi.

Rahim is de meest felle, meest gewelddadige deelnemer.

Hij moet de eer van zijn broer wreken.

Mokhi heeft Uroz en zijn vrienden herkend.

Hij weet dat ze hem zijn vonnis komen brengen. Hij moet zijn geduld bewaren.

Waardigheid, beleefdheid en gastvrijheid boven alles.

'Breng thee.'

Bij het geitentrekken van de kinderen heeft Rahim gewonnen.

Als beloning krijgt hij een prachtig grijze ram, een symbool van succes.

'Je broer zal erg blij zijn dat je hebt gewonnen, Rahim.'

Uroz deelt het besluit van de gouverneur mee.

'Wat? Mokhi kan niet met de andere chapandazes mee naar Kabul?'

'Dat is niet eerlijk.'

'Niet nu, Rahim.'

Wat kan Mokhi de kinder-buzkashi schelen als hij niet naar de koninklijke mag.

Voordat hij uit het team ligt, vraagt Mokhi om een officiële test.

Hij eist het.

De juryleden hebben zich verzameld.

De provincie-gouverneur, dorpshoofden, stamhoofden…

…ze hebben allemaal ervaring.

In hun jeugd waren ze elite-ruiters. Ze zullen streng en hard zijn.

Mokhi weet dat.

Er is maar een iemand in het publiek zo zenuwachtig als hij en dat is Rahim.

'Mokhi, laat zien of je been genezen is.

Laat zien hoe soepel je bent.'

'Er moet een geit geslacht worden,' zegt een jurylid.

'Laat je kracht zien.

Je blijft een goede chapandaz, Mokhi.'

De gouverneur deelt mee dat Mokhi weer in het team zit en mee mag naar Kabul.

Rahim wordt later ook een goede chapandaz.

'Als je vader het toestaat.'

Mokhi vertrekt bijna naar Kabul.

Hij zal weken weg zijn, dus als afscheid…

…geeft hij Rahim les in geitentrekken.

Rahim is gelukkig.

Zijn oudere broer, zijn idool, leert hem een kampioen te worden.

'Ik ben een echte chapandaz, toch?', vraagt Rahim.

'Dat word je, als je naar me luistert.'

Rahim durft zijn droom te delen.

'Neem me mee naar Kabul.'

Maar de oudere broer is te oud voor dit soort dromen.

'Dan ga ik wel alleen,' zegt Rahim.

Het gelach van Mokhi versterkt alleen maar zijn voornemen.

'Ik ben als eerste in Kabul.'

'Hoe zit het met geld?'

'Ik vind wel wat.' Mokhi blijft hem belachelijk maken.

'Tuurlijk. Nou, dan zie ik je wel in Kabul.'

Ik zie je wel in Kabul…

De ruiter met de zwarte tulband luistert.

Hij weet dat het lot de kracht van emoties gebruikt…

…en de naïviteit van het hart om zijn weg te vinden.

De weg van Maymana naar Kabul loopt langs de Mazar-i-Sharif-moskee.

Er verzamelt zich een menigte rondom de tombe van Ali, de vierde kalief.

Alle soorten moslims aanbidden dit heiligdom van Centraal-Azië.

Mokhi, Uroz en hun vrienden zijn voor de moskee gestopt en zijn aan het bidden.

Samen met alle gelovigen, voordat ze richting de hoofdstad gaan.

Het bidden is klaar.

Als laatste eerbetoon aan het heiligdom en om de bescherming van Ali te verdienen…

…rijden de ruiters om de moskee heen.

De ruiters verzamelen zich buiten de stad…

…en beginnen aan een lange afdaling door de bergen heen naar Kabul.

Rahim is vastbesloten.

Hij gaat ook naar Kabul.

Om zijn reis te bekostigen, gaat hij zijn grijze ram verkopen.

Hij moet de beste koper in de bazaar vinden.

Maar de ram, alsof hij Rahims plan doorheeft…

…gaat op zoek naar zijn baasje.

Een dorpskind ziet niet elke dag zo'n overvloedigheid en zo veel wonderen.

Hier liggen de bonte mutsen.

De meest prachtige hoofdtooien. De cap van de grootste ruiters.

Terwijl de ram zijn eigen favoriete waar heeft gevonden…

…verzamelt Rahim al zijn geld, een paar afghani…

…om de prestigieuze muts te kopen.

Rahim, je leeft al in de halo van de chapandaz.

Al dwalende door de karavanserai…

…in zijn zoektocht naar zijn jonge baas is de ram verdwenen. Hij komt er goed vanaf.

Rahim gaat naar hem op zoek, maar tevergeefs.

'Heeft iemand een grote, grijze ram gezien?'

Niemand heeft je ram gezien, Rahim.

Behalve misschien die roker, in de schaduw van het doolhof.

Een eeuwige reiziger die zich lijkt te hechten aan de jongen.

Ga op zoek naar je ram, Rahim.

Die ram stond symbool voor zoveel meer.

Hij was je geluk, je thuis, de joert en de steppe waar je vandaan komt.

Bij de bazaar, in de karavanserai, zijn twee kamelen aan het vechten.

In Noord-Afghanistan zijn kameelgevechten het favoriete nationale spektakel.

Geboeid mengt Rahim zich in de menigte.

De zorgeloosheid van zijn leeftijd lijkt hem zijn ram en wanhoop te doen vergeten.

Rahim voelt iemand in zijn buurt.

Misschien heeft deze vreemdeling zijn ram gevonden?

'Nee. En het doet er niet toe.

Het gaat erom dat je naar Kabul gaat.'

'Hoe dan? Ik heb geen geld.'

'Ga met mij mee. Ik ga er ook heen.'

Toen het gevecht over was, liep Rahim zonder aarzelen met de vreemdeling mee.

Het kinderlijk vertrouwen is bijzonder.