The Rite of Passage (Mała matura 1947)

Sınırsız görünen okyanuslar...

...içimizdeki huşuya ve meraka seslenir. Bazen de korkuya.

Dünya yüzeyinin %70'ini kaplamasına rağmen...

...yine de en az keşfedilen yerlerdir.

Dalgaların ardında gizli, ayaklarımın hemen altında...

...hayal gücümüzün ötesinde canlılar var.

Teknolojik devrimle birlikte yeni dünyalara yelken açabiliyor...

...ve sadece bir nesil önce mümkün olmayan yöntemlerle...

...davranışlara ışık tutabiliyoruz.

Ayrıca rahatsız edici bir gerçeği de öğrendik.

Okyanuslarımızın sağlığı tehlike altında.

Okyanuslar, tarihte hiç görülmemiş biçimde hızlı değişiyorlar.

Denizlerin altında yaşananları...

...açıklığa kavuşturmak için daha kritik bir zaman gelmemişti.

İlk bölümümüzde...

...gezegenin bir ucundan diğerine, Tropika'nın sıcak sularından...

...kutuplardaki en soğuk suya kadar.

Dalgaların altındaki hayatı yeniden anlamlandırmak için.

Blue Planet II'ye hoş geldiniz.

Blue Planet II, 1. Sezon, 1. Bölüm "Tek Okyanus"

Çeviren: Sacrer İyi seyirler dilerim.

Okyanus yüzeyi altında yaşayan bir çok canlıyı saklar.

Ancak hepsini değil.

Gagalı yunuslar.

Son derece zekiler.

Bu zekâlarının yanında oyuncular da.

Sörf yapıyorlar.

Anladığımız kadarıyla da sadece eğlencesine yapıyorlar.

Gerçek tabiatlarını düzgünce anlamak içinse...

...onlarla birlikte kendi dünyalarına yolculuk etmelisiniz.

Gagalı yunus sürüsü Kızıl Deniz'de bir mercan kayalığını ziyaret ediyor.

Burada yavruların öğreneceği çok şey var.

Yetişkinler yavrunun birini çalı-vari bir mercana götürüyor.

Gorgonian mercanı.

Şimdiyse yetişkinler tuhaf davranmaya başlıyor.

Kasten kendilerini yapraklara sürtüyorlar.

Yavruları isteksiz görünüyor.

Büyüklerini izleyerek...

...bunun yapması gereken bir şey olduğu sonucunu çıkarabilir.

Gorgonia yaprakları aslında iltihap...

...ve mikroplara karşı savaşabilen bir mukusla kaplı.

Belki de yetişkin yunusların amacı kendilerini enfeksiyondan korumaktır.

Yunusların resif hakkındaki derin bilgisi...

...burada yeni ilaçlar aramamıza da teşvik ediyor.

Tropik mercan kayalıkları...

...sadece okyanus yüzeyinin %1'inin 10'da birini kaplıyor.

Fakat sığ sıcak suları ve yıl boyu stabil koşulları...

...okyanusta bulunan en kalabalık ve çeşitli...

...topluluklardan birine ev sahipliği yapıyor.

Her biri üzerinde keşfedilecek şeyler var.

Avustralya'nın Büyük Set Resifi'ndeki bir canlı...

...balık zekâsı üzerine olan anlayışımıza karşı geliyor.

Uzundiş balığı.

İsmini nereden aldığını görüyorsunuz.

Çok az kişinin bir balığın yapacağına ihtimal vereceği bir şey yapıyor.

Her sabah resifin ucuna kadar yolculuk yapıyor.

Mercan ve kumların arasında yiyecek özel bir şey arıyor.

İşte buldu.

Küçük bir istiridye.

Peki nasıl açıp içindeki etli kısma ulaşacak?

Ta özel mutfağına kadar götürüyor.

Tas şeklinde bir mercan.

İçinde balığın her zaman kullandığı kendine has bir yumru var.

Ellerin olmayınca kolay iş değil.

Hay aksi.

Tekrar deniyor.

Takdire şayan bir kararlılığı...

...ve şaşırtıcı bir hassasiyeti var.

Sonunda.

Karşınızda alet kullanan bir balık.

Bazı balıklar zannettiğinizden daha da zeki.

Tropik resiflerdeki hayvan sıklığı...

...rekabeti kaçınılmaz ve şiddetli hâle getiriyor.

Resifte yaşayanlarla kalmıyor.

Üstlerinde uçan kuşlar için de geçerli.

Kurak mevsimde yarım milyondan fazla deniz kırlangıcı...

...Hint Okyanusu'ndaki bu ücra mercan adaya hücum ediyor.

Yavruları hâlâ koyu ve genç tüylere sahip.

Yaşlandıkça değişiyorlar.

Daha gelişmiş yavrular uçmaya başlarken...

...diğerleri henüz daha hazır değil.

Uçmayı yeni öğrenenler...

...mercan adanın merkezini kaplayan sığ lagünü...

...antrenman sahası olarak kullanıyor.

Bazıları için uzun süre havada kalmak güç.

Dev kral balıklar.

Genelde yalnız avlanırlar.

...ama yaklaşık 50 tanesi komşu resiflerden buraya...

...potansiyel av bereketine çekilerek geldiler.

Yavru kuşlar olabildiğince sudan uzak duruyor.

Su içerken bile uçuyorlar.

Kral balıklar birini yakalamak istiyorsa...

...daha da ciddileşmeliler.

İnanılmaz bir biçimde...

...kuşun hava hızı, irtifa ve yörüngesini hesaplayabilme...

...kabiliyetinde beyni olan bir balık.

Her yavru kuşun uçarak kendi yiyeceğini bulma zamanı gelir.

Aileleri onları antrenman sahasına götürüyor.

Hayatta kalmak istiyorlarsa çabucak öğrenmeleri gerek.

Lagünde bir ay boyunca pratik yaptıktan sonra...

...yavrular yuvadan uçarak...

...açık denizde şanslarını denemeye çıkarlar.

Okyanuslar Dünya üzerindeki tüm suyun %97'sini kapsar.

Güneş yüzeyini ısıttıkça su buharlaşır.

Buhar gökyüzüne yükselir.

Orada soğuyup yoğunlaşarak kule yapan bulutları oluştururlar.

Onlar da devasa fırtınalara dönüşür.

Dünya'nın dönmesiyle fırtınalar...

...kuzey ve güneyden daha soğuk bölgelere sapar.

Deniz boyunca yolculuk ettikten sonra...

...fırtınanın yönlendirdiği rüzgarlar yüksek ölü dalgalar oluşturur.

Dalgalar sığ sulara ulaştığında ise...

...devasa dalgalar olurlar.

Ömrü boyunca büyük bir fırtınanın yaydığı enerji...

...10,000 atom bombasına eşdeğer olabilir.

Bunlar mevsimlik dalgalar.

Baharda ısınınca aniden hayat dolabilirler.

Fazla sayıda mobula kedibalığı Meksika'nın Cortez Denizi'nde toplanmış.

Neden sıçrıyorlar?

Diğerlerine geldiklerini haber etmek için mi?

Kimse bilmiyor.

Çoğunlukla geceleri beslenirler.

Geniş plankton sürülerinin derinlerden yukarı çıktıkları zaman.

Sudaki kargaşa planktonik canlıların çoğunun...

...ışık saçması için uyarır.

Ancak şimdi soluk parıltılarını kaydedecek teknolojimiz mevcut.

Ziyafet çeken kedibalıkları aralarından geçerek...

...yaşam ve ölümün fevkalade dansını oluşturur.

Sulardaki zenginliğinin kaynağı mikroskobik bitki olan...

...fitoplanktonlardır.

Öylesine muazzam bir çapta çiçek açarlar ki hepimize faydalıdırlar.

Fitoplanktonlar, deniz yosunu ve su yosunuyla birlikte...

...karadaki tüm ormanlar ve çimenli çayırlar kadar oksijen üretir.

Yeni Zelanda'da her bahar...

...mevsimin cömertliği nadir misafirleri kendine çeker.

Yalancı katil balinalar.

Katil balinanın akrabası.

6 metre uzunluğunda ve 1 tondan fazla çekiyorlar.

Yunusları arıyor gibi görünüyorlar.

Bu kara sularında daha birçoğu var.

Burada gagalı yunuslar...

...mütemadiyen ıslık ve kıkırtılarla konuşarak birlikte kalıyorlar.

Gürültüleri sualtında miller boyu devam ediyor.

Yalancı katil balinalar, yunusları gördü.

Saatte 20 km hızla katil balinalar hızla yaklaşıyor.

Derken son derece olağandışı bir şey gerçekleşiyor.

Yunuslar geri dönüyor.

Sanki kendilerini kovalayanları selamlamak içinmiş gibi.

Rotalarını değiştirmişe benziyorlar.

İletişim kurmaya çalışıyor olabilirler mi acaba?

Bilim insanları her yıl gerçekleşen bu karşılaşmayı araştırıyor.

Bireylerin birbirini tanıyabileceğini düşünüyorlar.

Akıl almaz olsa da bu farklı türler...

...eski dosta benziyor.

Beraber bine aşkın askerden oluşan...

...birleşik bir ordu oluşturuyorlar.

Bu korkunç av partisi şu an Yeni Zelanda yazının getirdiği...

...zenginlikleri hasat ediyor.

Yüksek enlemler boyunca...

...mevsim dalgaları yaz güneşinin altında gidip geliyor.

Alaska'da su samurları büyük denizaltı ormanlarının...

...gölgesinde uzanmış yatıyor.

Gelmiş geçmiş en büyük su yosunu olan kelp...

...her türden canlıya ev sahipliği yapıyor.

Ormanın tabanında dikenli deniz kestaneleri kelpi yiyip bitiriyor.

Öbür tarafta sürekli aç olan deniz hıyarları var.

Karışık çalıların içindeyse...

...harikulade bir şekilde kamufle olmuş deniz ejderleri bulunuyor.

Kuzey Japonya'nın sualtı ormanlarında...

...batık enkazda yaşayanlar...

...yazın sıcaklığının 16 dereceye ulaşmasını bekliyor.

Bu bazıları için çiftleşme vakti demek.

Devasa lapinagillerden Asya davarbaşı.

Cinsiyeti erkek.

Dişilere göreyse oldukça yakışıklı.

1 metre uzunluğunda ve 15 kilo ağırlığında.

Minik dişisinden epeyce büyük.

Ve üremeye hazır.

Dişiyle çiftleşmeye çalışıyor.

Bölgesinde yaşayan bir düzine civarı dişiyle de.

Ne zaman fırsat bulursa.

Ancak 10 yaşlarındaki dişi bireyler...

...erkeğin sırnaşmalarını dikkate almıyor.

Bunun sebebiyse kritik boyuta ulaşan her büyük dişi...

...dramatik bir dönüşüm geçirebilir.

Birkaç ay sonra...

...vücudundaki belli başlı enzimler işlevini yitiriyor...

...ve erkeklik hormonları dolaşıma başlıyor.

Zaman geçtikçe...

...başı şişmeye ve çenesi uzamaya başlar.