Frozen Planet II

Frozen Planet II, 3. Bölüm "Donmuş Zirveler"

Çeviren: Sacrer İyi seyirler dilerim.

Ekvator.

Doğu Afrika'nın kavrulmuş ovalarından geçiyor.

Kutuplara en uzak yer.

Fakat buz ve kar burada da mevcut.

Dağların tepesinde.

Dünya üzerindeki her kıtada buna benzer sürekli karla kaplı yükseklikler var.

Her birinde de kendi tarzlarında soğukla gelen ezici şartlara...

...uyum sağlamış hayvan toplulukları bulunuyor.

Doğu Afrika'da şafak vakti.

Kenya Dağı'nın yüksek yamaçlarında.

4 bin metre yükseklikte.

Sıcaklık yavaş yavaş donma noktasının üzerine çıkmaya başladı.

Soğukkanlı bir sürüngen bulunacak...

...en son yer.

Fakat burada biri yaşıyor.

Miğferli bukalemun.

Bu dişi gecenin dondurucu sıcaklığını...

...hem metabolizmasını, hem de kalp atış hızını...

...son derece azaltarak atlattı.

Sabah olduğu için yemek yemeli.

Ama soğuktan bacaklarını oynatamıyor.

Yay yüklü diliyse hâlâ iş görüyor.

Güneş daha da yükseldikçe donmuş topraklar çözülüyor...

...ve dev lobelya gün ışığını emmek için yapraklarını açıyor.

Vücut sıcaklığı ancak 5 santigrat dereceyken...

...bukalemun daha hareketli oluyor...

...ve güneşlenmek için yukarı tırmanıyor.

Derisi kararıyor.

Böylece Güneş'in ısısını daha hızlı özümseyebilecek.

Hamile.

Yakında vücut sıcaklığı 20 santigrat dereceye ulaşarak...

...doğum yapması için gerekli enerjiyi verecek.

Çoğu bukalemun türü yumurtlar...

...ama burası dışarıda bir yumurtanın gelişemeyeceği kadar soğuk olduğu için...

...yavrusunu doğuruyor.

Altı yavru bukalemunu doğurması...

...sadece bir saat sürüyor.

Donmuş zirvelerin faydalarından biri...

...burada daha az avcı bulunmasıdır.

Yemek için rekabet de azdır.

Nispeten daha az sürüngenin yüksek dağlarda yaşamasının...

...bir sebebi var ama.

Güneş batınca, sıcaklık dakikalar içinde...

...sıfırın altına düşüyor.

Yavrular hızlı davranmalı.

Gece donmaktan kaçmak için...

...kalın bitki örtüsüne ihtiyaç duyuyorlar.

Soğuğa yakalanan genç bir bukalemun...

...hızla hareket yetisini kaybedecektir...

...ve ölmesi olasıdır.

Fakat çoğu içgüdüleriyle tepki vererek...

...en kısa zamanda bir sığınak bulur.

Ekvatorda Kenya Dağı gibi zirveler...

...her gece sadece birkaç saatliğine buzla kaplıdır.

Fakat ekvatorun kuzeyinde...

...Avrupa'nın 1200 km uzunluğundaki Alpler'inde...

...soğuk aylarca devam eder.

Yüksek dağlar yılın yarısında sürekli donmuş durumdadır.

Alpler'in uçan en büyük yırtıcısı için zorlu bir zaman.

Altın kartal.

Kışın onları doyuracak ölü ya da diri av sayısı...

...ucu ucuna gelir.

Bahar olunca ise dağlar dönüşür.

Erkek ve hayat boyu eşi...

...acilen yemek bulmalı.

Üç haftalık bir yavruları var.

Günde birkaç defa beslenmeli.

Bunun için, ikisinin de avlanması gerekiyor.

Yine de, baharda bile...

...yüksek dağlarda çok az hayvan yaşıyor...

...ve av bulmak kolay değil.

Fakat bir tür dağ keçisi olan çengel boynuzlu...

...burada ve yavruluyor.

Yavruların ağırlığı kartal kadar olabilir.

Kartallar çiftler halinde avlanınca...

...koordine bir yaklaşım sergilerler.

Biri dalışa geçiyor.

Saatte 240 km hızın üstüne ulaşıyor.

Saldırısı sürüyü dağıtıyor...

...ve bu da diğerinin hedef seçimini kolaylaştırıyor.

Başarıyla yakaladı.

Hâlâ yaşıyor olabilir.

Kartal vadinin tepelerine kadar taşıyor.

Ardından...

...bilerek aşağı bırakıyor.

Çarpışma anında öldürecek.

Bir yavru günde vücut ağırlığının üçte biri kadarını yiyebilir.

Anne ile babanın uzun süre dinlenme lüksü yok.

Uzun yaz günlerinden faydalanarak...

...kartallar durmaksızın avlanır.

Şaşmaksızın...

...her gün.

Altı hafta sonra yavru nerdeyse tamamen olgunlaşır.

Ardından, yaz biterken...

...ailenin yavrularını doyurma sıkıntısı ortadan kalkar.

Yavruları yuvadan uçtu.

Tam zamanında.

Kötüleşen hava, verimsiz kışın...

...gelişini haber ediyor.

Av bulmak artık daha zor.

Yavru çengel boynuzlular da büyüdü.

Tek çocuk artık bir kartalın beş katı ağırlığa sahip.

Bu boyuttaki hayvanlar artık kuşlara kolay hedef olmaz.

Saldırı altında kılları kıpırdamıyor.

Fakat bir çengel boynuzlunun uçurumun kenarında gezinmesi tehlikeli.

Kartalların eline fırsat geçiyor.

Yakaladı.

Kartal, çengel boynuzluyu kenara kadar sürüklüyor.

Son derece riskli bir hamle.

Kartalın kanadı kırılacak olursa ölümü kaçınılmaz.

Bu boyutta bir av ikiliyi günlerce doyurur.

Önlerindeki verimsiz aylar boyunca...

...korumaları gereken yağ rezervlerini...

...arttırmaları gereken zaman şimdi.

Alpler'de kış korkutucudur.

Fakat diğer sıradağlarda zorluklar daha da çetindir.

Uzak Doğu'da, Japon Denizi'nde, sıcak ve ıslak bir rüzgar eser.

3000 metre yüksekliğindeki Japon Alpleri'yle karşılaşınca...

...rüzgar yukarı gitmeye zorlanır.

Nemli hava yükselince donar...

...ve taşıdıkları su damlacıkları kara dönüşür.

Hiçbir kar kristali birbirinin tıpatıp aynısı olamaz.

Japon dağlarında, 13 metrelik kar...

...sadece birkaç ayda yağabilir.

Dünya'daki en karlı yerdir.

Burada hayatta kalmak için bir hayvanın olabilecek tüm yardıma ihtiyacı vardır.

Kışın, Japon makak maymunu...

...1500 metrelik yükseklikte bile yaşayabilir.

Neredeyse tüm primatlardan daha yüksekte.

Fakat burada, sıcak kaplıcalar...

...her daim hazır ve nazırdır.

Sıcak bir banyo stres hormonlarının seviyesini düşürür.

Tıpkı bizde olduğu gibi.

Bu kaplıcaya yapılan kabuller ise sıkı denetimdedir.

Yüksek rütbeli dişiler kimin girebileceğini...

...ve kimin soğukta bırakılacağını belirler.

Bu üç yaşındaki erkek yakın zamanda topluluğundan sürgün edildi.

Karnı aç.

Makak maymunları çoğunlukla vejetaryendir.

Kışın her türlü yemekte kıtlık olunca...

...birazcık yenilebilir ne varsa yerler.

Ancak yalnız bir genç erkek ısınmanın yolunu bulamazsa...

...hayatta kalması pek olası değildir.

Bunun için, boş ormanda 80 km...

...gitmesi gerekebilir.

Çıplak el ve ayaklar acı verici derecede soğuk olabilir.

Ovalamak kan dolaşımını dengelemeye yardımcı oluyor.

Kangren ölümcül olabilir.

Genç erkek makak maymunları...

...en fazla ilk kışlarında ölürler.

Ama tıpkı onun gibi, sürgün edilmiş bir genç erkek daha var.

Bakım teklifi makaklar arasında dostça bir ilişki...

...kurmanın sıradan bir yöntemidir.

Yabancının sıcak kucağı da oldukça hoş karşılanır.

Bir araya gelerek birbirlerini kardan koruyorlar...

...ve ikisinin de vücut sıcaklığı yükseliyor.

Biraz da olsa.

Bu ikisinin de hayatını kurtarmak için yeterli olabilir.

Daha aşağıdaki dağ yamaçlarında yaşayan her hayvan için...

...kar büyük bir zorluk olabilir.

Yüksek zirvelerde ise aşırı şiddetli kar yağışı ölümcül olabilir.

Kuzey Amerika'daki Rocky Dağları.

4400 metre yüksekliği geçiyorlar.

Kışın yüksek doruklara vuran rüzgar...

...on metre kalınlığa ve tonlarca kütleye ulaşan karlı çıkıntılar...

...yani sert kar kütleleri oluşturabilir.

Baharda sıcaklık yükseldikçe...

...çıkıntılar dengesizleşebilir...

...ve bu da felaketi getirebilir.

Çığ.

Aşağı yuvarlandıkça...

...saatte 160 km'yi aşan hızlara ulaşabilir.

İnişini sadece bir yarışçı drone kamerası takip edebilir.

Sadece iki dakikada bir milyon tonluk ağırlığa ulaşan kar...

...dağın yamacından aşağı yuvarlanıyor.

Çığlar aşırı yıkıcı olabilir.

İklim değişikliği de onları gittikçe daha öngörülemez hale getiriyor.

Güney Pasifik'te, Yeni Zelanda'nın adalarında...

...üstün zekalı bir canlı, dağların istikrarsız doğasından...

...faydalanmayı öğrenmiş.

Kea.

Bir papağan türü.

Kar sınırının üstünde yaşayabilen...

...ve aktif olarak et arayan ailesinin tek ferdi.

Bir dağ keçisi leşi.

Bu yetişkin erkek keanın jilet gibi keskin bir gagası var.

Kasaplığa gayet uygun.

Kalori zengini et onun kışı geçirmesine yardımcı olacak.

Ama kısa süre sonra paylaşması gerekecek.

Bir genç kea çetesi.

Bu genç kealar daha yaşlı ve deneyimli yetişkinleri yakından takip ediyor.

Amaç dağda hayatta kalma yöntemlerini...

...ve nerede yemek bulunacağını öğrenmek.

Sıralarını beklerken...

...oyun oynayacak vakit var.

Bu görünürde gamsız davranışların bir faydası var.

Gençler arasındaki uzun ömürlü ilişkiyi kurmaya yardımcı oluyor.

Gerilimi bile yatıştırıyor.