Night and Fog (Nuit et brouillard)

ΝΥΧΤΑ ΚΑΙ ΚΑΤΑΧΝΙΑ

Ακόμη και ένα ειρηνικό τοπίο...

ακόμη και ένα λιβάδι στην εποχή του θερισμού

με κοράκια να κάνουν κύκλους πάνω από το κεφάλι

και με πυρκαγιές...

ακόμη και ένας δρόμος όπου αμάξια, και χωρικοί και ζευγάρια περνούν...

ακόμη κι ένα θέρετρο με καμπαναριό και χωριάτικη πανήγυρη

μπορεί να οδηγούν σε ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης.

Στρούτχοφ, Ορανιέρμπουργκ, Άουσβιτς...

Νοϊενγκάμεν, Μπέλσεν, Ράβενσμπρουκ, Νταχάου.

Ήταν ονόματα σαν όλα τα άλλα σε χάρτες και ταξιδιωτικούς οδηγούς.

Το αίμα ξεράθηκε, οι φωνές σιώπησαν.

Ο μοναδικός επισκέπτης στα συγκροτήματα τώρα είναι η κάμερα.

Περίεργο χορτάρι καλύπτει τους δρόμους

που ήταν κάποτε γεμάτοι από τροφίμους.

Κανένα ηλεκτρικό ρεύμα δεν περνάει πια μέσα από τα σύρματα.

Κανένα βήμα δεν ακούγεται πέρα από το δικό μας.

1933.

Η μηχανή τίθεται σε κίνηση.

Ένα έθνος δεν πρέπει να έχει διχόνοια

ούτε διαμάχες.

Το έθνος πιάνει δουλειά.

Ένα στρατόπεδα συγκέντρωσης χτίζεται όπως ένα στάδιο ή ένα μεγάλο ξενοδοχείο.

με επιχειρηματίες, εκτιμήσεις και ανταγωνιστικές προσφορές...

και σίγουρα με κάνα-δυο δωροδοκίες.

Χωρίς ιδιαίτερο στιλ. Αυτό αφέθηκε στη φαντασία.

Στιλ αλπικό.

Στιλ γκαράζ.

Στιλ ιαπωνικό.

Χωρίς στιλ.

Αρχιτέκτονες ήρεμα σχεδίασαν τις πύλες

που προορίζονταν για να τις περνάς μόνο μια φορά.

Στο μεταξύ, ο Μπούργκερ, γερμανός εργάτης,

ο Στερν, εβραίος φοιτητής στο Άμστερνταμ,

ο Σμούλσκι, έμπορος στην Κρακοβία,

και η Aννέτ, μαθήτρια στο Μπορντώ, συνεχίζουν τις καθημερινές τους ζωές,

χωρίς να ξέρουν ότι ένα μέρος προετοιμάζεται γι' αυτούς μίλια μακριά.

Μια μέρα, οι καταυλισμοί τους είναι έτοιμοι.

Το μόνο που λείπει είναι εκείνοι.

Συνελήφθηκαν στη Βαρσοβία.

Τους απέλασαν απ' το Λοτζ, την Πράγα,

τις Βρυξέλες, την Αθήνα,

το Ζάγκρεμπ, την Οδησσό ή τη Ρώμη.

Κρατούμενοι στο Πιτιβιέ,

Συλληφθέντες στο Βελ Ντ' Ιβ,

μέλη της αντίστασης, συγκεντρωμένα στη Κομπιέν,

Οι μάζες, που καταλήφθηκαν εξαπήνης, από λάθος ή από τύχη,

ξεκινούν το ταξίδι τους για τα στρατόπεδα.

Τρένα επτασφράγιστα.

Εκατό άτομα στοιβαγμένα σε κάθε βαγόνι.

Ούτε μέρα ούτε νύχτα. Πείνα, δίψα, ασφυξία, τρέλα.

Ένα μήνυμα πέφτει στο έδαφος. Άραγε θα το βρει κανείς;

Ο θάνατος παίρνει το πρώτο μερτικό του.

Το δεύτερο θα το πάρει κατά την άφιξη μέσα στη νύχτα και την καταχνιά.

Σήμερα πάνω στις ίδιες ράγες λάμπει ο ήλιος.

Πηγαίνουμε αργά παράλληλά τους, αλλά τι αναζητούμε;

Ίχνη απ' τα πτώματα που έπεφταν στο έδαφος όταν άνοιγαν οι πόρτες των βαγονιών;

Ή μήπως εκείνους που οδηγούνταν στα στρατόπεδα υπό την απειλή των όπλων

ανάμεσα στα σκυλιά που γάβγιζαν και τους φακούς που τύφλωναν...

με τις φλόγες του κρεματόριου σ' απόσταση...

σε μία απ' αυτές τις νυχτερινές σκηνές, τις τόσο αγαπητές στην καρδιά ενός Ναζί.

Πρώτη ματιά στο στρατόπεδο. Είναι ένας άλλος πλανήτης.

ΛΟΥΤΡΟ ΚΑΙ ΑΠΟΛΥΜΑΝΣΗ

Με το πρόσχημα της υγιεινής,

η γύμνια γδύνει τους κρατούμενους μονομιάς από κάθε υπερηφάνεια.

Ξυρισμένοι.

Σημαδεμένοι με τατουάζ.

Αριθμημένοι.

Ριγμένοι ανάμεσα σε κάποια ακατανόητη ιεραρχία,

ντυμένοι με μπλε ριγωτή στολή,

κάποιες φορές ταξινομημένοι υπό το διάταγμα

γνωστό ως "Nacht Und Nebel"...

"νύχτα και καταχνιά".

Πολιτικοί κρατούμενοι, που φορούν το κόκκινο τρίγωνο

συναντούν αυτούς με το πράσινο:

κοινούς ποινικούς, τώρα όμως "πρώτους τη τάξη".

Και στην κορυφή, ο Κάπο...

σχεδόν πάντα ένας κοινός ποινικός.

Ακόμη πιο ψηλά: Οι SS, οι ανέγγιχτοι, που έπρεπε να τους απευθύνονται από τα 3 μ.

Στην κορυφή, ο Διοικητής, που επιβλέπει τη ρουτίνα του στρατοπέδου.

Προσποιείται ότι δεν ξέρει τίποτα για το στρατόπεδο.

Ποιος ξέρει κάτι;

Η πραγματικότητα αυτών των στρατοπέδων καταφρονητέα γι' αυτούς που τα έχτισαν

και ανεξιχνίαστη για αυτούς που τα υπέμειναν -

τι ελπίδα έχουμε στ' αλήθεια να συλλάβουμε αυτήν την πραγματικότητα;

Οι ξύλινοι κοιτώνες, όπου οι άνθρωποι κοιμόντουσαν τρεις σ' ένα κρεβάτι.

Οι τρύπες όπου κρύβονταν

και έτρωγαν με συνωμοτικό φόβο

εκεί που ακόμη και ο ύπνος ήταν απειλή.

Καμιά περιγραφή, καμιά εικόνα δεν μπορεί να αποκαλύψει την αληθινή τους διάσταση.

Ατελείωτος, αδιάκοπος τρόμος.

Θα χρειαζόμασταν το στρώμα από άχυρο,

κρυψώνα για τρόφιμα και πολύτιμα αντικείμενα,

την κουβέρτα, για την οποία δινόταν λυσσαλέα μάχη,

τις κατάρες και τις βλαστήμιες,

τις διαταγές που επαναλαμβάνονταν σε κάθε στόμα,

την ξαφνική εμφάνιση των SS,

που επιδείκνυαν ζήλο στους αιφνιδια- στικούς ελέγχους και στις φάρσες τους.

Από αυτό το κοιμητήριο από τούβλα και από αυτά τα βασανισμένα όνειρα

δεν μπορούμε παρά μόνο να δείξουμε το εξωτερικό περίβλημα,

την επιφάνεια.

Αυτή είναι η διάταξη του σκηνικού:

Κτίρια που θα μπορούσες να τα περάσεις για στάβλους, γκαράζ ή εργαστήρια.

Φτωχή γη, που τώρα έγινε έρημη χώρα!

Ένας αδιάφορος φθινοπωρινός ουρανός.

Αυτά έχουν μείνει για να φανταστούμε τη νύχτα με τις διαπεραστικές κραυγές,

με το ψάξιμο για ψείρες, με τα δόντια που έτρεμαν.

Προσπάθησε να κοιμηθείς γρήγορα.

Ξύπνα με το χάραμα.

Πέσε πάνω στον άλλο σ' αναζήτηση αυτών που κλάπηκαν στη διάρκεια της νύχτας.

5:00 πμ - Ατελείωτη συγκέντρωση στο πεδίο επιθεώρησης.

Η νύχτα τελείωσε. Τέρμα τα νούμερα.

Μια ορχήστρα παίζει το εμβατήριο από μια οπερέτα

καθώς οι τρόφιμοι πηγαίνουν στο λατομείο ή στο εργοστάσιο.

Δουλειά στο χιόνι, που σύντομα γίνεται παγωμένη λάσπη.

Δουλειά στον καύσωνα, ράκη από τη δίψα και τη δυσεντερία.

3.000 Ισπανοί πέθαναν κατασκευάζοντας αυτές τις σκάλες

που οδηγούν στο λατομείο του Μαουτχάουζεν.

Δουλειά στα υπόγεια εργοστάσια.

Μήνα μετά τον μήνα εξορύσσουν, θάβουν, κρύβουν, σκοτώνουν.

Έχουν γυναικεία ονόματα: Ντόρα, Λώρα.

Αλλά αυτοί οι παράξενοι εργάτες των 32 κιλών είναι "αναξιόπιστοι".

Οι SS τους παρακολουθούν και τους επιτηρούν.

Τους μαζεύουν, τους επιθεωρούν και τους υποβάλλουν σε σωματική έρευνα πριν επιστρέψουν στο στρατόπεδο.

Ρουστίκ ταμπέλες κατευθύνουν τον καθένα στον προορισμό του.

Ο Kάπο έχει μόνο να λογαριάσει τα θύματα της ημέρας.

Οι κρατούμενοι καταλαμβάνονται ξανά από την έμμονη ιδέα που τους κινητοποιεί:

Το φαγητό.

Η σούπα.

Κάθε κουταλιά είναι ανεκτίμητη.

Μία κουταλιά λιγότερη, είναι μια μέρα λιγότερη από τη ζωή.

Δύο ή τρία τσιγάρα ανταλλάσσονται για μια γαβάθα σούπας.

Πολλοί είναι τόσο αδύναμοι

που δεν μπορούν υπερασπιστούν τις μερίδες τους απέναντι στους κλέφτες.

Περιμένουν τη λάσπη ή το χιόνι να τους πάρει τη ζωή.

Να ξαπλώσουν κάπου, οπουδήποτε και να πεθάνουν μόνοι.

Τα αποχωρητήρια και ο περίγυρός τους.

Σκελετοί με πρησμένα στομάχια έρχονται 7-8 φορές το βράδυ.

Η σούπα ήταν διουρητική.

Αλίμονο σε όποιον συναντούσε έναν μεθυσμένο Κάπο στο φως του φεγγαριού.

Οι κρατούμενοι κοιτάζουν ο ένας τον άλλο με φόβο,

στην παρατήρηση των γνώριμων συμπτωμάτων:

Το να "βγάζεις αίμα" ήταν σημάδι θανάτου.

Η μαύρη αγορά: παράνομες αγοραπωλησίες και φόνοι.

Θα συναντούσαν τους φίλους τους, θα αντάλλασσαν νέα και κουτσομπολιά,

θα οργάνωναν αντιστασιακές ομάδες.

Μία κοινωνία σταδιακά παίρνει μορφή,

σμιλεμένη από τρόμο και φόβο,

αλλά λιγότερο διαταραγμένη από κείνη των SS και των σλόγκαν τους.

"Η Καθαριότητα Είναι Υγεία."

"Η Εργασία Απελευθερώνει."

"Στον Καθένα Αυτό Που Δικαιούται."

"Μια Ψείρα σημαίνει Θάνατο." Τι να πεις τότε για έναν αξιωματικό των SS;

Κάθε στρατόπεδο έχει τις εκπλήξεις του:

Μία συμφωνική ορχήστρα.

Ένας ζωολογικός κήπος.

Θερμοκήπια όπου ο Χίμλερ καλλιεργούσε σπάνια φυτά.

Η βελανιδιά του Γκαίτε στο Μπούχενβαλντ.

Έχτισαν στρατόπεδο τριγύρω της, αλλά την άφησαν άθικτη.

Ένα ορφανοτροφείο, προσωρινό αλλά που ξαναγέμιζε διαρκώς.

Κοιτώνες για τους "ανάπηρους".

Σε καιρούς σαν κι αυτούς, ο πραγμα- τικός κόσμος, ο κόσμος από τα παλιά,

με τα ειρηνικά του τοπία, μπορούσε να μοιάζει όχι και τόσο μακρινός.

Αλλά αυτό ήταν μόνο μία παραίσθηση για τον κρατούμενο.

Ο κόσμος του ήταν αυτό το εσώκλειστο σύμπαν,