Eldorado: Everything the Nazis Hate

De avond is net begonnen.

Je bent precies waar je wil zijn.

Je voelt je zelfverzekerd, opgewonden en gezien.

Je bent bij mensen die hetzelfde voelen als jij.

Heel even vergeet je dat je anders bent.

Vanavond is alles mogelijk.

Berlijn, daar gebeurde het allemaal.

Een stad vol uitspattingen.

Je had er zo'n 80 tot 120 cafés, bars en clubs...

waar bijna alleen maar lhbti'ers kwamen.

Overal zag je queer en trans mensen.

Onder de nazi's...

was de homovervolging groter dan in welke periode dan ook.

In geen enkele andere periode was de grens tussen vrijheid en onderdrukking zo dun...

als in de jaren 20 en 30.

Ook vandaag de dag kunnen deze vrijheden je nog ontnomen worden.

Zij leidden het leven dat ik nu leid, zij het maar voor even.

Een catastrofe voor de mensheid waar ik deel van uitmaakte.

BERLIJN EIND JAREN 20

Daar in die straat in Berlijn...

stuitte je op de hoek op een gebouw...

met een prachtig uithangbord...

en daar stond op: 'Hier is alles goed.'

Van alle nachtclubs die je had in de roaring twenties...

was de Eldorado het mekka voor queer mensen.

Daar ontstond een nieuw soort vrijheid...

waar homo's, lesbiennes...

en trans personen voor het eerst zichzelf konden zijn.

Hier kon je Charlotte Charlaque tegenkomen...

een intellectueel van Joodse, Amerikaanse en Duitse komaf.

Ze was bereisd, want ze had in de VS, Duitsland en Frankrijk gewoond...

en stond op het punt om een van de eersten te worden...

die een genderbevestigende operatie zouden ondergaan.

Twee nieuwe gezichten in Berlijn.

De pas getrouwde Lisa en Gottfried waren begin 20.

Zoals zo veel bezoekers van de Eldorado wilden zij hun horizon verbreden...

en nieuwe dingen ontdekken.

Lisa, die voluit Lisa von Dobeneck heette...

en Gottfried von Cramm kenden elkaar al van jongs af aan.

Ze groeiden op in nabijgelegen kastelen.

Lisa kwam uit de familie Dobeneck...

en hun landgoed lag zo'n 15 kilometer bij ons vandaan.

Een Sodom en Gomorra...

want de Cramms mochten daar doen wat ze wilden.

Lisa en Gottfried waren levensgenieters...

en zo'n landelijke omgeving was dan ook niets voor hen.

Het wilde Berlijn sprak ze enorm aan.

Hier had je veel meer vrijheden. Vrouwen kregen steeds meer rechten.

Er was geen censuur meer en de pers kreeg alle ruimte.

Er kwam een golf aan publicaties voor queer mensen.

DE VRIENDIN - VROUWENLIEFDE

Voor homo's, voor lesbiennes...

en zelfs voor crossdressers.

Je kon openhartiger over seks praten dan ooit tevoren.

Het voelde alsof er een seksuele revolutie gaande was.

Er ging hier een nieuwe wereld open voor Lisa en Gottfried.

In de Eldorado leek elke avond wel weer iets nieuws te gebeuren.

Als je door deze nachtclub liep, zou je nooit verwacht hebben...

om een vertrouweling van Adolf Hitler tegen te komen.

De persoon in kwestie was Ernst Röhm.

Een groot voorstander van antisemitisch geweld en beleid...

en een van de belangrijkste strategen van de nazi's op weg naar de macht.

Röhm was een soldaat met een zucht naar oorlog en bloedvergieten.

Hij zat nog steeds met de nederlaag in de Eerste Wereldoorlog in de maag.

Adolf Hitler en Ernst Röhm leerden elkaar kennen in 1919.

Dit was het begin van een lange en hechte vriendschap.

Ze droomden allebei van een sterke nazibeweging die aan de macht kon komen.

Die droom was toen nog ver weg.

Ernst Röhm was homo en maakte daar niet bepaald een geheim van.

Hij had veel minnaars en contacten.

Het was een publiek geheim waar veel over geroddeld werd.

Hitler was daar vermoedelijk van op de hoogte...

maar hij vond het nut van Röhm zwaarder wegen.

Hitler zou zelfs gezegd hebben:

'Z'n privéleven interesseert me niet, mits hij discreet blijft.'

Van discreet blijven was niet altijd sprake.

De club trok een heel breed spectrum aan mensen aan...

qua politieke voorkeur.

ELDORADO HIER IS ALLES GOED

Via de Eldorado maakte de wereld kennis met de queer levensstijl.

Enkele queer performers van de Eldorado...

groeiden toentertijd uit tot mainstreamsterren.

Een van hen was Claire Waldoff.

Weg met de mannen uit de Rijksdag

weg met de mannen aan de macht

weg met de mannen in het herenhuis

maak er een vrouwenhuis van

Als je alleen naar de Eldorado kwam, moest je voor een taxidanser betalen...

die je door de club escorteerde.

Zo kreeg je een goed beeld van de genderillusie...

waar de Eldorado om bekendstond.

Op een avond ontmoette Charlotte iemand zoals zij.

Zij was net als Charlotte niet alleen een intellectueel...

maar ook een trans persoon.

Zij heette Toni Ebel.

Zij wist echter nog niet wat ze hiermee aan moest.

Ze kwam net uit een slecht huwelijk en was tien jaar ouder.

De twee werden onafscheidelijk.

Zulke relaties tussen trans vrouwen komen heel vaak voor.

Ongeacht onze seksuele voorkeur...

ontstaat er een diepe band...

waarbij we soms geliefden worden...

of levenspartners.

Dat komt omdat we in een wereld leven waarin er niet veel mensen zijn zoals wij.

Als we elkaar ontmoeten, ontstaat er al snel heel hechte band...

in wat voor vorm dan ook.

Toni wilde al jaren als vrouw door het leven gaan...

maar wist niet waar ze moest zijn. Charlotte kon haar helpen.

Ze stelde Toni voor aan Magnus Hirschfeld.

Hij kwam ook naar de Eldorado. Hij observeerde het queer leven graag.

Hij was hier een beroemdheid. Iedereen kende hem.

Hij was seksuoloog.

Hij was gefascineerd door de menselijke seksualiteit...

en genderrollen.

Hij was ervan overtuigd dat homoseksuele en trans personen...

vrijheden en rechten konden krijgen...

via de wetenschap.

Hij publiceerde in een hoog tempo boeken, pamfletten en lezingen.

In 1897 richtte hij 's werelds eerste organisatie voor homorechten op.

Op de queer kaart van Berlijn...

bevond zich een centrum met progressieve denkers.

Het Magnus Hirschfeld-instituut voor Seksuele Wetenschap.

In dat museum kon je een slipje bekijken...

dat in WO I door een Duitse soldaat was gedragen.

Ook lagen er dildo's en zo.

Het instituut ontving mensen die advies over hun relatie zochten...

maar ook over een soa, abortus of zwangerschap...

en ga zo maar door.

Het instituut had ook een sociale rol...

als ontmoetingscentrum voor queer personen.

Het feit dat het instituut bestond...

was belangrijk voor veel leden van de Berlijnse gemeenschap.

Het was gespecialiseerd...

in trans identiteit en bood behandelingen aan voor mensen...

die moeite hadden met het gender dat hun was toegewezen.

Ernst Röhm zag Magnus Hirschfeld als de vijand.

Een Joodse sociaaldemocraat...

die zich inzette voor trans mannen en trans vrouwen...

en lak had aan de mannelijke ideologie...

die Ernst Röhm aanhing.

Ze hadden iets gemeen. Ze waren niet openlijk homoseksueel.

Magnus Hirschfeld wist dat z'n reputatie als wetenschapper op het spel stond...

en Ernst Röhm wist dat hij uit de partij gezet kon worden.

Ernst Röhm was ervan overtuigd dat z'n vriendschap met Hitler...

en hun lange verleden hem wel zouden beschermen.

Zowel in het openbaar als binnen de nazibeweging.

Hierdoor hield hij er een minder discreet privéleven op na.

'Geachte dokter Heimsoth, aangenaam kennis te maken.

Ik had in mijn jeugd al gevoelens voor personen van hetzelfde geslacht.

Ik heb gemeenschap met vrouwen gehad, zij het met weinig genot.'

Er is niet veel bewijs van het privéleven van Röhm...

op één belangrijke bron na.

Een reeks brieven aan z'n vriend dr. Karl-Günther Heimsoth.

Ik walg van vrouwen.

'Ik vind het niet erg dat ik zo ben...

al heeft het me bij tijd en wijle al wel veel problemen opgeleverd.

Vanbinnen ben ik er zelfs trots op. Dat denk ik althans.'

Aan de brieven merk je dat Röhm steeds zelfverzekerder werd...

over z'n seksuele oriëntatie.

Op dat moment werd het idee van een seksuele oriëntatie...

zowel hetero-als homoseksualiteit...

Het idee dat iedereen een eigen seksuele oriëntatie had...

was op dat moment nog vrij nieuw.

Er kwam nog meer bij kijken. Duitsland bestond niet alleen uit steden.

Er waren ook veel kleine stadjes en dorpen.

Berlijn en andere grote steden vormden een totaal andere wereld voor hen.

Ze voelden zich er niet prettig bij dat de wereld zo snel veranderde.

Iedereen had moeite met het tempo waarop de wereld veranderde.

Voor radicalen ging het veel te langzaam...

maar de conservatieven...

zagen alles wat hun leven zin gaf als sneeuw voor de zon verdwijnen.

Omdat ze zich bedreigd voelden door deze verandering...

konden fascisten hen overtuigen met hun weerzinwekkende ideeën.

We willen dat heel Duitsland weet...

dat er zonder gezag geen leven kan bestaan.

Zonder macht is er geen gezag.

Zonder macht is er geen kracht...

en de kracht van een land komt van het volk.

Als Hitler een toespraak hield, klonk hij altijd hetzelfde.

Als een gevaarlijke gek. Een schreeuwlelijk.

Natuurlijk ging het ook over de Joden.

Het was vreselijk om aan te horen.

Ik besteedde er weinig aandacht aan.

Ik was een onschuldige jongeman.

Ik was verliefd.

We hadden een huis in Sauerbrunn. Daar brachten we onze zomers door.

Lumpi ging daar ook ieder jaar op vakantie.

Daar heb ik hem leren kennen.

Hij woonde in Boedapest en ik in Wenen.

Lumpi en ik werden vrienden.

We deden veel samen.

Ik hield van hem. Wat was daar mis mee?

We waren allebei Joods...

maar daar maakten we ons niet zo veel zorgen over.

Het was een ver-van-je-bedshow voor ons.

Toch hing er iets in de lucht.

Niet alleen in Berlijn en de rest van Duitsland, maar in heel Europa.

In 1931 benoemde Hitler Röhm tot leider van de SA.

De SA was de paramilitaire tak van de nazi's en knapte het vuile werk op.

Ze verstoorden de democratie, maakten ruzie en sloegen tegenstanders in elkaar.