Light & Magic

Films zijn special effects.

Dat zijn ze altijd geweest.

Van Méliès tot Harryhausen...

...tot 2001.

Visuele effecten scheppen de magie...

...die mensen naar de bioscoop lokt.

Want zo zien ze dingen die ze op geen andere manier kunnen zien.

Moet je zien.

We beginnen met een leeg kader, waarin alles mogelijk is.

Maar hoe maken we dat ding dat het publiek ziet, dat er niet echt was?

Kijkers worden slimmer en zien door de illusie heen...

...dus het wordt steeds lastiger.

Hoe doen we dit? Hoe laten we dit er geweldig uitzien?

Dat is aan de specialisten van ILM.

Veel plaatsen zijn als The Wizard of Oz: teleurstellend van achter de schermen.

Maar Industrial Light & Magic is dat zeldzame trucje...

...waarbij de techniek net zo goed is als de illusie.

Het gonst er van talent en genialiteit...

...en ook ongelooflijke, baanbrekende technische toverkunst.

Ze verleggen echt de grenzen van technologie.

Ze maken het steeds spannender, realistischer, magischer.

De naam van het bedrijf zegt het al.

Industrial...

...Light...

...en Magic.

1. Een bende buitenbeentjes

Conrad. Neem 601 op, alsjeblieft.

Schuif je stoel iets terug. -Deze kant op? Zo?

Ja. Je had een spiegeling in je bril.

ILM heeft een heel lange geschiedenis.

Toen we aan de eerste film begonnen...

...zocht ik alle optische bedrijven en special effects-mensen op.

Ik besefte dat er niemand was die kon doen...

...wat ik met die film wilde doen.

Ik zag in dat ik zelf een bedrijf moest beginnen...

...en een groep moest samenstellen, specifiek voor het maken van Star Wars.

Luke Skywalker was maar een boerenjongen...

...tot hij een geheimzinnig bericht van een prinses kreeg.

Help me, Obi-Wan Kenobi.

Wat is ze mooi. -En hier wordt het leuk.

20 Century Fox presenteert...

...de meest uitzonderlijke speelfilm aller tijden...

Hebbes.

...Star Wars.

Hier komen ze.

Moge de Force bij je zijn in Star Wars.

Toen ik Star Wars schreef...

...was ik twee jaar bezig met het zoeken naar het verhaal en het scenario.

Ik dacht: ruimteschepen, ruimtegevechten, wat een goed idee.

Dat wilde ik doen. Maar dan als een ruimte-opera.

Zoals Buck Rogers en Flash Gordon.

Maar dan kinetisch, met veel beweging.

Ik ben een energieke filmmaker.

Ik hou van snelheid.

De laatste echte sciencefictionfilm was destijds 2001.

Die was geweldig, ook hoe de film was gemaakt.

Maar de shots waren allemaal heel lang en heel traag.

Ik ging op zoek naar bedrijven in special effects, visuele effecten...

...en niemand kon doen wat ik voor Star Wars voor ogen had.

De grote vraag was dus: hoe gaan we de effecten doen?

Ik sprak af met John Dykstra.

Hij werkte met visuele effecten, met name in reclamespotjes.

Ik besefte dat er een kleine groep van geheime special-effectsmensen was.

Sommigen werkten aan reclames...

...sommigen hoopten op werk, sommigen maakten amateurfilms.

Maar ze kenden elkaar allemaal.

'Zus en zo kan dit' en 'ik ken iemand die dat kan'.

Het was echt een bende buitenbeentjes.

Via John Dykstra kwamen we in die wereld terecht.

Goedemorgen, Amerika.

In de wereld van film en tv zijn zelfs onze fantasieën gemoderniseerd.

De tovenaars die onze dromen waarmaken, heten nu special-effectdesigners.

Deze nieuwe tovenaars gebruiken computers, rekenmachines en speciale camera's.

Met die middelen en een goede dosis ouderwetse verbeelding...

...maakte John Dykstra de prachtige scènes met effecten voor Star Wars.

John, niemand zegt: ik wil ooit special-effectsdesigner worden.

Wat was de aanleiding?

Een hoop geklooi.

Ik werk veel met machines. Ik ben dol op machines.

Ik heb altijd met auto's en zo gespeeld.

Ik hou van natuurkunde.

En fotografie.

Het was dus een situatie waarin ik...

...al mijn lievelingsdingen samenbracht en er één grote hobby van maakte.

Leg eens uit hoe je een scène vanuit je hoofd op het scherm krijgt.

Ik ben gewoon een geluksvogel.

Universiteit Long Beach

Toen ik ging studeren, had ik nog geen hoofdvak.

Ik ging erheen omdat ik toegelaten was.

De decaan die mij op basis van mijn naam toegewezen was...

...bleek het hoofd te zijn van de afdeling industrieel design.

Ik heb dus geheel per toeval industrieel design gestudeerd.

Ik had een vriend van school die werkte met Doug Trumbull.

Die had visuele effecten gedaan voor 2001: A Space Odyssey.

Doug was op zoek naar modelbouwers en mensen voor designwerk.

Ik stapte dus over van school naar een baan bij Trumbull Film Effects.

Ik begon met Silent Running.

Ik schetste ontwerpen voor de schepen, bouwde er modellen voor...

...en fotografeerde die modellen dan.

Het was een intensieve, boeiende leerervaring.

Het werk was leuk.

Daarna werd ik benaderd door Gary Kurtz, een producent voor George Lucas.

Hij wilde het hebben over de visuele effecten voor een film.

De avonturen van Luke Starkiller zoals beschreven

in 'Journal of the Whills' van George Lucas

Ik kreeg het script en dacht: hoe slecht kan dit zijn? Een gevecht in de ruimte.

Ik bezocht hun kantoor...

...waar ik vlieggevechten voordeed en veel praatte over camerabeweging...

...want ik ben piloot en dol op snelheid. Ik had al lang camera's...

...aan vliegtuigen en zo bevestigd.

Al die stukjes vielen dus op hun plek.

George had de visie.

Hij wist wat de beelden moesten overbrengen.

Ik begreep de film.

Maar George was destijds bezig met al het preproductiewerk...

...dat hij voor de fotografie deed in Groot-Brittannië.

Ik ging dus steeds heen en weer.

We hadden een voet tussen de deur bij John. Hij zei dat hij...

...de apparatuur voor de shots moest bouwen.

Ze zeiden in feite: Oké. Werk daar maar aan.

Ik vond een leeg magazijn in Van Nuys, bij het vliegveld daar.

Toen ik binnenkwam, was er een telefoon, maar geen meubilair.

Ik zat op de vloer van het kantoor dat ik zou gaan gebruiken...

...en begon mensen te bellen die ik voor het project wilde inhuren.

Ik werd op een dag gebeld door John.

'Richard, ik wil je vragen om eventueel de fotografie te doen...

...voor een scifi-film voor 20th Century Fox.'

Ik zei: Ik kom er meteen aan.

Ik had het programma in industrieel design afgerond...

...aan Cal State Long Beach, waar Dykstra een paar jaar eerder afgestudeerd was.

Ik ben nooit afgestudeerd omdat ik werk kreeg in Malibu...

...en het pendelen vreselijk was.

Op een zaterdag ging ik terug naar school.

Ik zag een flyer op de deur van de afdeling industrieel design.

Er stond: Wij zoeken kunstenaars, modelbouwers, schilders, tekenaars...

...voor een ruimtefilm. Zo noemden ze het, geloof ik.

Er stond een nummer en een adres op, dus ik pakte mijn Thomas Guide...

...die destijds de enige manier was om de weg te vinden in LA.

Ik pakte mijn liniaal erbij en rekende uit dat ik mijn reis een uur kon verkorten.

Ik sprong in mijn Volkswagen en reed naar een afspraak...

...met John en Gary Kurtz.

Johns bureau was zo groot als een biljarttafel, met ons aan de overzijde.

Ze hadden allebei een baard.

Gary Kurtz had zijn Quaker-baard, je weet wel.

De oorspronkelijke vacature was zes weken storyboards maken.

John vroeg of ik dat kon en ik zei: Ja, natuurlijk.

Geen idee wat een storyboard was.

Ik kwam een oude medestudent tegen die in Seal Beach woonde.

Die zei: Lorne, jij bent geknipt voor die baan.

We werken aan een scifi-film in de Valley en hebben modelbouwers nodig.

We kwamen van verschillende scholen en velen waren vrienden van vrienden.

Een gast met wie ik werkte, was ouder en hij zei:

Een oude vriend van me uit de marine werkt aan een sciencefictionproject...

...dat jij vast interessant vindt. Hij zoekt mensen.

Dit is zijn nummer. Bel hem maar: Richard Edlund.

Hij bleek op zoek te zijn naar cameramensen...

...en dat ben ik niet, dus gaf ik hem het nummer van Dennis.

Tot Star Wars had ik nooit het gevoel dat er plek voor me was in die wereld...

...of dat ik geld kon verdienen met visuele effecten.

Het was misschien wel het enige waar ik interesse in had.

Het zit in mijn DNA.

Jeugdfilm van Dennis Muren

Ik had vrienden van mijn eigen leeftijd die ook effecten-fans waren.

Ik heb me altijd afgevraagd waarom ik dit al zo jong wilde.

Jeugdfilm van Ken Ralston

Ik keek naar films als King Kong.

De films van mijn held Ray Harryhausen, en dat klikte gewoon ergens.

Toen ik zo'n vijf jaar oud was, kwam King Kong op tv.

Dat veranderde mijn leven.

In 1958 kwam Ray Harryhausen met The 7th Voyage of Sinbad.

Naar de boot.

Ik zag The 7th Voyage of Sinbad van Harryhausen...

...die eerste week misschien wel acht keer.

Ik stond versteld van The 7th Voyage of Sinbad.

Dat bezegelde het voor mij.

Het was als een blikseminslag.

Ik was dolenthousiast.

Ik kon er niet over uit hoe het was gemaakt.

Ik snapte als kind natuurlijk niet eens hoe films gemaakt werden.

Mijn moeder hield van films en zij nam me mee...

...naar een vroege film van Harryhausen: The Beast from 20,000 Fathoms.

Ik vroeg haar of ze wist hoe die gemaakt was.

Ze zei: Ja, ze maken een heleboel losse foto's van een model...

...dat ze tussen elk frame van de film een klein beetje verplaatsen.

Ik had geen idee hoe mijn moeder dat wist.

Ik wist niet eens dat films frames hadden.

Ik was al van heel jongs af aan aangetrokken tot beelden.

Een spektakel dat ik in het echt niet kon zien.

Het was fascinerend om een of ander reusachtig wezen te zien...

...dat ik nooit zou zien als ik de bioscoop uit liep.

Ik wilde die dingen gewoon echt zien.

Jeugdfilm van Dennis Muren

Je kon een film destijds niet keer op keer bekijken.

Er waren geen dvd's en streaming bestond niet.

Ik wilde dus in mijn hoofd nabootsen wat ik in de bioscoop had gezien.

Dat kon gewoon niet, tenzij je het zelf deed.

Ik maakte al amateurfilms toen ik in de brugklas zat.

Jeugdfilm van Ken Ralston

Met een Kodak-filmcamera.

Die hadden we volgens mij gekocht met Blue Chip-zegels.