The Man in the Net

Sự ủng hộ từ khán giả giúp chương trình thành công. Xin hãy ủng hộ đài PBS.

BỘ PHIM CHỨA ĐỰNG NỘI DUNG NHẠY CẢM, TỪ NGỮ NẶNG NỀ VÀ HÌNH ẢNH BẠO LỰC.

Làm lính phải biết thích nghi. Bạn ra trận với tâm thế nhất định rồi ứng biến.

Bạn thích nghi với sự khốc liệt, thích nghi với...

việc bắn giết và chết chóc. Rồi sau đó nó không làm bạn bận tâm nữa.

Tôi nên nói là không quá bận tâm nữa. Khi tôi mới đến Việt Nam,

có một vài...

có vài điều kỳ lạ đã xảy ra và tôi đã hỏi một vài lính Thủy quân Lục chiến.

Rồi tôi nhận ra

đây là chiến tranh và đây là việc bọn tôi làm. Và nó lẩn quẩn trong đầu tôi.

Đây là chiến tranh. Đây là việc ta làm. Rồi lâu dần tôi tin vào câu đó.

Đây là chiến tranh. Đây là việc ta làm.

Tối nay tôi đến đây để nói với các bạn về Việt Nam.

Cuộc chiến có sự tiến triển

khá ngoạn mục khi xét đến tình hình thực tế

về sự chiếm ưu thế so với khi ta cử binh lính đến đó vào năm 1965.

Nỗ lực kiểm soát người dân của Việt Cộng đang bị phá vỡ.

Mùa hè năm 1967,

các chỉ huy giám sát cuộc chiến ở Việt Nam bên ngoài vẫn tỏ ra lạc quan

dù trong lòng có thể vẫn còn nghi ngờ.

Bộ Chỉ huy Viện trợ Quân sự Mỹ tại Việt Nam, BCHVTQSMTVN,

tuyên bố đã tiêu diệt 200.000 quân địch

và báo cáo với Tổng thống

rằng "điểm vượt ngưỡng" quan trọng,

thời điểm khi lực lượng Mỹ và LQVNCH tiêu diệt

thêm nhiều quân Việt Cộng và quân đội miền Bắc,

cao hơn số quân địch có thể bổ sung có vẻ như đã đạt được

ở hầu hết các tỉnh miền Nam Việt Nam.

Nhưng Mỹ phải chịu tổn thất gần 75.000 người thương vong.

Tính đến ngày 4 tháng 7, 14.624 lính Mỹ đã chết,

và khi trao đổi riêng,

nhiều sĩ quan không lạc quan như chỉ huy của họ.

Từ Sài Gòn, R.W. Apple của tờ New York Times

tóm tắt quan điểm của họ: "Chiến thắng không nằm trong tầm tay," ông viết,

mà trái lại, "có thể vượt ngoài tầm với."

Đúng là quân địch hiếm khi thắng trận

khi không đánh đuổi được quân Mỹ ra khỏi chiến trường.

Nhưng cũng đúng là không có chiến thắng nào của Mỹ

có tầm ảnh hưởng.

Các đơn vị địch bị đánh tơi tả nhanh chóng được củng cố và tái trang bị.

Chiến lược bình định để giành trái tim và khối óc

của người dân miền Nam Việt Nam không hiệu quả.

Chính quyền Sài Gòn vẫn chỉ kiểm soát được một phần nhỏ

bằng diện tích của Florida,

vẫn không được lòng dân

và tham nhũng tràn lan.

Tổng thống Johnson buộc phải tăng thuế

để đáp ứng chi phí leo thang của cuộc chiến.

Chương trình xã hội đầy tham vọng của ông, Cuộc chiến Chống Đói nghèo

đang thụt lùi.

Hè năm đó, tình trạng bất ổn chủng tộc lan tràn ở các thành phố Mỹ.

Tổng thống phải điều Lục quân đến Detroit

để chấm dứt năm ngày bạo loạn

khiến 43 người chết và hàng trăm tòa nhà bị phá hủy.

Hai mươi sáu người khác chết ở Newark, New Jersey,

một lần nữa chứng tỏ khoảng cách to lớn tồn tại giữa người Mỹ da trắng và da đen.

Chỉ có một phần ba đất nước thấy dấu hiệu tiến triển ở Việt Nam

và một nửa đất nước phản đối

cách Tổng thống tiến hành cuộc chiến.

Trong khi đó, Lê Duẩn và các đồng chí

lãnh đạo ở Hà Nội bí mật lên kế hoạch

một cuộc tấn công mới mà họ tin là sẽ tiêu diệt

cái họ gọi là chính quyền bù nhìn ở Sài Gòn

và cho Mỹ thấy rằng cuộc chiến không bao giờ có thể thắng được

trên chiến trường.

Có một câu chuyện chưa được xác thực vào năm 1967,

họ đã đến tầng hầm của Lầu Năm Góc nơi chứa hệ thống máy tính chủ

và họ nhập mọi dữ liệu định lượng trên thẻ bấm lỗ, số lượng tàu,

máy bay, xe tăng, trực thăng,

đại bác, súng máy, đạn dược, mọi thứ bạn có thể đo đếm,

đặt thẻ vào máy và nói,

"Khi nào ta thắng ở Việt Nam?" Họ đặt dữ liệu vào hôm thứ Sáu.

Máy móc chạy suốt cuối tuần.

Thứ Hai họ quay lại và thấy một tấm thẻ ở khay

và ghi là, "Anh thắng năm 1965 rồi."

Vấn đề là địch có sự hậu thuẫn nhưng không có dữ liệu gì.

TẬP NĂM - VIỆC CHÚNG TA LÀM

Đã có gần nửa triệu lính Mỹ ở Việt Nam

tính đến giữa năm 1967, với hàng ngàn quân lính khác đang trên đường đến.

Chỉ có 20% từng ra chiến trường.

Số còn lại phục vụ trong các đơn vị hậu cần.

Không ai trong số họ được dạy về những người họ đánh

và họ được yêu cầu chiến đấu vì ai.

Quân lính gọi người Việt là "bọn da vàng,"

thuật ngữ được Thủy quân Lục chiến sử dụng lần đầu để chỉ người dân ở Haiti

và Nicaragua khi Mỹ chiếm đóng các nước đó

và áp dụng cho kẻ thù châu Á ở Triều Tiên.

Hoặc là "bọn mắt hí" để gọi người Nhật trong Chiến tranh Thái Bình Dương,

hoặc "bọn dân đen," một từ dân Úc để gọi người Trung Quốc.

Nên trong lúc huấn luyện, họ dạy rằng

bọn tôi sẽ đánh bọn da vàng.

Nó là một phần của bài hát mà bọn tôi hát khi chạy bộ trên đường.

Khi luyện tập đâm lưỡi lê,

không ai nói gì về người Việt.

Lúc nào cũng gọi là bọn da vàng thôi.

Người Việt Nam có thể coi là con người, nhưng bọn da vàng thì gần như súc vật.

Lính Mỹ gọi nhà cửa ở Việt Nam là "căn chòi,"

sự biến thể của từ tiếng Nhật để chỉ chỗ ở

mà họ học được trong trận Okinawa

trong Thế chiến II.

Binh sĩ gọi phụ nữ Việt Nam lớn tuổi là "gái mẹ,"

thuật ngữ họ dùng để gọi những tú bà ở nhà thổ

trong thời kỳ chiếm đóng Nhật.

Việt Cộng và quân đội miền Bắc

gọi lính Mỹ là "quân xâm lược," "bọn đế quốc" và...

"giặc Mỹ."

Miền Nam Việt Nam được chia thành bốn khu chiến thuật.

Đến mùa hè năm 1967, quân đội Mỹ đã chiến đấu ở cả bốn nơi.

Tại Quân đoàn IV, "Hải Quân Nước Nâu"

tuần tra trên sông, kênh rạch và đầm lầy

của Đồng bằng sông Cửu Long tập trung đông dân cư

để truy lùng quân địch.

Tại Quân đoàn III, Lục quân tiếp tục quét những khu rừng rậm rạp

của khu Tam Giác Sắt, thánh đường của Việt Cộng

gần Sài Gòn, nơi được cho là đã quét sạch

kẻ thù sau các chiến dịch lớn của Mỹ hồi đầu năm.

Ở Quân đoàn II, một loạt các trận chiến đẫm máu

ở Tây Nguyên quanh Đắk Tô đã tạm thời đẩy lùi

quân Bắc miền chạy về Campuchia và Lào.

Nhưng các trận chiến dữ dội nhất đã diễn ra

ở Quân đoàn I, gồm năm tỉnh cực bắc

của miền Nam Việt Nam, nơi Thủy quân Lục chiến tác chiến chủ yếu.

Hơn 2,5 triệu người dân sống ở đó,

ngoại trừ 2%, số còn lại sống trong các vùng thung lũng sông nhỏ hẹp

dọc theo Biển Đông.

Quân đội Thủy quân Lục chiến muốn diệt trừ Việt Cộng ở đó,

và bảo vệ an ninh cho người dân ở từng làng, từng xã.

Những vùng cao nguyên trống trải và rộng lớn trải dài

về phía tây đến tận Lào, Thủy quân Lục chiến cho rằng

có thể để mặc cho quân địch. "Cuộc chiến thực sự là ở lòng dân,"

Trung tướng Thủy quân Lục chiến Victor Krulak nói,

"chứ không phải trên núi."

Nhưng Tướng William Westmoreland, Tổng chỉ huy Mỹ sợ rằng

hàng ngàn binh sĩ quân đội miền Bắc,

đã lên kế hoạch chiếm hai tỉnh cực bắc.

Tìm và tiêu diệt bọn họ vẫn là mục tiêu số một của ông.

Ông quyết đưa Sư đoàn 3 Thủy quân Lục chiến

tiến về phía bắc để đối đầu thử thách đó, xây dựng một căn cứ ở Đông Hà

và chia quân giữ các cứ điểm ở Gio Linh,

Cồn Tiên, Cam Lộ, Trại Carroll,

Rockpile và Khe Sanh.

Khe Sanh bao quát Đường 9, quốc lộ theo hướng đông tây

mà Westmoreland hy vọng một ngày nào đó sẽ đưa quân đội Mỹ

đi qua biên giới sang Lào, nơi quân đội miền Bắc

và nguồn tiếp tế đổ về miền nam theo Đường mòn Hồ Chí Minh.

Nhưng hàng ngàn lính Thủy quân Lục chiến giữ biên giới

nằm trong tầm bắn với tỉ lệ chính xác cao

của đại bác và hỏa tiễn của quân đội miền Bắc

được bí mật lắp đặt trong Khu phi quân sự.

- Nói xem, đội của cậu đủ quân số chứ? - Có 13 người khi tôi đến.

- Và giờ còn bao nhiêu người sau bốn ngày? - Sáu.

Súng trường bị kẹt, bùn đã làm chậm lại mọi thứ.

Đạn pháo xuất hiện khắp nơi.

Đôi khi nó khá vô ích và nản lòng.

Không đến nỗi chết cứng, nhưng cũng sợ chứ.

Trước sau gì nó cũng đến. Anh không thể làm gì được, chỉ biết trông vào Chúa thôi.

Binh nhất John Musgrave đến từ Fairmount, Missouri

tình nguyện gia nhập Sư đoàn 3 Thủy quân Lục chiến,

được điều đến vùng quê đầy dấu vết chiến tranh gần Cồn Tiên,

cách Khu phi quân sự về phía nam vài cây số.

Thủy quân Lục chiến đóng ở phía bắc Quân đoàn I thuộc Sư đoàn 3

vào mùa xuân hè năm 1967, bọn tôi gọi Khu phi quân sự

là "Vùng Tử Địa."

Tiểu đoàn 1 của Musgrave chịu tổn thất

rất nhiều thương vong trong một loạt vụ càn quét đẫm máu

tới nỗi bị xem là đơn vị đen đủi.

Họ bị gọi là "Xác chết biết đi."

Tôi gia nhập Thủy quân Lục chiến để vào đội quân siêu đẳng.

Tôi cảm thấy mình chưa siêu đẳng trừ khi lên phía bắc để đánh quân miền Bắc.

Tôi chưa từng hối hận về quyết định đó. Có những lúc bọn tôi ở dưới làn đạn pháo,

tôi đã nghĩ, "Mình đang nghĩ gì vậy?"

Nhưng tóm lại, nếu tôi sống tới 63 tuổi, tôi không muốn buổi sáng nhìn vào gương

và có một gã không dám sống hết mình vì điều mình tin tưởng,

đẩy việc khó khăn hơn cho người khác.

Tôi nhớ mấy vụ đụng độ lớn với quân miền Bắc đều do họ

phục kích bọn tôi. Họ sẽ không đánh trừ khi đông hơn bọn tôi.

Và bọn tôi giao chiến ở địa bàn của họ. Họ biết rõ địa hình, bọn tôi thì không.

Họ rất giỏi.

Quân đội miền Bắc sử dụng những khẩu AK-47 do Liên Xô chế tạo cực kỳ bền chắc.

Thủy quân Lục chiến phải chiến đấu với súng trường M-16 loại mới

từng bị lỗi chết người trong thiết kế:

chúng cần được lau chùi liên tục và thường bị kẹt đạn giữa lúc giao chiến.

Súng của họ bắn tốt, bọn tôi thì không. Khẩu M-16 bắn dở như hạch.

Không thể ném đạn vào địch và mong nó giết được họ.

Và khẩu súng đó gặp trục trặc liên tục.

Sự căm hận của tôi dành cho họ rất thuần túy. Thuần túy.

Tôi ghét họ lắm.

Và tôi rất sợ họ.

Tôi đã rất kinh sợ họ.

Và càng sợ thì tôi càng ghét họ hơn.

Tôi chỉ giết một người ở Việt Nam. Và đó là người đầu tiên mà tôi giết.

Tôi phát bệnh vì cảm giác tội lỗi vì giết người và nghĩ sẽ phải làm việc này

trong 13 tháng chắc tôi sẽ phát điên. Tôi thấy một lính Thủy quân Lục chiến

đạp lên trái mìn nảy, lúc đó tôi thỏa thuận với quỷ dữ

rằng, "Tôi sẽ không bao giờ giết ai nữa chừng nào tôi còn ở Việt Nam.

Tuy nhiên, tôi sẽ diệt hết bọn da vàng mà tôi tìm thấy.

Tôi sẽ xử hết bọn dân đen.

Gặp bọn đưa tin là tôi hun khói hết.

Nhưng tôi sẽ không giết ai cả." Vậy đấy.

Biến đối tượng thành vật thể.