Ulysses' Gaze (Το βλέμμα του Οδυσσέα)

"Κι η ψυχή, αν θέλει να γνωρίσει τον εαυτό της, πρέπει να κοιτάξει μέσα στην ψυχή." ΠΛΑΤΩΝ, 'Αλκιβιάδης 133β'

Υφάντρες, σ'ένα ελληνικό χωριό το 1905.

Γυρίστηκε από τους α/φούς Μανάκη. Το 1ο βαλκανικό φιλμ.

Είναι όμως έτσι;

Είναι πράγματι το πρώτο; Το πρώτο βλέμμα;

Τα 3 φιλμ.

Τα 3 φιλμ.

Το ταξίδι...

Μετάφραση εξ' ακοής: Αμάντα.

Νομίζαμε πως δεν θα ερχόσουν.

Λένε πως είσαι δύσκολος άνθρωπος.

Συγνώμη για τ' αγγλικά μου.

"Έχασες το δρόμο σου;"

"Η πλάτη μου....πιάστηκε."

"Πάγωσε."

"Σκέβρωσα σαν πουλί..."

"Παλιόκαιρος."

"Ο άνεμος έριξε τα καλώδια..."

"Δουλεύαμε όλη νύχτα για να τα φτιάξουμε."

"Βολέψου σαν στο σπίτι σου."

"Σπίτι μου..."

"Είμαστε ακόμα εδώ...."

"Πόσα σύνορα περάσαμε μέχρι να φτάσουμε..."

"Θες να φάμε μαζί;"

"Είναι αργά."

"Με περιμένουν."

"Καληνύχτα."

Πόσο άλλαξε η Φλώρινα....

Σε όλα....

Εκεί ήταν ένα στρατόπεδο....

Πότε;

Το χειμώνα έμπαζε νερά...

και το καλοκαίρι πνιγόσουν από τη σκόνη.

Μα... πότε;

Κάθε Σαββατόβραδο παίρναμε άδεια...

για 20 ολόκληρους μήνες....

500 φαντάροι.

500 στριμωγμένα κεφάλια....

που ποθούσαν μια ματιά απ΄τις κοπέλες.

Αλλά αυτές γελούσαν και προσπερνούσαν.

Γελούσαν και προσπερνούσαν.

Όχι πάντα, όμως.

Πριν πολλά χρόνια....

ήταν εδώ ένα σπίτι.

Είναι ακόμα εδώ.

Ο Δήμαρχος φοβάται να πάρει ευθύνες. Η πόλη χωρίστηκε στα 2.

Σε ψάχνουν οι δημοσιογράφοι.

Με εκπλήσει που παραμένεις τόσο ήρεμος.

Ανήκουστο! Πάμε να φύγουμε, μυρίζομαι μπελάδες.

Τσάμπα ήρθες εδώ.

Το βλέπω.

Θέλω να μείνω για προσωπικούς λόγους.

Αν ήξερες πόσο....

αλλά δε γίνεται....πρέπει να το ξεπεράσω.

Πάντα ονειρευόμουν πως το ταξίδι τελειώνει εδώ.

Δεν είναι περίεργο....;

Έτσι δε γίνεται πάντα....;

Το τέλος γίνεται αρχή.

Τι να πω; Έλειπες 35 χρόνια... Πολύς καιρός.

Η απόσταση...η νοσταλγία... σ' έκαναν να ξεχάσεις.

Η Βαλκανική πραγματικότητα είναι πιο σκληρή από την Αμερικάνικη.

Μπήκες σε βαθιά νερά τώρα.

"Αν κάνω ένα βήμα ακόμα, θα βρεθώ αλλού".

Σε περιμένει το ταξί σου.

Προσπάθησα να σε συγκρατήσω πάντως.

Ο λόγος αυτού του ταξιδιού φαίνεται τόσο γελοίος....

Εννοείς πως μου' γινε εμμονή; - Έτσι.

Σε έχει συνεπάρει η ιστορία των α/φών Μανάκη...

αλλά φτάνει μόνο αυτό;

Και κάτι ακόμα...

Η Ελληνική Ταινιοθήκη δεν καλύπτει τα έξοδά μας.

Νόμιζα πως κατάλαβες.

Είναι προσωπικό ταξίδι.

Δεν περίμενα να σε δω έτσι ξαφνικά....

νόμιζα πως είσαι όνειρο...

σε ονειρευόμουν όλα αυτά τα χρόνια....

Θυμάσαι το σταθμό του τρένου; Είχες γίνει μούσκεμα απ' τη βροχή.

Όπως τώρα....

Ο άνεμος λυσσομανούσε....

έφευγα αλλά είχα σκοπό να γυρίσω σύντομα...

και μετά χάθηκα....

περιπλανιόμουν στους δρόμους....

αν άπλωνα το χέρι μου, θα σε άγγιζα....

κι ο χρόνος θα γύριζε στο παρόν.....

Κάποια πράγματα με κρατάνε πίσω....

μακάρι να σου' λεγα "επέστρεψα!"

Κάτι όμως με κρατάει.

Το ταξίδι δεν έχει τελειώσει....

όχι ακόμα.

Μίρτε Ραμπέλια...."η σιωπή όλων".....

Η εικόνα σου είν' ακόμα θολή.....

ανέγγιχτη, όπως την άφησα....

Φεύγω στ' αλήθεια;

Συγνώμη....

Τι ψάχνετε;

Ποιος είστε;

Η Ελληνική Ταινιοθήκη μου ζήτησε να....

κάνω έρευνα για τις ταινίες των α/φων Μανάκη.

Μήπως ξέρετε την Ταινιοθήκη των Σκοπίων;

Δεν μπόρεσα να επικοινωνήσω μαζί τους.

Ψάχνω ένα ημιτελές φιλμ των α/φών Μανάκη.

3 μπομπίνες.

Μην ανησυχείτε, δεν προσπαθώ ν' αποδείξω κάτι.

Ευχαριστώ.

Το σινεμά των Μανάκη στο Μοναστήρι κάηκε το 1939.

Τα 2 αδέρφια χώρισαν.

Ο Γιάννης πήγε Θεσσαλονίκη κι ο Μίλτος έμεινε πίσω.

Ο Γιάννης πέθανε το 1954, κι ο Μίλτος...

πούλησε τα φιλμ στη Γιουκοσλαβική κυβέρνηση.

Αργότερα, τα φιλμ δόθηκαν στα Σκόπια.

Το θέμα είναι, που βρίσκονται τα ημιτελή μέρη των φιλμ.

Οι α/φοί Μανάκη κινηματογραφούσαν ανθρώπους....

προσπαθούσαν να καταγράψουν τη Νέα Εποχή.

Για πάνω από 60 χρόνια, κινηματογραφούσαν τα γεγονότα στα Βαλκάνια.

Με συγχωρείτε.

Ασχολούνταν με την πολιτική και με θέματα εθνών.

Άσχετα αν ήταν φίλοι ή εχθροί, ενδιαφερόντουσαν για τον κόσμο.

Πάντα μετακινιόντουσαν από άκρη σε άκρη.

Κατέγραφαν ήθη, έθιμα, καιρικές συνθήκες...

πολιτικές αλλαγές, επαναστάσεις...

εορτασμούς, Πρωθυπουργούς, επαναστάτες....

Όλα τα αμφισβητήσιμα.

Αντιθέσεις και συγκρούσεις στις περιοχές....

καθρεφτίζονται στη δουλειά τους.

Δεν απαντήσατε την ερώτησή μου.

Έχουμε το υλικό στα Σκόπια.

Εκτός απ' αυτό που ψάχνετε.

Αν τα είχατε, θα μου το λέγατε;

Ναι.

Το ξέρεις πως θα στο' λεγα.

Τώρα, θα στο'λεγα.

Δε θα κατέβεις;

Φτάσαμε στα Σκόπια.

Δε θες να μάθεις αν λέω αλήθεια; -Σε πιστεύω.

Που θα πας;

Φεύγει για Βουκουρέστι.

Άκου μια ιστορία...

Πριν 2 χρόνια, γνώρισα κάποιον στο Όσλο...

έκανε ταινία για αρχαιότητες....

Περιπλανήθηκα μαζί του...

και ένοιωθα δέος για όλα αυτά.

Ο κακομοίρης έπαθε κλονισμό...

από τη ερημιά, και τότε άκουσα έναν ήχο....

σα να έβγαινε απ΄τα έγκατα της γης.

Κοίταξα πάνω κι είδα ένα αρχαίο ελαιόδεντρο....

που αργοπέθαινε ολομόναχο....

Δίπλα του κείτονταν άγαλμα του Απόλλωνα....

φαινόταν τόσο ζωντανό....

Σύμφωνα με την παράδοση, εκεί ήταν ο τόπος γέννησης του Απόλλωνα.

Πάτησα το κουμπί της Polaroid μου....

Φωτογράφιζα εκστασιασμένος για ώρες....

αλλά δεν έβγαινε τίποτα.

Άλλαξα θέση και προσπάθησα ξανά.

Πάλι τίποτα.

Μόνο μαύρο αρνητικό εμφανιζόταν.

Σα να μη δούλευε η φωτογραφική μου.

Έβγαζα τη μία φωτογραφία μετά την άλλη....

κι έβλεπα κενές, μαύρες εικόνες.

Ο ήλιος έδυσε στη θαλασσα....

σαν να εγκατέλειψε το σκηνικό.

Ένοιωθα να βυθίζομαι στο σκοτάδι.

Όταν η Ταινιοθήκη μου πρότεινε την έρευνα....

δεν ήμουν πολύ πρόθυμος...

Θα τα παρατούσα, αλλά ανακάλυψα κάτι...

3 μπομπίνες φιλμ....

που δεν ήταν καταγεγραμμένες.

Δεν ξέρω τι μ' έπιασε τότε...

ένοιωσα ενοχλημένος...

Προσπάθησα να καταπνίξω το συναίσθημα, αλλά δεν μπόρεσα.

3 μπομπίνες.

Ίσως μια σπουδαία ημιτελής ταινία.

Ίσως η 1η ταινία...το πρώτο βλέμμα....

ένα χαμένο βλέμμα....μια χαμένη αθωότητα...

Μου' γινε εμμονή, σαν να ήταν δικό μου έργο.

Το δικό μου πρώτο βλέμμα.

Χαμένο εδώ και καιρό.

Υπάρχει πρόβλημα. Ελάτε μαζί μου για έλεγχο.

Δεν ήρθες εδώ με καλό σκοπό....

Τα έχω όλα εδώ.

Έχω εδώ αναφορά από τον Ιβάν Μάλεσκι....

Λεει για τους α/φούς Μανάκη.

Εδώ λέει πως οι α/φοί Μανάκη ήταν τρομοκράτες και αναρχικοί.....

και πως θεωρούνταν επικίνδυνοι για τη χώρα...

Άρα, δεν επιτρέπεται η οποιαδήποτε έρευνα....

που σχετίζεται με τον Γιάννη και Μίλτο Μανάκη.

Συνιστάται η καταστροφή του κινηματογραφικού τους υλικού....

Δεν καταλαβαίνω!

Σύμφωνα με την Βουλγαρική κυβέρνηση....

οι α/φοί Μανάκη, κάτοικοι Μοναστηρίου...

είναι προδότες και κατάσκοποι.

Που θα πας; -Φιλιππούπολη.

Να προσέχεις.

Τι έκανες τόση ώρα;

Είπα "Φιλιππούπολη":

Που θα πας τελικά; Βουκουρέστι ή Φιλιππούπολη;

Ο Γιάννης Μανάκης ερχόταν εδώ και κοίταζε τον ποταμό Έβρο.

Να κυλά στο Αιγαίο.

Για ποιο ποτάμι μιλάς;

Δεν καταλαβαίνω...

Δεν ξέρω τι μου συμβαίνει.