Adam Curtis: Bitter Lake (Bitter Lake)

هر روز بيش از پيش در حال بدل شدن به برزخــيست که در آن هيچ چيز، با عقل جور در نميــاد

جهاني که در آن زندگي مي کنيم

.:.:.vanDerlove presents.:.:.

حوادث کوچک و بزرگ چون موجي از تب بــستر جامعه را در مي نوردند

و ما را گيج و مــردد رها مي کنند

و آنان که در قدرت هستند داستان هايي روايت ميکنند تا به ظـــاهر به ما کمک کنند

پيچيدگيِ واقعيتِ جهان امروز را بهتر درک کنيم

داستان هايي که هر روز بيشتر رنگ مي بازند و پوچ تر از هر زماني به نظر مي رسند

اين فيلم روايتي است از اينــکه چــرا باور به اين داستان ها غيرمــمکن شــد

و اينکه چطور اين رونــــد منجر شد

به استحاله مــا در جهان غرب و تبديل ما به نيرويي مخرب و بس دهــشتناک در جهان امروز

داستاني که با روايت تاريخ معاصر کشوري در مــرکز جهان عجين شده است

کــشــور افــــــغـانــســـــــتان

ولايت هلمــند، افغانستان سال 1953 برابر با سال 1332 شمسي

لندن همــان سال

اوکراين سال 1989 برابر با 1368

رياض، عربستان سعودي سال 1974 برابر با 1353

وال استريت، نيويورک سال 1993 برابر با 1372

Music : Come Down To Us by Burial

فيلم سولاريس محصول سال 1972

درياچه بيـــــــتـر کارگردان : آدام کرتـــيس

باند فرود لشکرگاه، افغانستان سال 1946

در سال 1946 روند ورود مهندسين آمريکايي به همراه همسر و خانوده هايشان

به فرودگاهي خاک و کوچک در ولايت هلــمند در جنوب افغانستان شروع شــد

آنها براي بزرگترين شرکت ساخت ساز دنيا در آن زمان

يعني شرکت مــــــــوريسون - کــودســـن کار ميکــردند

دليلي که پادشاه افغانستان پاي اين آمريکايي را به کشور باز کرده بود

عملي کردن ساخت طــرح ساخت دنيايي نوين و پهناور در افغانستان بود

مجموعه اي از سد ها ، کانال ها، راه ها وحتي شهري مدرن براي الگوي افغانستان جديد

هدف پادشاه مهار قدرتِ رودخانه عظيم هلمــند

و آغاز رونــد گذار کشور به سمــت جامعه اي مُــدرن بود جامعه اي همانند آنچه در غرب ديده بود

کــمــپــاني موريسون - کودسن تقديم مي کند فيــلم تبــليغاتي

پادشــاهي افغانستان در قاره آسيا

چه از شرق چه از غـرب، نزديک به 1600 کيلومتر از خطوط ساحلي ايالات متحده فاصله دارد

کشوري که دقيقا در آن طرف کره زمين در غــرب چـــــيــــن

و در آن سوي کوه هاي هيــــماليا واقع شده است

اين سرزمينِ از همه طرف محصور به خشکي از سمت شمال با اتحاد جماهير شوروي همسايه است

در شرق، کشور پاکستان و در غرب، ايــران را در همسايگي خودش مي بيند

شخص پادشاه، ظاهر شــاه گهگاهي براي سرکشي از روند کار به محل ساخت و ساز سر ميزد

افغانستانِ آن زمان کشوري به شدت محافظه کار بود

ولي پادشاه قصد داشت اصلاحاتي در جهت مدرن کردن کشور را پيش ببرد

آنچه پادشاه قصد داشت در هلمند بسازد نسخه اي کپي برداري شده از موفقيتي بود که

روزولت در دهــه 30 در ايالات متحده به آن نائل شده بود

و براي اين کار همان شرکتي را به استخدام درآورده بود

که طرح هاي روزولت را عملي کرده بود

يعني طرح ساخت دنيايي جديد از سد ها و نيروگاه هاي برق در ســـراســر آمريکا

و حالا قرار بود همان طرح را در کشور افغانستان عملي کنند

مهندسين و خانوده هايشان در مجتمع مسکوني در اطراف کاخ پادشاه

در هلمند زندگي مي کردند

جايي که بعدها به " آمريکاي کوچــک" مشهور شد

ويديو هاي خانــگي کارکنان شرکت موريسون در افغانستان

اينجا خيلي شلوغ پلــوغ ـه جسد يه شورشي آنجا روي زمين افتاده

يه جوونه که شايد تازه 20 سالش شده هشــدار: تصاوير ناراحت کنــنده

سريال طنز تلويزيون افغانستان با موضوعيت نقد دولت

من دنبالت ميام تو جلوتر برو

باشــه

صبح همگي بخــير

حالتون چطوره؟ - دخـــترا به زبان انگليسي خوبــم، مــمــنون -

افغانســتان کلاس زبان انگليسي براي دخــتران

خواسته شما براي اينکه به اين درگيري ها پايان بدهيد چي هست ؟

اگر اشکال نداره ميتونم بپـرسم شما چند وقته با طالبان همکاري مي کنيد؟

جمع آوري اطلاعات ژنتيکي از روستاييان افغان

اسکن شبــکيه چشم جهت شناسايي هويت

نوشــــته روي تابلو: به مــرکـز فرمانداري ولايت خوش آمديد به همــراه داشتن اسلــحه، چــاقو مواد منــفجره و مــخدر مــمنوع

کريس اينجا چه خبره ؟ ويديو ضبط شده توســط سربازان آمـــريکايي

.... ويديو ضبط شده توســط سربازان آمـــريکايي

تو روحت و واي، چرا اينقدر چسبيدي به مــن؟ ويديو ضبط شده توســط سربازان آمـــريکايي

خب تو يکم برو آنطرف تر

چه خبرا ؟ الانه چه احساسي داري بچه ؟

عالـــــــــــــي

روز خيلي هيجان انگيزي بود

آره نزديک بود بميريم امروز

اين را فقط براي ضبط تو فيلم ميـــگم

امروز برخلاف دستور زديم بيرون و به هر بهانه اي بود تيراندازي کرديم بالاخره

و کلي آدم کشتيم

نزديک 24 تا شد

آره نزديک به 24 تا خمپاره با قدرت تخريب بالا

يکــجا برابر با حدود 180 هزار کيلو مــَـرگ آنجاست

تو روح همتون عجب حس ديوانه واريه

تنها چيزي که دارم بگم... راستش ميخواستم بگم

خوب جون بکن ديگه

من عاشق نيروي دريايي لعنتي ام

هر چي گفتي را ضبط کردم

ميدونم خيلي از شما همچين حسي ندارين ولي کاري که ما امروز کرديم

آره، ما به قاتل هاي بالفطره اي مثل تو احتياج داريم مرد

آره، ما همــمون قاتــل به دنــيا آمديم

روستــاييان افغــان

پس از خاتــمه جنگ جهاني دوم رييس جمهوري وقت ايالات متحده تئودور روزولت

رهسپار درياچه بزرگ بيـــتــر در ميانه هاي کانال سوئز در شمال آفريقا شد بيتــر به معني تلــــخ که به خاطر آب شور درياچه است

در همان زمان کشتي جنگي اي را به سمت عربستان فرستاد

تا پادشاه آن زمان عربستان سعودي شاه عبــدالــعزيز را به آنجا بياورد

ملاقات پادشاه و رييس جمهور براي دو طــرف نتايج خوفناک و فاجــعه باري به همـراه داشت

براي طرف غــربي و البته به طرز عجيبي نه عــربســتان که براي افــغانستان

تــصاوير واقعـي از اين ملاقات معــاهده کوينــسي

روزولت اگر چه سال هاي پاياني عمر خودش را سپري ميکرد اما در طي 13 سال اخير

براي دگرگون کردن دنيا از همه قدرت خودش در ابعادي گسـتـرده اي استفاده کرده بود

بعد از سقوط وال استريت و رکود اقتصادي هولــناک بعد از آن

روزولت مسئوليت کشور را به دست گرفت

او قوانيني را مصوب کرد که منجر شد به ورشکستگي بانک ها

تا بدين طريق ديگر هيچ بانکي از دايره کنترل دولتي خارج نشود

روزولت آمريــکا را از نو ساخت

او با ساخت مجموعه اي از ســد هاي بي شمار

انرژي برق را به خانه هاي مردم آورد و براي ميليون ها آمريکايي بيکار شغل ايجاد کرد

با طرح قبلي جنگ جهاني را عليه آلمان و ژاپن به راه انداخت و با آنها جنگــــيد

و حالا بعد از همه اين ماجراجويي ها روزولت اينجا به انتظار عبدالعزيز نشسته است

و آن زمان هيچ کس نمي توانست نتايج اين نشست را پيش بيني کند

پيش بيني اينکه اين نشســت قلاده از نيرويي باز خواهد کــرد

که بنيان هر آنچه روزولت براي ساختن آن زحمت کشيده بود را تهـــديد خواهد کــرد

روزولت اعتقاد داشت که سياست مدار ها بايد از قدرتشان در مسيري طراحي شده

و در جهت شکل دادن دوباره به دنيا اطرفشان استفاده کنند

پادشاه درکنار محافظين بر عرشه کشتي قدم ميگذارند

اما روزولت به خوبي مي دونست براي حفظ چنين قدرتي، ايالات متحده به نـــفــت احتياج دارد

براي اطمينان از کنترل دايمي ايالات متحده بر ذخاير عظيم نفــــتي عربستان سعودي

روزولت به دنبال تشکيل اتحادي نو با پادشاه بود

در طول مذاکرات اين دو مــرد بنــيان اتحادي را پايه ريزي کردند

که تا همين امروز هم پا بر جاست

اتحادي که رهــآورد آن براي ايالات متحده نفــت بود و براي سعودي ها

ثروت و امنـــيت

پادشاه سعودي هم البته به خوبي از خطرات باز کردن در هاي کشور

به روي مدرنيته غربي و تاثيرات آن آگاه بود

براي همين در طول مذاکرات بعدي شروطي را ضمن معــاهده مابين دو کشور قرارداد

او گفت : ما پــول و تکنولوژي شما را قبول مي کنيم

ولي شما نبايد به مذهب ما کاري داشته باشيد

مذهب آن زمان عربستان سعودي وهـــابـــيت بود

خوانشي افراطي، خــشن و سخت گيرانه از دين اســلام

مذهبي که پيروان آن در ميان قبايل بدوي عربستان از دنياي مدرن نفرت داشتند

وهابيت بخشي از جنــبش بزرگتري در دنياي اسلام محسوب مي شد

جنبشـــي که در واکــنش به امپراطوري هاي اســتعمارگر غربي شکل گرفته بودند

درست مثل جنبش ديوبندي در هندوستان فرقه ديــو بندي از فرقه هاي اهل سنت

فصل مشترک جملگي اين جنبش ها باور به اين عقيده بود

که امپراليسم مدرن غربي موجبات فســاد را بر ذات اسلام حقيقي پديد خواهد آورد

آنها همچــنين خواهان رجوع به دنيايي بودند که بر اساس تعاليم اصلي برگرفته از متون اسلامي بنا شده

عبدالعزيز در طي دهــه 20 قرن 19 براي به دست گرفتن قدرت در عربستان، نيرويي را زير پرچم خودش جمع کرد

که پس از رهــايي ديگر تمايلي به باز ايستادن از حرکت نداشت

وهابيت خوهان پيشروي بيشتر و ايجاد خلافت اسلامي

در سراسر دنياي عــرب بود

براي همين در سال 1929 عبدالعزيز با کمک مسلسل هاي غربي آنها را سرکوب کرد

او بي رحمانه جنگـــجو هايي را قتل و عام کرد که او را به مقام پادشاهي رسانده بودند

اما حتي بعد از آن هم باور خـــشن ، متعــــصب

و از همه مهم تر درک متحــجرانه آنها از اسلام

در قلب جامــعه عربستان سعودي زنده ماند

و قراردادي که آن روز در نزديکي درياچه بيتر بسته شد

اگر چه به معني تامين نفت مورد نياز آمريکا بود

اما در لواي آن وهابيــت را هم با تمام بلند پروازي هاي که براي تســخير جهان داشت را

در سايــه حـــمايت خودش قرار ميـــداد

بلند پروازي هايي که با آرمان هاي آمريکا اصلا همخواني نداشت

احمــد شاه مسعود از رهبران مجاهدين از اميد هاي اصلي براي آينده افغــانســتان بود

وي تنها چند روز پيش از حادثه يازده سپتامبر به دستور اســـامه بن لادن ترور شد

مسعود بدل شد به قهــرمان ملي افغانســتان

تصـــاوير به دقت تدوين شده اند

ابتــدا کاروان بزرگداشت مســـود با مجاهدين که در پس کاروان هستند عبور ميکند و از صحــنه خارج ميشود

بعد عــبور هواپيما و بعد سرو کــله کـرزاي پيدا ميشود

که افرادي در شمايل همان مجـاهدين را با يونيفرم هاي نظامي در پشت سرش خودش دارد

آن يارو عمامه به سر کيه روي تخت پادشاهي ؟ تصاوير از فيلم کــمدي "ادامه بده تا بالاي خيبر"محصول سال 1968 انگلسـتان

منظورت از عمامه به سر قاضي ــيه؟ تصاوير از فيلم کــمدي "ادامه بده تا بالاي خيبر"محصول سال 1968 انگلسـتان

... تصاوير از فيلم کــمدي "ادامه بده تا بالاي خيبر"محصول سال 1968 انگلسـتان

اون رندي لـَـل ـه تصاوير از فيلم کــمدي "ادامه بده تا بالاي خيبر"محصول سال 1968 انگلسـتان

کـي ؟

رندي لــل قاضي کالابار

اوووه

از کجا ميدوني اونه ؟

از کجا ميدونم اون چيه ؟ - رندي ـيه -

اسمش رندي ـيه - اووه -

خيلي خوش تيپ ـه مگه نه؟

پولدارترين و قدرتمندترين شاهزاده در شمال هند هم هست

همين

داره به ما لبخند ميزنه - واسش لبخند بزن -

کوئـــــي

مجبور نيستي شلوغش کني عزيزم

پدر جان، آنها کي هستند ؟

نور ديده گانم ايشان سر سيدني دايموند هستند

فرماندار بريتانيايي که که اگر زمام داري پر برکت و مشاوره خردمندانه ايشان نبود

حال و روز مــملکت ما بــِــه ز اين بود

تصاويري از آموزش سربازان افغاني زير نظر مســتشاران نظامي کشور هاي خارجي

کــاخ پادشـــاه ولايت هلـــمند ســال 1955

با رسيدن به اواسط دهــه 50 ميلادي مهندسين آمريکايي بالاخره

کار ساخت سد عظيم هلمند را تمام کردند

سدي که به باور آنها قرار بود سرچشمــه انرژي و کشتزار هايي فوق العاده در هلمند باشد

اما پروژه کم کم با مشکلات عديده اي رو به رو شده بود

و حالا مقاصد غير از پس پرده بيرون افتاده بود

با اتمام سد رخداد غير قابل انتظاري به وقوع پيوست

با بالا رفتن سطح آبِ ذخيره شده پشت سد

نمک در زمين هاي زراعــي به سطح کشت رسيد

و يکي از گياهاني که در چنين شرايطي به خوبي رشد مي کرد خشــــخاش بود گياهي که ترياک را از آن مي گيرند

برخي از مجريان طرح خواستار توقف کار سد شدند

اما دولت آمريکا وارد مباحث مربوط به ادامه يا عدم ادامه فعاليت سد شد

و بر ادامه فعاليت سد پافشاري کرد چرا که حالا پروژه هــاي ساخت سد در سراسر دنيا

به عرصــه جديد رويارويي با اتحاد جماهير شوروي بدل شده بود

افغانستان مرکز توجه همه طرف هاي جنگ سرد واقع شده بود

هر روز پيشنهاد بزرگتري در جهت مدرنيزه کردن کشور ارائه ميشد

و سياستــمداران افغان با بي رحمي تمام از اين موقعيت در جهت منافع خودشان استفاده مي کردند

محمد داوود، نخست وزير وقت تمام مدت در حال سفر به گوشه گوشه ي دنيا بود

نخست وزير کشور کوچک افغانستان چين و روسيه و آمريکا را به بازي گرفته بود

و گاها حتي آنها را در مقابل هم قرار ميداد

داوود قصد داشت از روند مدرنيزه کردن کشور در جهت تحکيم قدرت شخصي خودش سوء استفاده کند

افغانستان کشوري بود چــند پاره

کشوري که قدرت در آن بين چندين طايفه و گروه قومي مختلف تقسيم شده بود

داوود خود از قوم پشتون بود و به چشم مي ديد که چطور سد هلمند پشــتون قوم کوچ نشين عــمدتا سني در جنوب افغانستان

مي تواند راهي براي قبضه کردن قدرت کشور در دست قوم و طايفه مطبوعش باشد

به همين منظور به آمريکايي ها پيشنهاد داد تا وسعت پروژه سد را بيشتر کنند