The Man in the Net

Sự ủng hộ từ khán giả giúp chương trình thành công. Xin hãy ủng hộ đài PBS.

BỘ PHIM CHỨA ĐỰNG NỘI DUNG NHẠY CẢM, TỪ NGỮ NẶNG NỀ VÀ HÌNH ẢNH BẠO LỰC.

Trở về từ Việt Nam gần như đau thương như chính cuộc chiến tranh.

Suốt nhiều năm, không ai nói về Việt Nam.

Bọn tôi kết bạn với một cặp vợ chồng trẻ và sau 12 năm khi hai người vợ nói chuyện,

thì biết bọn tôi đều là lính Thủy quân Lục chiến ở Việt Nam. Chưa ai từng nói gì.

Chưa từng nhắc đến nó.

Và cả đất nước đều như thế.

Thật là chia rẽ.

Và nó giống như sống trong nhà với người cha nghiện rượu.

"Suỵt, ta không nói về việc đó."

Đất nước bọn tôi đã làm thế với Việt Nam. Mới gần đây, tôi nghĩ

các đứa bé sinh ra trong thời kỳ bùng nổ bắt đầu nói, "Chuyện gì đã xảy ra?"

Điều chúng ta cần ở đất nước này

là chữa lành vết thương và bỏ Việt Nam lại sau lưng.

Việc giết người trong cuộc chiến bi kịch này phải chấm dứt.

Chiến lược của Tướng Westmoreland đang tạo ra thành quả.

Kẻ thù không còn gần với chiến thắng nữa.

Dù bạn có ước lượng thế nào, ta vẫn còn khá hơn những gì ta nghĩ lúc này.

Ngài đã thiếu thẳng thắn về việc chúng ta lún sâu vào Việt Nam thế nào.

Chúng ta đã tăng cường hỗ trợ cho chính phủ, hậu cần của nó.

Chúng ta chưa cử quân đội đến đó.

Bạn dựng một hàng domino lên

và đẩy cái đầu tiên, cái cuối cùng chắc chắn sẽ ngã.

Nếu cuộc xâm lược thành công ở Triều Tiên, ta mong nó lan ra khắp châu Á, châu Âu

và đến bán cầu này.

Viktor Frankl, người sống sót qua trại tử thần trong Thế chiến II,

đã viết cuốn sách Đi Tìm Lẽ Sống.

"Bạn biết đó, sống là đau khổ.

Tồn tại là tìm ra ý nghĩa trong đau khổ."

Và đối với những người bọn tôi chịu đau khổ vì Việt Nam,

đó là nhiệm vụ của chúng tôi kể từ đó.

Sự tham gia của Mỹ vào Việt Nam bắt đầu trong bí mật.

Nó kết thúc sau 30 năm trong sự thất bại,

được chứng kiến bởi cả thế giới.

Nó được bắt đầu với thiện chí từ những người tử tế

vượt khỏi sự hiểu lầm định mệnh,

sự tự tin thái quá của Mỹ, và tính toán sai lầm trong Chiến tranh Lạnh.

Và nó đã được kéo dài vì có vẻ dễ dàng hơn để gây hỗn loạn

hơn là thừa nhận nó do các quyết định bi thảm gây ra,

được thực hiện bởi năm Tổng thống Mỹ,

thuộc cả hai đảng phái chính trị.

Trước khi chiến tranh kết thúc, hơn 58.000 lính Mỹ đã chết.

Ít nhất 250.000 lính của quân đội Sài Gòn cũng đã chết trong cuộc xung đột.

Có hơn một triệu binh lính miền Bắc Việt Nam và du kích Việt Cộng đã chết.

Hai triệu thường dân, miền Bắc và miền Nam,

được cho là đã chết,

cũng như hơn hàng chục nghìn người ở các nước láng giềng

ở Lào và Campuchia.

Với nhiều người Việt Nam, đó là một cuộc nội chiến tàn bạo.

Với những người khác, đó là chương cao trào đẫm máu

trong cuộc đấu tranh giành độc lập hàng thế kỷ.

Với những lính Mỹ đã chiến đấu, và với những người phản đối nó ở quê hương,

cũng như những người chỉ thoáng thấy trên bản tin hàng đêm,

Chiến tranh Việt Nam là một thập kỷ đau đớn,

giai đoạn chia rẽ nhất kể từ Cuộc Nội chiến.

Việt Nam dường như gây nghi ngờ mọi thứ,

giá trị của danh dự và lòng dũng cảm,

phẩm chất của sự tàn nhẫn và lòng thương xót,

sự thẳng thắn của chính phủ Mỹ,

và ý nghĩa của việc trở thành người yêu nước.

Và những người sống sót

chưa bao giờ xóa được ký ức,

chưa bao giờ ngừng tranh cãi về chuyện đã xảy ra,

vì sao mọi thứ trở nên tồi tệ đến thế, ai là kẻ đáng trách,

và liệu nó có đáng không.

TẬP MỘT BÓNG MA QUÁ KHỨ

Cuộc chinh phục Đông Dương của Pháp bắt đầu với cuộc tấn công

vào cảng Đà Nẵng của Việt Nam năm 1858.

Mất 50 năm để tuyên bố chủ quyền cho toàn bộ khu vực,

Lào và Campuchia, cũng như khu vực dài 1.931 km

được gọi là Việt Nam.

Tất cả được cai trị bởi một thống đốc Pháp từ dinh thự của ông ở Hà Nội.

Người Pháp sống chủ yếu ở các đồn điền,

và ở các thành phố như Sài Gòn, họ biến nó trông giống như ở quê nhà.

Họ hầu hết không thèm học ngôn ngữ của người bản xứ.

Thay vào đó, họ thiết lập một loạt các hoàng đế bù nhìn

và bổ nhiệm một mạng lưới các quan chức Việt Nam nói tiếng Pháp,

quan lại, sẵn sàng thực hiện mong muốn của họ.

Người Pháp bắt người dân xây dựng đường xá và kênh đào,

đường ray và cầu.

Người Việt không dễ dàng chấp nhận sự chiếm đóng của Pháp

như đã chiến đấu chống lại các cuộc xâm lược trước đó bởi người Trung Quốc.

Vào đầu thế kỷ 20, chủ nghĩa dân tộc gia tăng.

Nhưng bất cứ ai dám chống lại chế độ thực dân có nguy cơ bị lưu đày,

bỏ tù hoặc chém đầu.

Họ kiểm soát mọi thứ,

tài nguyên của đất nước chúng tôi.

Nhưng chủ yếu là họ đã lấy đi sự độc lập và tự do của chúng tôi.

Khi còn nhỏ, tôi đã thấm nhuần chủ nghĩa dân tộc từ trường học.

Tôi luôn coi người Pháp là kẻ thù.

Kẻ thù của tôi.

Sự căm hận của tôi dành cho họ rất thuần túy. Thuần túy.

Tôi ghét họ lắm.

Và tôi rất sợ họ.

Tôi đã rất kinh sợ họ.

Và càng sợ thì tôi càng tôi ghét họ hơn.

Tôi là tay súng trường Thủy quân Lục chiến 18 tuổi với vết mực còn ướt

trên tấm bằng trung học. Tôi không muốn hổ thẹn trước mặt bạn bè.

Nhưng tôi đã rất sợ. Tôi thấy như mình đã níu vào danh dự bằng móng tay

suốt thời gian ở đó.

Vào mùa xuân năm 1919, khi các cường quốc Đồng Minh chiến thắng gặp nhau ở Paris

để xây dựng lại thế giới bị tàn phá bởi Thế chiến I,

Tổng thống Woodrow Wilson đứng đầu phái đoàn Mỹ

trú tại khách sạn Crillon.

Một ngày nọ, một người đàn ông 29 tuổi cao, mảnh khảnh,

xuất hiện với đơn kiến nghị cho Tổng thống .

Ông và những người Việt Nam theo chủ nghĩa dân tộc đã viết.

Lấy cảm hứng từ lời tuyên bố của Wilson rằng lợi ích của các dân tộc thuộc địa

nên được ngang bằng với những người cai trị châu Âu,

ông đã yêu cầu áp dụng nguyên tắc này cho quê hương của mình.

Thư ký của Tổng thống đã hứa sẽ đưa nó cho Wilson,

nhưng không có bằng chứng nào cho thấy thế.

Tên ông ấy là Nguyễn Tất Thành,

nhưng lúc bấy giờ ông sống dưới bí danh Nguyễn Ái Quốc.

"Nguyễn Yêu Nước." Trong sự nghiệp trong bóng tối của mình,

ông đã tiếp nhận khoảng 70 biệt hiệu khác nhau,

cuối cùng lấy tên với nghĩa "người được khai sáng nhất," Hồ Chí Minh.

Hồ Chí Minh là đàn ông thành công trong việc thể hiện hình ảnh

của một người hoàn toàn quyết tâm giải phóng

đất nước và nhân dân của mình khỏi ách thống trị của ngoại quốc

đến mức ông hy sinh hạnh phúc của bản thân,

cuộc sống của mình, không có gia đình riêng.

Với người Việt, đó là một sự hy sinh lớn

vì với chúng ta ai cũng cần một gia đình.

Hồ Chí Minh sinh năm 1890,

con trai của một quan chức nhỏ trong chế độ Pháp.

Sau khi tham gia cuộc biểu tình chống lại hoàng đế bù nhìn

và những người Pháp giật dây,

Hồ Chí Minh bị đuổi khỏi trường và gây chú ý vì bị bắt.

Ông rời Việt Nam năm 1911 và sống bôn ba 30 năm.

Ông từng là phụ bếp trên tàu của Pháp,

và đến New York và Boston,

nơi ông làm thợ làm bánh một thời gian tại nhà hàng Parker House.

Ông làm nghề cào tuyết ở London, làm thợ chụp ảnh ở Paris.

Tại đó, Hồ Chí Minh gia nhập Đảng Xã hội Pháp.

Nhưng khi phát hiện ra các tác phẩm chống thực dân của Lenin,

ông trở thành một người cộng sản. Ông được mời đến Mát-xcơ-va học tập,

trải qua khóa đào tạo làm đặc vụ Xô Viết,

đôi khi bị chỉ trích vì theo chủ nghĩa dân tộc đầu tiên

rồi trở thành một nhà cộng sản, và sau đó được phái đến Trung Quốc

để tổ chức một nhóm những người Việt hoạt động lưu vong

và giúp thành lập Đảng Cộng sản Đông Dương.

Trải qua tất cả, "ông ấy căng thẳng và run rẩy,"

một người bạn nhớ lại, "chỉ một ý nghĩ duy nhất,

Tổ quốc của ông ấy, Việt Nam."

Đến năm 1940, phần lớn thế giới lại xảy ra chiến tranh.

Đức đã chiếm hầu hết Tây Âu,

bao gồm cả Pháp.

Đế quốc Nhật đe dọa nhiều thuộc địa của châu Âu ở châu Á

và chiếm đóng Việt Nam, nơi họ cho phép đồng minh của mình,

tay trong người Pháp tiếp tục giám sát thuộc địa của họ.

Với một số người Việt, sự xuất hiện của người Nhật

như báo hiệu cho sự kết thúc của sự cai trị của thực dân da trắng.

Nhưng Hồ Chí Minh vẫn lưu vong ở Trung Quốc,

thấy người Nhật là kẻ xâm lược ngoại bang, chẳng được chào đón hơn người Pháp.

Họ chỉ quan tâm đến việc đô hộ đất nước của ông

và chiếm giữ vụ thu hoạch của người Việt để lấp đầy bát gạo của mình.

Đã đến lúc, ông nói,

để tập hợp "những người yêu nước ở mọi lứa tuổi và tầng lớp,

nông dân, công nhân, thương nhân và binh lính

để đánh bại người Nhật và tay trong người Pháp."

Tháng 2 năm 1941, sau ba thập kỷ xa quê hương,

Hồ Chí Minh vượt qua biên giới Trung Quốc vào Việt Nam

và xây dựng căn cứ địa gần ngôi làng hẻo lánh ở Pác Bó

trong một hang đá vôi ở sườn núi mà ông đặt tên theo Karl Marx,

nhìn ra là dòng suối mà ông đặt tên theo người anh hùng của mình, Lenin.

Ở đó, ông đã phát động phong trào cách mạng,

mà ông gọi là Việt Nam Độc Lập Đồng Minh Hội, Việt Minh.

Mọi người muốn gia nhập Việt Minh để chiến đấu.

Hầu hết không ai biết Việt Minh

là một tổ chức cộng sản.

Để xây dựng và lãnh đạo lực lượng chiến đấu cho cuộc cách mạng,

Hồ đã kêu gọi Võ Nguyên Giáp,

người từng là giáo viên lịch sử Pháp

đào tạo học sinh ưu tú ở Hà Nội. Giáp là người sớm chuyển sang

chủ nghĩa cộng sản, người có lòng căm thù suốt đời với người Pháp

khi chúng đánh vợ ông đến chết trong tù.

Lấy cảm hứng từ Napoleon, Lawrence xứ Ả Rập,

và Mao Trạch Đông, nhà cách mạng cộng sản Trung Quốc,

Giáp đã bắt đầu phát triển

một lý thuyết đặc biệt về chiến tranh dựa vào chiến thuật du kích

cho đến khi một cuộc tấn công quy mô toàn diện có thể được tiến hành.

Trong cuộc chiến giành độc lập mà ông tin là sẽ đến,

quân đội của ông, Giáp nói, sẽ ở "khắp nơi và không nơi nào."

Lý do người Việt Nam luôn dùng đến chiến tranh du kích

vì chúng tôi là một đất nước nhỏ.

Và đó là cách đánh của kẻ yếu chống lại kẻ mạnh.

Đừng đánh trừ khi nắm chắc mình có thể thắng,

và bất ngờ là một yếu tố lớn.

Hãy đánh khôn ngoan.

Tôi có khoảng 26 trong số 45 quân nhân ngày hôm đó.

Chúng tôi lúc nào cũng thiếu lực lượng. Và hôm đó chúng tôi khá ít người.

Trung đội của tôi rất giỏi.

Đi nào!

Và đột nhiên, người đi đầu,

người đầu tiên trong hàng nói, "Việt Cộng đang trên đường mòn."

Trước khi tôi có cơ hội hiểu nó... cậu ta ngã xuống, bị bắn xuyên qua ngực.

Và một màn phục kích công phu đã nổ ra.

Tôi biết mình đã mất rất nhiều đồng đội. Tôi đã cầu nguyện với Chúa, nói rằng