The Sacrifice (Offret) (Offret)

THE SACRIFICE (1986)

DIGITAAL GERESTAUREERD DOOR HET ZWEEDSE FILMINSTITUUT IN 2023.

BRONMATERIAAL

35MM ORIGINEEL CAMERANEGATIEF EN 35MM DUPLICAATNEGATIEF

35MM MAGNETISCHE BAND, MONO

HET ZWEEDSE FILMINSTITUUT PRESENTEERT

EEN FILM VAN ANDREI TARKOVSKY

THE SACRIFICE

Kom hier en help me even, jongen.

Er was eens, heel lang geleden...

een oude monnik... in een orthodox klooster.

Pamve was zijn naam.

Hij plantte een dode boom precies zoals deze op een berg.

Hij gaf zijn leerjongen, die Ivan Kolov heette...

de opdracht de boom elke dag water te geven, tot er leven in zou komen.

Pak eens wat stenen.

Elke morgen ging Ivan met een emmer water op pad.

Ging de berg op en waterde de dode stam.

En 's avonds, als het al donker was...

ging hij terug naar het klooster. Zo ging dat drie jaar lang.

En op een goeie dag kwam hij boven...

en zag de boom vol bloesem.

Je kan zeggen wat je wil, maar een systeem heeft z'n voordelen.

Ik denk weleens...

als je iedere dag, op precies dezelfde tijd...

hetzelfde zou doen.

Als ritueel, onverstoorbaar, systematisch.

Elke dag op exact dezelfde tijd, dan zou de wereld veranderen.

Iets verandert dan, onherroepelijk.

Je wordt bijvoorbeeld 's morgens wakker...

stapt precies om zeven uur uit bed,

gaat naar de badkamer...

houdt een glas onder de kraan en giet het leeg in de wc. Meer niet.

Mooi, hè? Net Japans, ikebana.

Ik ben vanavond uitgenodigd voor je verjaardag.

Een hele eer voor mij.

Dit is de laatste. Het postkantoor is gesloten.

De rest komt morgen wel. Alsjeblieft.

Ik heb mijn bril niet bij me.

Gefeliciteerd met je verjaardag goede vriend. Stop.

Grote Richard omhelst vorst Mysjkin. Stop.

God schenke je geluk, gezondheid, vrede. Stop.

Je altijd getrouwe, liefhebbende Richardianen en Idiotisten.

Ontroerend.

Een grap, vrienden onder elkaar.

'Idiotisten', aardig uitgedrukt.

'God schenke je geluk'. Hoe denk je over Hem?

Helemaal niet, vrees ik. Hoezo? - Zo'n vaart zal het niet lopen.

Kijk eens naar jezelf: een bekend journalist.

Schrijft theater- en literatuurkritiek...

geeft colleges esthetiek aan jonge mensen...

Je lasso, haal op.

En schrijft ook essay's.

Maar altijd zo zwaar op de maag. - Wat bedoel je?

Je moet niet altijd zo tobben.

Je moet nergens naar verlangen.

Nergens op wachten. Daar gaat het om, dat je niets verwacht.

Wie zegt dat ik ergens op wacht?

We wachten toch allemaal ergens op.

Ik bijvoorbeeld.

Mijn hele leven wacht ik al.

Mijn hele leven...

alsof ik op een station sta.

En heb steeds het gevoel dat het niet echt leven was...

maar het wachten op het leven...

wachten op iets werkelijks.

Heb jij dat niet? - Jawel, als je dat bedoelt.

Ik dacht jij je voor zulke problemen niet interesseerde.

Ja, wel degelijk, helaas.

Ik heb soms de vreemdste gedachten.

Zoals met die beruchte dwerg.

Welke, ik begrijp er niets van.

Met die bochel...

Bij Nietzsche, die Zarathustra deed flauwvallen.

Flauwvallen, ken je Nietzsche?

Niet persoonlijk.

Ik heb hem niet zo grondig gelezen.

Maar ik vind hem interessant, dat kan ik niet ontkennen.

Soms denk ik weleens, die eeuwige kringloop.

We leven, hebben onze zorgen, we hopen...

we wachten ergens op...

Verliezen onze hoop, de naderende dood.

Dan gaan we dood, worden opnieuw geboren, maar herinneren niets.

Dan begint alles weer opnieuw.

Alleen een beetje anders.

Maar even hulpeloos.

En waarom weten we niet.

Alhoewel. Nee, op precies dezelfde wijze.

Als een volgende voorstelling.

Ik had het zelf zo kunnen inrichten.

Vreemd toch. - Het is niets nieuws.

Denk je echt dat de mens een totaal concept kan vinden...

een model kan scheppen van absolute orde en waarheid?

Hij zou dan een nieuw universum scheppen, en demiurg worden.

Je gelooft echt in die dwerg en die kringloop?

Ja, soms.

En als ik er werkelijk in geloof dan wordt het ook zo.

'Geloof dat gij ze ontvangen zult, en zij zullen u geworden.'

Ik denk dat ik naar huis ga. Ik moet nog een cadeau regelen.

Dat is niet nodig.

Het is een echte feestdag.

Overladen met telegrammen.

Au revoir.

Wat mompel je? Je weet in den beginne was het woord.

Maar jij praat niet. Je bent een vis.

De mensheid is het spoor bijster. We gaan de verkeerde kant op.

Wat ben je zwaar geworden.

Gaat het goed met hem? - Ja, hoezo?

Hij werkt veel.

Ik hou niet van zijn monologen.

Aleksander. - Wacht dokter, we komen.

Voor zo'n expeditie mis je de juiste uitrusting.

Van harte. - Bedankt.

Hoe gaat het jongeman, moeilijk om in stilte te leven?

Volgens mij wel, maar het heeft ook z'n voordelen.

Met mensen omgaan gaat niet iedereen gemakkelijk af.

Grote jongen van mij. - Onze.

Hij gorgelt als hij nodig moet en gaat zelf naar bed.

Gorgelen, dat is nog niks.

Hoe goed hij zich tijdens de operatie gehouden heeft...

Hij wordt een grote jongen. Doe je mond eens open.

Mooi, ga zo door. Over een week praat je weer.

Wist je dat Gandhi jarenlang een dag in de week zweeg?

Een systeem van hem. - Waarom?

Had zeker genoeg van de mensen.

Je even vrijgemaakt? Wat ben je sjiek.

Op een dag als deze mag je niemand teleurstellen.

Je cadeau krijg je zo aan tafel. - Nog meer cadeau's.

Zullen we naar huis gaan? - Doen we.

Jullie nemen de auto, wij lopen wel. We zijn nog niet uitgepraat.

Maak het niet te lang. Is thuis alles klaar?

Heb ik je verteld hoe je moeder en ik deze plek hebben gevonden?

We kwamen een keer op dit eiland lang voordat je geboren was.

We waren hiervoor het eerst, een kaart waren we vergeten.

En we hadden geen benzine meer.

Hier stopten we en gingen lopend verder. We waren verdwaald.

Toen begon het te regenen, een kille motregen.

We kwamen bij die bocht, toen de zon te voorschijn kwam.

De regen stopte en het licht was prachtig. Toen zagen we het.

Opeens vond ik het jammer dat je moeder en ik niet...

in dat huis aan zee woonden.

Zo mooi, het leek me dat je daar tot je dood gelukkig zou zijn.

Wees niet bang. De dood bestaat niet.

Wel de angst, die mensen tot verkeerde dingen aanzet.

Het zou heel anders worden als we er niet meer bang voor waren.

Wat? Ja, ik dwaal af.

We stonden dus als betoverd naar al dat moois te kijken.

We konden ons niet losmaken van die stilte, die rust.

Het was duidelijk dat het huis voor ons bedoeld was.

En het bleek te koop te staan.

In dat huis ben jij geboren.

Vind je het een fijn huis?

Men heeft zich altijd verdedigd, tegen anderen, tegen de natuur.

De natuur werd geweld aangedaan, de beschaving kwam te berusten...

op macht, angst, afhankelijkheid. En onze technische vooruitgang...

heeft slechts geleid tot meer comfort, materiële welvaart...

en geweldsmiddelen om de macht te behouden. We zijn wilden.

De microscoop is onze knuppel.

Nee, wilden zijn spiritueler.

Alle vooruitgang wenden we meteen ten kwade aan.

Wat materiële welvaart betreft, een wijs man omschreef zonde...

als dat wat niet noodzakelijk is.

Dan hangt onze beschaving van zonde aan elkaar.

Er is een enorme disharmonie...

tussen de materiële en geestelijke ontwikkeling.

Onze cultuur schiet tekort. Of liever onze beschaving. Volledig.

Misschien vind je dat we samen naar een oplossing moeten zoeken.

Misschien, als het niet te laat is.

Wat een geklets.

Words, words, words...

Nu snap ik wat Hamlet bedoelde.

Hij kon niet tegen kletspraat. Het gaat mij nu net zo.

Wat praat ik toch?

Was er maar iemand die ophield met praten en iets deed.

Althans een poging.

Polka.

Wat heb ik toch?

Schitterend.

Wat een opmerkelijke verfijning.

Wat een wijsheid, spiritualiteit en die kinderlijke naïviteit.

Diepgang en onschuld tegelijkertijd.

Ongelooflijk, als een gebed.

Allemaal weg, het bidden zijn we verleerd.

Ik heb vandaag een rotdag.

Of beter gezegd, een dag waar ik geen vat op heb.

Bedankt, Viktor, een prachtig boek.

En bedankt voor de wijn en vooral voor je komst.

Heb jij niet het gevoel dat je leven mislukt is?

Nee, waarom?

Vroeger had ik dat wel.

Maar toen de jongen kwam, werd alles anders.

Niet meteen, langzamerhand. Naarmate hij groter werd.

Ik ben enorm aan hem gehecht.

Te veel vrees ik.

Maar ergens heb ik ook spijt.

Ik had hem voorbereid op een, zeg maar, hoger bestaan.

Ik studeerde filosofie, godsdienstgeschiedenis, esthetiek.

Het draaide erop uit dat ik mezelf aan banden legde.

Tegelijkertijd ben ik gelukkig.

Vandaag bijvoorbeeld.