Miguel Ángel Blanco: Las 48 horas que lo cambiaron todo

Ik weet nog precies waar ik was.

VREDE, NU EN VOOR ALTIJD

Alleen bij schokkende gebeurtenissen...

als de wereld op z'n kop staat, zeggen we die zin:

'Ik weet het nog precies.'

Ik wou dat we voor de laatste keer de straat op gingen.

Het moet ophouden. Het is genoeg zo.

Dit is slecht. We schamen ons dat we Basken zijn.

Het doet zoveel pijn...

Woorden schieten tekort.

De ETA heeft weer iemand ontvoerd.

Ze dreigen de gijzelaar binnen 48 uur te doden.

Het slachtoffer: Miguel Ángel Blanco.

Het crisiscentrum van de politie en de Guardia Civil...

De schokkende ontvoering van Miguel Ángel Blanco...

De terreurgroep ETA, zoals u al weet, speelt hoog spel tegen de staat...

met een ontvoering, een doodsbedreiging en een ultimatum...

In de zomer van 1997 gebeurde er iets waardoor alles anders werd.

Het journaal opende regelmatig met de laatste terreurdaad van de ETA.

Maar deze keer...

was anders.

Want weet ook jij niet nog precies waar je was...

toen je hoorde over Miguel Ángel Blanco?

Lieve help...

Om de waarheid te zeggen, als ik eraan terugdenk...

voel ik al dat verdriet weer, en al die verontwaardiging.

ZIJNE MAJESTEIT DE KONING

We herinneren ons allemaal nog precies waar we waren...

wat we deden, wat we voelden.

Ik weet nog dat mijn moeder zei dat Miguel Ángel vroeg van huis was gegaan...

want hij had om vier uur een werkbespreking en wilde op tijd zijn.

We noemden hem Miguel. Miguel Ángel kwam later, voor ons was hij Miguel.

Ik herinner het me alsof het een paar dagen geleden is.

Je vergeet die 10 juli niet, die donderdag.

Het was half vier en op onze zaak waren we bijna nooit te laat.

Miguel kwam altijd stipt op tijd, dus het was wel raar

Miguel was er om 15.40 uur nog niet. 'Hij is zeker opgehouden.'

Hij had zoals altijd gewoon gedag gezegd. Opeens om 16.10 uur gaat de telefoon.

Eman Consulting belde op zoek naar mijn broer, want hij was er nog niet.

Daar keek mijn moeder wel van op.

Hij was zelfs tien minuten vroeger op weg gegaan...

voor het geval er oponthoud zou zijn.

Het was vreemd. Hij kwam maar niet.

Om half vijf belden ze weer om te zeggen dat hij er nog altijd niet was.

Mijn moeder vertelde me dat ze meteen het ergste vreesde.

Ze belde met het ziekenhuis van Mendaro, het dichtstbijzijnde vanuit Ermua...

om te vragen of daar een Miguel Ángel Blanco was opgenomen.

Maar zij zeiden dat dat niet het geval was.

Mijn collega's in Hernani belden om te zeggen...

dat iemand namens de ETA had gebeld naar radio Egin Irratia.

Ze zouden een raadslid hebben ontvoerd...

en ze zouden hem ombrengen als hij niet binnen 48 uur werd vrijgekocht.

Ik nam contact op met het ministerie van Binnenlandse Zaken.

Toen ik bij mijn kantoor aankwam, was ik al een paar keer gestoord...

door mensen die...

Ze gaven me een briefje waarin stond dat er iemand ontvoerd zou zijn.

Dus ik ging naar Manu en Fernando.

Manu, de gitarist. Fernando, de pianist. En Manu...

hoorde net op dat moment wat er was gebeurd, want het was op de radio.

We renden naar Miguels huis.

Ik woonde toen in een studentenhuis in Londen.

Ik zou daar tot september blijven.

Een vriend van me belde me in dat studentenhuis.

Ik werd doorverbonden. Ze zeiden dat ik naar huis moest bellen.

Ik zei, ik ga net weg, ik bel terug.

'Nee, bel nu, het is dringend.'

Ik was in de Zuilenzaal van paleis Moncloa.

Mijn assistent gaf me een briefje.

Ik vouwde het open en las:

'Een raadslid van de Partido Popular is ontvoerd in Ermua.'

Consuelo, zijn moeder, was er. Marimar Díaz, zijn vriendin...

en Ramón Jáuregui was er...

de secretaris-generaal van de Baskische socialistische partij.

Op een gegeven moment nam Ramón Jáuregui ons apart.

Ik had hem nooit eerder gesproken.

Hij zei: 'Laat alle hoop varen. Ze gaan jullie vriend vermoorden.'

Gelukkig 1997.

Dit is Spanje in 1997...

toen het Guggenheim opende en prinses Cristina trouwde.

Ja, ik wil.

Volgens premier Aznar ging het Spanje voor de wind.

Het was toen een heel ander Spanje.

Bijna niemand had een mobiel...

er was nergens wifi en sociale media bestonden nog niet.

We waren er kapot van dat vijfvoudig tourwinnaar Miguel Induráin ermee ophield.

De twee hits van die zomer waren 'Corazón Partío' van Alejandro Sanz...

en 'La Flaca' van Calamaro.

Dat jaar had de ETA al negen mensen omgebracht.

In de 30 jaar daarvoor hadden ze bijna 800 mensen vermoord...

omwille van een onafhankelijk Baskenland.

Dag in, dag uit gingen krantenkoppen en journaals...

over aanslagen en arrestaties.

Zeshonderd van hen zaten dat jaar in Spaanse en Franse gevangenissen.

Ik was 29, even oud als Miguel Ángel Blanco.

Ik was al een ervaren oorlogsverslaggever.

Maar bij terugkeer in Euskadi...

trof ik nog altijd een wereld vol dood, duisternis, afgrijzen en bloed.

Woorden die een Bask als ik al te bekend in de oren klinken.

De ETA eiste het onmogelijke. Dat wisten ze maar al te goed.

Wreed en verknipt.

Alle gevangen Basken moesten naar gevangenissen in Euskadi...

anders zou het jonge PP-raadslid gedood worden.

Nu konden we alleen afwachten en hopen op genade.

Zo begonnen de 48 uur waarin alles zou veranderen.

DONDERDAG 16.00 UUR NOG 48 UUR

We onderbreken ons programma met de laatste, sterke aanwijzingen...

voor een ontvoering door de terreurgroep ETA.

Een gewone middag op onze redactie van maar twee mensen.

JOURNALIST

Onze belangrijkste bron van informatie was de scanner...

een apparaatje waarmee we de politiefrequenties konden afluisteren.

Ik weet nog heel goed dat er die middag duidelijk iets gaande was.

De politie had het over Eibar, bij Ermua. Ik dacht, daar is iets mis.

Rechter García-Castellón heeft dienst bij het landelijk hof Audiencia Nacional.

Ons werd verteld dat in Baskenland een raadslid van de PP was ontvoerd.

Het zag ernaar uit dat de staat werd afgeperst.

Een militair vliegtuig bracht me meteen naar Sondika Airport in Bilbao.

We waren op weg terug naar Donosti.

We dronken net koffie bij een wegrestaurant.

Toen kwamen de eerste berichten binnen. Die waren toen nog vaag...

maar er was duidelijk iets gaande.

Ik weet nog dat de nieuwsredacteur zei:

'Neem wat kleren mee en ga gauw op weg. Ze geven die jongen nog 48 uur.'

En ik kwam naar Bilbao, toch?

Ja, we hebben gepraat en rond het middaguur deed je met ons mee.

We stelden iets samen uit het beschikbare beeldmateriaal.

Toen bekeken we wat we de komende uren konden doen.

Televisión Española meldde aanvankelijk...

dat een jong PP-raadslid uit Eibar was ontvoerd.

We keken elkaar aan, want ik was het jonge PP-raadslid van Eibar.

Ik hoorde van de ontvoering van Miguel Ángel...

omdat een oud-studiegenoot langskwam en die zei:

'Luis, ik schrok me kapot. Ik dacht dat ze jou hadden ontvoerd.'

Geen idee waar hij het over had.

'Ze zeiden net op de radio dat een raadslid uit Ermua is ontvoerd.'

Ik belde mijn moeder:

'Ik weet niet of je het nieuws hebt gehoord, maar ik ben het niet.'

Ze vraagt: 'Hoezo?'

'Een jong PP-raadslid is ontvoerd. Uit Eibar zeggen ze, maar ik ben het niet.'

Een eenheid van de Ertzaintza heeft de familie tot het laatst bijgestaan.

Ze namen het huis en de telefoon over...

met het advies om geen tv te kijken en de telefoon aan hen over te laten.

Ik belde naar huis en een onbekende stem nam op.

'Met wie spreek ik?' Ik zei: 'Wie bent u?'

Het was geen stem die ik kende.

'Ik ben de dochter van Consuelo en Miguel.'

'Momentje, ik geef je je moeder.'

Mijn moeder was in tranen en zei dat de ETA mijn broer had ontvoerd.

Vanaf dat moment was het wel duidelijk: gauw de auto in en plankgas...

naar Donosti, om onze nette pakken om te ruilen...

voor gevechtskleding, en de straat op.

En niemand had wat gezien. Aan de overkant waren cafés.

Op donderdag op dat tijdstip zitten er veel mensen aan de koffie of te lunchen.

Hoe niemand iets heeft gezien, zal ik nooit begrijpen.

Geen enkele verdachte beweging.

Waarom kozen ze hem? Omdat hij een makkelijk doelwit was?

Een argeloze jongeman die elke dag dezelfde trein van Ermua naar Eibar nam...

en naast het station werkte?

Ergens in die 200 meter verdween hij.

De ETA was die week razend.

Tien dagen eerder was de ETA-gijzelaar José Antonio Ortega Lara bevrijd...

een gevangenbewaarder die meer dan anderhalf jaar gegijzeld was.

Hij was ETA's troef om de staat onder druk te zetten...

en nu waren ze hem kwijt.

De terroristen zouden terugslaan. Dat wist iedereen.

Maar we wisten nog niet hoe, of tegen wie.

Ortega Lara werd vanmorgen door de Guardia Civil bevrijd...

uit een schuilplaats op een industrieterrein in Mondragón.

BEVRIJD OP 1 JULI 1997

Er heerste een sfeer van opgetogenheid.

We dachten op dat moment niet dat er zo snel een reactie zou komen...

maar die kwam op 10 juli, toen de vreugde omsloeg in tragedie, zoals dat gaat.

Dat omslagpunt bleek de middag van 10 juli 1997 te zijn.

Het ongeluk laat nooit op zich wachten, maar we moeten standhouden...

en de situatie met volharding het hoofd bieden.

Daar staat mijn regering voor. Kracht en vastberadenheid.

De ETA kon dat niet onbeantwoord laten.

Wanneer dat zou gebeuren?

Na ruim 500 dagen was Ortega Lara nog niet vrij...

en Miguel Ángel Blanco kreeg er twee. Het zag er niet best uit.

Het zag er echt niet goed uit, nee.

Ik zou de taak om hem te ontzetten niet onmogelijk willen noemen...

want bij de Guardia Civil beschouwen we niets als onmogelijk.

Hij zei altijd dat als de ETA hem ooit zou proberen te ontvoeren...

hij er alles aan zou doen om te ontsnappen...

want doodgeschoten worden bij een poging is beter...

dan net als Ortega Lara opgesloten te zitten. Dat leek hem ondraaglijk.

DONDERDAG 19.00 UUR NOG 45 UUR

Net nu we nog blij zijn om de bevrijding van Ortega Lara...

met wie het goed afliep...

worden we weer overspoeld door wanhoop, angst en onzekerheid.

Een ETA-ontvoering met dezelfde eisen als bij Ortega Lara.

Basken alleen in Baskische gevangenissen.

We hadden toen teletypemachines die in geval van groot nieuws...

meestal ernstige zaken, een toon gaven.

Ik herinner me het gepiep van de teletype.

Het bericht was: 'PP-raadslid uit Ermua ontvoerd.'

Ik besefte op dat moment meteen...

dat dit de actie was die we van de ETA hadden verwacht...

in reactie op de bevrijding van José Antonio Ortega Lara.