Oppenheimer

PROMETHEUS ĐÃ TRỘM LỬA TỪ CÁC VỊ THẦN

ĐỂ TRAO CHO CON NGƯỜI.

HÀNH ĐỘNG ẤY KHIẾN ÔNG BỊ XIỀNG VÀO MỘT TẢNG ĐÁ

VÀ CHỊU TRA TẤN ĐẾN VĨNH HẰNG.

Tiến sĩ Oppenheimer.

1. PHẢN ỨNG PHÂN HẠCH

Tiến sĩ Oppenheimer.

Để bắt đầu, tôi cho rằng anh có một tuyên thệ cần được ghi nhận.

Vâng, thưa quý Tòa.

- Chúng tôi không phải quan tòa, Tiến sĩ. - À không phải.

Hẳn rồi.

Thưa các thành viên ủy ban an ninh.

Điều được gọi là thông tin tiêu cực...

trong cáo trạng mà các vị dành cho tôi rất khó để hiểu được một cách công bằng

nếu không được đặt vào bối cảnh cuộc đời và công việc của tôi.

Ông ta điều trần bao lâu rồi?

2. PHẢN ỨNG NHIỆT HẠCH

Thực sự thì tôi quên rồi.

Cả phiên điều trần kéo dài một tháng.

Một cực hình.

Tôi mới chỉ đọc bản chép lại.

Có ai muốn cả đời phải biện hộ cho chính mình chứ?

Ông không có ở đó à?

Là chủ tịch, tôi không được phép tham gia.

Họ thật sự sẽ hỏi về chuyện đó à?

- Chuyện từ nhiều năm trước rồi. - Bốn năm trước...

Năm.

Oppenheimer vẫn chia rẽ nước Mỹ.

Ủy ban muốn biết quan điểm của ông.

Thượng nghị sĩ Thurmond nhờ tôi nhắn rằng ông đừng nghĩ mình đang bị xét xử.

Hài thật, tôi cũng nghĩ thế cho tới trước khi cậu mở lời.

- Thật sự đấy, ông Strauss... - Tôi là Đô đốc.

Đô đốc Strauss. Việc này mang tính hình thức thôi.

Tổng thống Eisenhower đã đề nghị đưa ông vào nội các.

Thượng viện không có lựa chọn nào khác ngoài việc chấp thuận ông.

Nếu họ lôi vấn đề Oppenheimer ra thì sao?

Nếu có, ông cứ trả lời trung thực.

Chẳng ai có thể phủ nhận ông đã làm phận sự của mình.

Sẽ không dễ chịu đâu.

Có ai muốn cả đời phải biện hộ cho chính mình chứ?

Tại sao anh rời nước Mỹ?

Tôi muốn học một nhánh vật lý mới.

Ở đây không có à?

Tôi nghĩ Đại học Berkeley có khoa vật lý lý thuyết hàng đầu mà.

Phải. Vì chính tôi đã gầy dựng nó.

Nhưng trước tiên tôi phải đến châu Âu.

Tôi đã đến Cambridge để theo học giáo sư Patrick Blackett.

Anh cảm thấy hạnh phúc ở đó hơn là ở Mỹ?

- Hạnh phúc hơn ư? - Đúng vậy.

Không. Không, tôi...

Tôi nhớ nhà,

non nớt về mặt cảm xúc,

bất an vì những hình ảnh về một vũ trụ giấu kín.

Vô dụng trong phòng thí nghiệm.

Trời ạ, Oppenheimer.

Cậu đã ngủ chút nào chưa vậy?

Bắt đầu lại đi.

Em phải đến lớp, thưa thầy.

Tại sao?

Có bài giảng của Niels Bohr ạ.

Chết thật, tôi quên khuấy.

Thôi được rồi. Đi nào.

Không phải cậu, Oppenheimer.

Cậu phủ nốt mấy tấm kia đi.

Thấy chúng chưa?

Đừng quên dọn dẹp đó!

KALI CYANIDE

Vật lý lượng tử không phải bước tiến,

mà là cách thức mới để hiểu về thực tại.

Einstein đã mở ra cánh cửa để giờ ta có thể nhìn qua đó

và thấy một thế giới ẩn giấu bên trong thế giới chúng ta.

Một thế giới của năng lượng và nghịch lý mà không phải ai cũng có thể đón nhận.

Đúng, hẳn vậy.

Cậu ổn chứ?

Niels, đây là J. Robert Oppenheimer.

Chữ "J" viết tắt của gì vậy?

Chẳng gì cả, rõ là vậy.

Cậu đã ngồi nghe tôi giảng. Cậu là người duy nhất đặt câu hỏi hay.

Không ai phủ nhận kiến thức của cậu ta.

Nhưng năng lực thực nghiệm thì còn phải cải thiện.

Em đã nghe giáo sư giảng bài tương tự...

Ở Harvard, đúng, và cậu cũng hỏi đúng câu hôm nay.

Tại sao cậu hỏi lại?

Em chưa thấy thỏa mãn với câu trả lời.

Câu trả lời hôm qua đã ổn hơn chưa?

Rất nhiều.

Cậu có thể nhấc tảng đá lên, nhưng chưa chắc đã sẵn sàng đối mặt với con rắn lộ ra.

Có vẻ giờ cậu sẵn sàng rồi.

Nhưng cậu không thích thực nghiệm à?

Vậy thì rời khỏi cái Cambridge đầy ống nghiệm và thuốc thử này đi.

Đến nơi nào đó tạo điều kiện cho cậu suy nghĩ.

Ở đâu ư?

Göttingen.

- Born ư? - Born.

Đến Đức đi, theo học Max Born.

Học cách hiểu lý thuyết.

Tôi sẽ giới thiệu.

Bị sâu đục rồi.

Toán của cậu thế nào?

Không đủ để trở thành nhà vật lý mà cậu ta hướng tới.

Đại số giống như tổng phổ.

Điều quan trọng không phải "bạn đọc được nhạc không?"

Mà là "Bạn nghe được không?" Cậu nghe được nhạc không, Robert?

Vâng, em có.

ĐẤT HOANG tác phẩm của T.S. ELIOT

Stravinsky NGHI LỄ MÙA XUÂN

Thượng nghị sĩ bang Wyoming.

Đô đốc Strauss, tôi quan tâm đến mối quan hệ của ông

với Tiến sĩ J. Robert Oppenheimer.

Ông đã gặp ông ta vào năm 1947?

Chính xác.

Ông từng là ủy viên Ủy ban Năng lượng Nguyên tử (AEC)?

Đúng, nhưng thực ra khi gặp Robert,

tôi là thành viên ban giám đốc Viện Nghiên cứu Cao cấp

tại Đại học Princeton,

Bởi vì sau chiến tranh ông ta là nhà vật lý vĩ đại nổi tiếng toàn cầu, nên tôi...

quyết tâm thuyết phục ông ta điều hành Viện.

Tiến sĩ Oppenheimer. Thật vinh hạnh.

Anh Strauss.

Cứ phát âm như "straws" (ống hút).

Ô-ppenheimer, Oppenheimer.

Phát âm thế nào, họ cũng biết tôi là người Do Thái.

Tôi là chủ tịch Hội đường Do Thái Emanu-Eln ở Manhattan.

"Straws" là cách phát âm kiểu miền Nam.

Thôi, chào mừng cậu đến Viện. Tôi nghĩ cậu sẽ thấy hạnh phúc khi ở đây.

Phải, cậu sẽ thích việc đi lại.

Kèm theo chức vụ này là căn nhà đằng kia cho cậu với bà xã,

và con cậu, có hai nhóc nhỉ?

Đúng, hai đứa.

Tôi rất hâm mộ các thành tựu của cậu.

Anh cũng xuất thân là dân vật lý nhỉ, anh Strauss?

À! Đây là phòng sinh hoạt chung, có tiệc trà lúc 4 giờ.

Không, tôi không theo học vật lý hay ngành nào cả, tôi tự học tự làm.

- Tôi có thể đồng cảm. - Thật sao?

Vâng, bố tôi cũng như vậy.

Còn đây sẽ là văn phòng của cậu.

Nghe nói gần như chiều nào ông ấy cũng ở đó.

Tôi luôn tự hỏi tại sao cậu không mời ông ấy tham gia Dự án Manhattan.

Bộ óc khoa học vĩ đại nhất của thời đại chúng ta.

Của thời đại ông ấy thôi.

Einstein công bố Lý thuyết Tương đối của mình từ hơn 40 năm trước.

Nhưng lại chưa bao giờ ủng hộ thế giới lượng tử mà nó khơi mở.

"Chúa không chơi xúc xắc."

Chính vì vậy.

Anh chưa từng nghĩ đến chuyện nghiên cứu vật lý bài bản à, anh Strauss?

Tôi cũng được một số trường nhận, nhưng lại chọn đi bán giày.

Lewis Strauss từng là một gã bán giày hèn kém.

Không, chỉ là một gã bán giày thôi.

- Tôi sẵn lòng giới thiệu hai người. - Không cần đâu.

Tôi quen ông ấy nhiều năm rồi.

Albert.

Chuyện gì vậy? Cậu nói gì với ông ấy thế?

À, ông ấy ổn.

Anh Strauss, có vài điều về quá khứ của tôi mà anh nên biết.

Là Chủ tịch AEC, tôi được tiếp cận hồ sơ an ninh của cậu. Tôi đọc rồi.

- Anh không lo ngại à? - Không.

Sao tôi phải lo ngại sau tất cả những gì cậu làm cho tổ quốc?

Thời thế thay đổi, anh Strauss.

Mục đích của viện này

là trở thành nơi lý tưởng cho những bộ óc độc lập.

Cậu là một người như thế. Cậu rất phù hợp cho vị trí này.

Vậy tôi sẽ cân nhắc lời mời.

Hẹn gặp anh tại buổi họp AEC ngày mai.

Đây là một trong những vị trí cao quý nhất ở đất nước này.

Đúng, kèm theo đi lại tiện lợi nữa.

Đó là lý do tôi sẽ cân nhắc lời mời.

Vậy, Tiến sĩ Oppenheimer đã thuật lại chuyện quá khứ cho ông

trước khi ông bổ nhiệm ông ta?

Đúng vậy.

Và điều đó không làm ông quan ngại?

Lúc đó tôi đang mải suy đoán xem

ông ta đã nói gì khiến Einstein thay đổi thái độ với tôi.

Nhưng sau đó thì sao?

Ta đều biết chuyện gì xảy ra sau đó.

Tiến sĩ, trong thời gian ở châu Âu,

có vẻ anh đã gặp nhiều nhà vật lý đến từ các nước khác nhau.

Vâng, đúng vậy.

Có ai là người Nga không?

Tôi chưa nghĩ ra ai.

Nếu các vị cho phép tôi tiếp tục phần phát biểu của mình...

Anh Robb, anh sẽ còn nhiều cơ hội để đối chứng.

Sau Göttingen, tôi chuyển đến Leiden ở Hà Lan

nơi tôi lần đầu gặp Isidor Rabi.

Xin thứ lỗi.

Một tên Mỹ, giảng bài về vật lý mới? Kiểu gì cũng phải ngồi nghe.

Tôi cũng là người Mỹ đây.

Ngạc nhiên chưa.

Nếu cậu cần trợ giúp tiếng Anh thì bảo tôi.

Từ từ, cậu ta đang nói gì thế?

Không, cảm ơn.

Đường đến Zurich còn xa.

Gầy thêm chút nữa thì cậu lọt thỏm vào giữa nệm mất.

Tôi là Rabi.

Oppenheimer.

Tôi đã ngồi nghe bài giảng về phân tử của cậu. Hiểu được một ít.

Ta đều là dân Do Thái New York, sao cậu biết tiếng Hà Lan?

Tôi nghĩ mình nên học tiếng khi đến đây vào học kỳ này.

Chỉ sáu tuần mà cậu học đủ tiếng Hà Lan để giảng bài về cơ lượng tử à?

Tôi chỉ muốn thử thách bản thân.

Cứ như vật lý lượng tử vẫn chưa đủ thử thách cho cậu.