Vortex

Για όσους το μυαλό τους αποσυντεθεί πριν από την καρδιά τους

Όλα είναι έτοιμα.

-Θέλεις κρασί; -Ναι.

Σταμάτα! Ευχαριστώ.

Εις υγείαν.

Η ζωή είναι ένα όνειρο, ε;

Ναι.

Ένα όνειρο μέσα σ'ένα όνειρο.

-Στην υγειά μας. -Στην υγειά μας.

Είμαστε πολύ μικροί

Μου είπε η φίλη μου, το ρόδο, σήμερα το πρωί

Γεννήθηκα την αυγή

Με δροσοσταλίδες είχα βαπτιστεί

Και με είδα ανθισμένη

ευτυχή κι ερωτευμένη

στις ηλιαχτίδες λουσμένη

Tη νύχτα, ήμουνα κλειστή

Και ξύπνησα γερασμένη

Κι όμως, ήμουν πολύ όμορφη

Ναι, η πιο όμορφη

Το πιο όμορφο λουλούδι στον κήπο σου

Είμαστε πολύ μικροί

Μου είπε η φίλη μου, το ρόδο, σήμερα το πρωί

Ο Θεός που με έχει πλάσει

Κάνει το κεφάλι μου να σκύβει

Και νιώθω ότι πέφτω

Η καρδιά μου είναι σχεδόν γυμνή

Σχεδόν στον τάφο έχω μπει

Δεν υπάρχω πια

Με θαύμαζες εχθές

Και σκόνη θα γίνω

Αύριο για πάντα

Είμαστε πολύ μικροί

Η φίλη μου, το ρόδο, πέθανε σήμερα το πρωί

Το βράδυ, το φεγγάρι, τη φίλη μου φυλούσε

Στο όνειρό μου είδα, εκθαμβωτική και γυμνή

Την ψυχή της να χορεύει, απ'τα σύννεφα πέρα μακριά

Και να μου χαμογελά

Ας πιστέψει όποιος μπορεί

Έχω ανάγκη την ελπίδα

Αλλιώς είμαι ένα τίποτα

Ή είμαι πολύ μικρή

Όπως η φίλη μου το ρόδο

Μου είπε χθες πρωί

...θα συζητήσουμε τη διαδικασία του πένθους, τη σημασία της τελετής,

την έννοια του σθένους, τη συναίσθηση μετά το πένθος

και τις υποκειμενικές εμπειρίες επαφής με έναν νεκρό.

Καλεσμένοι μας: ο Μπόρις Σιρούλνικ,

νευροψυχίατρος, συγγραφέας και ηθολόγος.

Ο ψυχίατρος και ψυχοθεραπευτής Κριστόφ Φορέ...

και ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Στεφάν Αλίξ...

ιδρυτής του Ινστιτούτου Έρευνας Παράδοξων Εμπειριών.

Ο Κριστόφ Φορέ μάς μιλάει για τη διαδικασία του πένθους.

Η διαδικασία του πένθους είναι η φυσική, ευφυής και εγγενής διαδικασία

που συνοδεύει την επούλωση του βάναυσου και βίαιου τραύματος

το οποίο προκάλεσε ο θάνατος.

Επομένως, μας επιτρέπει να επουλώσουμε το τραύμα

και να περάσουμε από μία εξωτερική, αντικειμενική σχέση

με το πρόσωπο που μπορούσαμε να ακούμε, να βλέπουμε, να μιλάμε, να αγκαλιάζουμε,

σε μία υποκειμενική, εσωτερική σχέση

όπου δεν θα το χάσουμε ποτέ...

Το αντίθετο της λήθης. Αντιθέτως, είναι ενδοβολή.

Εσωτερικοποίηση για πάντα της παρουσίας του αγαπημένου προσώπου.

Αν είστε κοντά σε κάποιον που έχασε αγαπημένο του πρόσωπο

αν νιώθετε ανίσχυροι ή αδέξιοι,

ο Δρ Φορέ επιμένει στη σημασία του διαλόγου.

Μη μένετε σιωπηλοί.

Ρωτήστε για τη σχέση του με τον νεκρό, πώς πέθανε...

ζητήστε να μοιραστεί μαζί σας τις αναμνήσεις...

και προφέρετε το όνομα του νεκρού,

γιατί βοηθάει το άτομο που πενθεί να συνεχίσει τη διάδραση

και ευνοεί τη διαδικασία ένταξης.

Η διαδικασία του πένθους συνοδεύεται από τελετουργικά.

Μπόρις Σιρούλνικ:

Δεν μπορούμε να αφήσουμε να σαπίσει στο έδαφος...

η σορός κάποιου που αγαπούμε ακόμα,

που ζει μέσα στη μνήμη και την καρδιά μας.

Αγαπούμε ακόμα κάποιον που δεν είναι πια εδώ.

Πρέπει να επινοήσουμε ένα μνήμα. Το κάνουμε απ'την εποχή των Νεάντερταλ.

Η σορός τοποθετείται σε μία σημαίνουσα στάση...

ραίνουμε με πέταλα λουλουδιών,

τοποθετούμε φαγητό για το ταξίδι στο επέκεινα.

Κλαίμε, φαντάζομαι.

Ο κύριος και η κυρία Νεάντερταλ ήξεραν να μιλούν.

Φαντάζομαι ότι θα μιλούσαν όπως μιλάμε σήμερα,

όταν χάνουμε ένα αγαπημένο μας πρόσωπο,

σκαλίζουμε το όνομά του σε πέτρα.

Κι έτσι, το πρόσωπο αυτό ζει ακόμα μέσα μας.

Βάζουμε τη φωτογραφία του στο μνήμα, τοποθετούμε λουλούδια γύρω του.

Έτσι παραμένει ζωντανό στη μνήμη μας, αν και ξέρουμε ότι έχει πεθάνει.

Επομένως, η σκηνοθεσία της τελετουργίας του πένθους

υπάρχει σε κάθε πολιτισμό.

Προσφέρει αξιοπρέπεια στον νεκρό

και επιτρέπει και σε εμάς να διατηρήσουμε την αξιοπρέπειά μας.

Αν αφήναμε στο έδαφος τη σορό του προσώπου που αγαπούμε ακόμα,

θα ντρεπόμασταν.

Αναγκαζόμαστε να φτιάξουμε ένα μνήμα

και να πραγματοποιήσουμε μία κοινωνική τελετή.

Κλαίμε, αλλά είμαστε όλοι μαζί.

Και δίνουμε νόημα στον θάνατο.

Η πρώτη μας αντίδραση ήταν ο τάφος σαν έργο τέχνης.

Οι Αιγύπτιοι έφτιαχναν έργα τέχνης που τα ανακαλύπτουμε ακόμα.

Είναι ενδιαφέρον για την οικουμενική κατάσταση του ανθρώπου,

την αναπαράσταση του θανάτου.

Κι αυτό διαφέρει από την αντίληψη του νεκρού.

Ο νεκρός είναι ένα πτώμα. Ο θάνατος είναι πνευματικότητα.

Στη δυτική κοινωνία, ο θάνατος κρατείται σε απόσταση,

όπως και οι τελετές, οι παραδόσεις, οι κοινωνικοί κώδικες

που συνόδευαν τον αποχωρισμό από το αγαπημένο μας πρόσωπο.

Ποιες είναι οι συνέπειες;

Συνδέεται με την τεχνολογική πρόοδο που είναι πολύ ωφέλιμη.

Όμως, τις δεκαετίες του '50 και του '60, ο θάνατος...

απομακρύνθηκε από το σπίτι...

Ο θάνατος τέθηκε σε απόσταση από την κοινωνία.

Έγινε κάτι ιατρικό,

τη φροντίδα αναλαμβάνουν τεχνικοί, ειδικοί.

Επομένως, αφαιρέσαμε αυτή τη γνώση από την κοινωνία μας...

...η οποία πλέον "κρύβεται" στα νοσοκομεία...

Όχι, όχι.

Ευχαριστώ.

Γεια σας. Τι θα θέλατε;

Τα παιχνίδια;

Στο βάθος, δεξιά.

Αν δεν τους καθησυχάσουμε, ο εγκέφαλος σταματάει.

Η μαγνητική δείχνει ότι ο εγκέφαλος δεν λειτουργεί πια.

Έτσι, πρέπει να τους καθησυχάσουμε.

Και έπειτα, πρέπει να τους ενθαρρύνουμε,

να δώσουν ένα νόημα στο κακό που τους βρήκε.

Πρέπει να μιλούν. Και η ομιλία έχει συναισθηματική λειτουργία.

Ενεργοποιώ συναισθήματα όταν μιλάω.

Και αποκτά νόημα: Γιατί μου συνέβη αυτό;

Ποια κατεύθυνση πρέπει να πάρω;

Είναι ένας παράγοντας βιολογικός και ψυχολογικός.

Και διακρίνετε την τραυματική μνήμη από την υγιή μνήμη.

Μας εξηγείτε αυτή τη λειτουργία;

Η υγιής μνήμη είναι εξελικτική.

Διαρκώς αναδιοργανώνουμε τη μνήμη του τι μας συνέβη.

Δεν είναι επιστροφή στο παρελθόν, είναι αναπαράσταση του παρελθόντος.

Είναι η εικόνα που έχουμε για αυτό που μας συνέβη.

Και αλλάζει με το πέρασμα του χρόνου και με τις σχέσεις με τους ανθρώπους.

Δεν βλέπουμε τα πράγματα όπως τα βλέπαμε πριν.

Αυτό είναι αναπόφευκτο και, καθώς μεγαλώνουμε,

οι παιδικές αναμνήσεις μας δεν είναι εξίσου δυνατές όπως στην εφηβεία μας.

Αλλάζει η αναπαράσταση του παρελθόντος.

Το βρήκατε;

Επομένως, η υγιής μνήμη είναι εξελικτική.

Η τραυματική μνήμη είναι παγιδευμένη, παραμένει ακίνητη.

-Βουκ; -Έρχομαι!

Είσαι εδώ;

Εδώ είσαι.

-Μήπως είδες τη γυναίκα μου; -Όχι, καθόλου.

Δεν πέρασε από εδώ;

-Δεν πέρασε; -Όχι σήμερα.

-Αν τη δεις, πες της ότι τη γυρεύω. -Εντάξει.

Καλά έκανες και ήρθες, σου βρήκα δυο-τρία βιβλία...

για τη δουλειά σου.

Περίμενε.

Τι είναι αυτό;

Ορίστε. Για τον συμβολισμό, τα όνειρα.

Νομίζω ότι έχουν σχέση με αυτό που δουλεύεις τώρα.

-Ναι, το βιβλίο μου. -Προχωράει;

Ναι, αλλά... πρέπει να βρω τη γυναίκα μου.

-Σ'ενδιαφέρουν; Να τα κρατήσω; -Ναι.

Δεν θα έρθω στη συνάντηση. Έχω πολλή δουλειά.

Αλλά θα τηλεφωνηθούμε.

Αν τη δω, θα της πω ότι τη γυρεύεις.

Ευχαριστώ.

-Να είσαι καλά. -Ευχαριστώ.

Γεια σας. Μήπως είδατε τη γυναίκα μου;

Είναι στο βάθος.

Κύριε; Εδώ είναι.

Μα πού πήγες; Σε γύρευα παντού.

Σε όλη τη γειτονιά.

Γιατί έφυγες;

Έλα να πάμε στο σπίτι.

Σου αρέσουν;

-Πόσο κάνουν αυτά; -Πέντε ευρώ.

Ορίστε, για σένα.

Ευχαριστώ.

Έλα να πάμε στο σπίτι.

-Αντίο σας. -Αντίο.

Πρόσεχε.

Έλα.

Πρόσεχε.

Ναι.

-Τι έκανες; -Τίποτα!

Βγήκες έξω, άφησες ανοιχτή την πόρτα.

Και κανείς δεν ήξερε πού πήγες.

-Πού πήγες; -Πήγα στο φαρμακείο.

Όχι.

Αυτό είναι ψέμα.

Αδύνατον, πήγα στο φαρμακείο.

Μίλησα με όλους τους φαρμακοποιούς, με όσους δουλεύουν εκεί...

Όλοι σε ξέρουν. Και δεν σε είδε κανείς.

-Δεν πήγες στο φαρμακείο! -Σταμάτα να με τρομάζεις.

-Εσύ με τρομάζεις! -Τι φοβάσαι;

Ότι θα εξαφανιστείς, ότι θα χαθείς στην πόλη...

ότι θα σου επιτεθεί ένας αλήτης, ένας ντίλερ...

-Είναι επικίνδυνη πόλη. -Όχι.

Ναι, είναι επικίνδυνα.