200 baris pertama.
Các bạn có thể sẽ nghĩ rằng ánh sáng trên đầu tôi là những ngôi sao,
Nhưng chúng không phải, bởi vì tôi đang ở trong một cái hang
Mỗi một trong những ánh sáng nhỏ này
được tạo ra bởi ấu trùng của một côn trùng nhỏ gọi là Ruồi ăn nấm (Fungus gnat)
như một cách để thu hút con mồi của nó.
Kết quả là một sự phô trương
mà chắc chắn phải được xếp loại vào những ánh sáng kỳ diệu nhất
trong toàn bộ thế giới tự nhiên.
Nhưng hãy chiếu một tia sáng ngang qua trần nhà ...
bạn có thể thấy, mỗi ngọn đèn nhỏ màu xanh lam
được bao quanh bởi một bức màn của những chuỗi sợi lấp lánh,
những cái màn sẽ không thể được nhìn thấy vào lúc khác.
Chúng là những mồi nhử chết người.
Côn trùng, nở trong nước bên dưới
và bay thẳng lên chỗ những ngọn đèn nhỏ này
Tại đây chúng sập bẫy bởi những chuỗi vật liệu phi thường này
nó được sở hữu duy nhất bởi những động vật không xương sống.
Đây là tơ.
Hang động lạ lùng này nằm gần thị trấn nhỏ Waitomo ở New Zealand.
Mỗi ánh sáng phát ra từ phần cuối của ấu trùng
ấu trùng nằm trong một ống nhầy trong suốt
được móc lên trần hang bởi những chuỗi sợi tơ.
Ánh sáng được tạo ra bởi chất lân quang
trong một ngăn mở đặc biệt ở bên cạnh của ruột
Tơ được hình thành từ các tuyến ở đầu bên kia,
bên trong miệng của ấu trùng.
Ấu trùng di chuyển xung quanh.
chúng cố định một sợi tơ vào đá
và từ từ nhích qua trần nhà dọc theo một mạng lưới các dây tơ
Đến một vị trí mới, ấu trùng tạo ra nhiều tơ hơn,
nhưng lần này nó để cho dây tơ thòng xuống dưới.
Khi mỗi đoạn nhô ra khỏi miệng của ấu trùng,
mỗi ngụm, nó lại thêm một giọt keo.
Cuối cùng, một sợi đơn có thể dài cả mét.
Có thể có vài trăm ấu trùng trong một mét vuông trần hang
tất cả đều làm việc chăm chỉ sản xuất hết sợi này đến sợi khác
Chúng càng tạo ra được nhiều sợi thì cơ hội bắt được thứ gì đó càng lớn
Bên dưới, bầy Phù du (Mayfly) đang đẻ trứng trong dòng suối chảy qua hang động.
Chúng đã được đưa vào đây bởi dòng chảy từ bên ngoài khi ở dạng ấu trùng
Bây giờ chúng phải tìm kiếm bạn tình
Nhưng chúng thấy những ánh sáng xanh không thể cưỡng lại được bên trên
Và chúng bị bắt.
Ấu trùng ruồi ăn nấm (fungus gnat) phát hiện sự vùng vẫy của nạn nhân
thông qua những con đường chạy giữa các sợi tơ.
Bắt giữ được con mồi rồi, nó tắt nguồn sáng.
Để tiết kiệm năng lượng.
Một cách chăm chỉ, nó băng về phía sợi tơ mà ở đó các rung động được truyền đến
Nó kéo sợi tơ lên và ăn con mồi đang treo ở cuối
Nó cũng ăn luôn cả sợi tơ
Để tiết kiệm tơ.
Kỹ thuật săn mồi tuyệt vời này
chỉ là một trong rất nhiều cách động vật sử dụng tơ.
Tơ thực sự là một chất liệu phi thường.
Nó bền hơn một sợi thép có cùng đường kính
và, không giống như thép, nó có tính mềm dẻo.
Nó có thể kéo dài ra gấp đôi chiều dài của nó
Những cư dân của tầng cây bụi
phát triển khả năng sản xuất vật liệu kỳ diệu này
từ rất sớm trong lịch sử tiến hóa của chúng,
hơn 300 triệu năm trước.
Lúc đầu, có vẻ như chúng đã sử dụng nó một cách rất đơn giản, như một chất kết dính.
và bọ cánh ren (lacewing) vẫn còn làm thế
Mặc dù đối với chúng, đó là một chất dính với một sự khác biệt
Đây là con cái.
Nó đang tìm kiếm nơi an toàn để đẻ trứng.
Tơ sẽ cung cấp nơi an toàn đó
nhưng không chính xác như cách bạn có thể nghĩ.
Nó sẽ đẻ đến 300 quả trứng, gần gấp đôi trọng lượng cơ thể của nó.
Tuy nhiên có rất nhiều loài côn trùng xung quanh khác sẽ ăn những quả trứng đó
nếu chúng tìm ra.
Nên nó không dán trứng trực tiếp vào thân cây.
Đầu tiên, nó tạo ra một giọt tơ dính nhỏ
và sau đó, ở cuối sợi tơ, là trứng.
Nó được treo an toàn vào trong không trung.
Tơ được tạo ra từ những tuyến bên trong bụng của nó ở dạng lỏng.
Chính hành động kéo tơ ra đã làm nó chuyển từ dạng lỏng sang dạng rắn
Và điều đó cũng đúng với tất cả tơ của động vật không xương sống.
Nó sẽ đẻ tới 30 trứng mỗi ngày,
Mỗi quả ở trên cuống riêng.
Sợi chỉ tơ tốt ngoài sức tưởng tượng
tới nỗi những kẻ săn côn trùng như những con kiến này đi bộ ngay bên cạnh những quả trứng
mà không nhận ra có một bữa ăn ngon chỉ cách chúng vài millimet.
Vì vậy, dù kiến thường xuyên tuần tra để tìm kiếm thức ăn,
trứng của con bọ cánh ren vẫn không bị phát hiện.
Sau ba ngày, trứng bắt đầu nở
Bây giờ, ít nhất, nếu có nguy hiểm đe dọa,
những con non của nó sẽ có thể tự cứu mình
bằng cách chạy trốn
Trong khu rừng nhiệt đới tươi tốt của Trinidad,
bạn có thể tìm thấy những tấm tơ quấn quanh cây
Ở đây nó cũng được dùng để bảo vệ
nhưng bởi một sinh vật khác hoàn toàn theo một cách khác hoàn toàn .
Những kẻ chế tạo ra nó, là một nhóm côn trùng ít được biết tới được gọi là Bọ cánh lợp (webspinner|)
sống ở bên dưới.
Chúng ăn tảo và địa y được ẩn dưới những tấm tơ ngay bên trên chúng
Chúng tạo ra tơ không phải từ bụng hay miệng
mà từ những tuyến ở chân trước của chúng.
Mỗi chân có khoảng 150 ống phóng tơ nhỏ,
mà giữa chúng, tạo ra một lớp mỏng như tơ
Một con kiến đang tìm kiếm con mồi
đi dạo trên bề mặt của tấm màn che của Bọ cánh lợp
Mặc dù những tấm tơ này mỏng, nhưng không thấm mùi
và miễn là con Bọ cánh lợp không di chuyển quá nhiều,
thì con kiến sẽ không hay biết về nó, dù chỉ cách 1 millimet ngay dưới chân của nó
Và cái lều, giống như những cái lều tươm tất khác, không thấm nước.
Trên thực tế, cái lều không thấm nước tới nỗi
Bọ cánh lợp ở bên dưới có nguy cơ không nhận đủ nước
Vì vậy, sau khi cơn bão đi qua,
Chúng cắn lỗ ở những nơi có mưa nhỏ tích tụ
và uống cạn vũng nhỏ.
Tất nhiên, lỗ hổng phải được sửa chữa sau khi uống xong,
điều đó đủ dễ dàng khi bạn có nguồn cung cấp tơ gần như vô hạn dưới chân mình
Tất cả các cư dân của tầng cây bụi đã khai thác tơ
nhưng không ai làm được đa dạng và khéo léo hơn loài nhện.
Và đây gần như chắc chắn là cách mà chúng sử dụng tơ đầu tiên
Ở đây, bên bờ sông này trong rừng nhiệt đới Malaysia,
có những sợi tơ tỏa ra từ giữa mảnh vá nhỏ này
Hãy xem có gì xảy ra khi tôi chạm vào một trong số chúng.
Tôi không thể không giật mình được.
Đó là một con nhện cửa sập (trapdoor spider)
và nó nhanh đến nỗi bạn khó mà thấy nó được.
Để xem liệu tôi có thể làm lại được không.
Con nhện, khi đói, ngồi sát phía sau cửa sập.
Những sợi tơ bên ngoài đều được nối với một vòng nệm bằng tơ
bao quanh miệng lỗ
Mỗi chân của con nhện đều chạm vào đó.
Một rung động nhẹ nhất cũng đủ để báo cho nó biết có gì đó đang di chuyển xung quanh bên ngoài.
Chỉ một rung động thôi sẽ không tạo ra phản ứng
Đó có thể là một chiếc lá rụng, hay một giọt nước rơi.
nhưng nếu rung động được lặp đi lặp lại, đặc biệt nếu nó di chuyển từ sợi này qua sợi khác,
có nghĩa, có thể là có con mồi.
Con mồi như con bọ cánh cứng này.
Được rồi!
Bây giờ, con nhện sẽ giết nó.
Đây là loài nhện cổ xưa nhất còn sống.
Thực tế, nó chỉ có một đốt duy nhất trên lưng
cho thấy rằng nó có liên quan chặt chẽ hơn bất kỳ loài nào
với những kẻ săn mồi tiên phong, những con bọ cạp.
Và giống như chúng, nó có nọc độc cực mạnh.
Mỗi khi bị cắn, nạn nhân của nó có rất ít cơ hội.
Cơ cấu nhả dây (trip line) là một trong những kỹ thuật săn mồi sớm nhất của loài nhện,
nhưng những con nhện khác, sau này,
sử dụng tơ để xây dựng cấu trúc phức tạp hơn nhiều.
Nhện thợ dệt hình cầu (Orb web) phổ biến với chúng ta đến nỗi
chúng ta có xu hướng quên rằng chúng là những cấu trúc phức tạp
Một mạng nhện đơn lẻ cũng chứa đến 60m của 6 loại tơ khác nhau
và bao gồm khoảng 3000 mối buộc,
Và hơn thế nữa, một số Nhện thợ dệt hình cầu, mỗi đêm lại dệt một cái lưới khác nhau
Cái lưới to và đẹp nhất, ở hầu hết các loài, đều do con cái tạo ra
Nó phải bắt đầu bằng cách bắc cầu mà qua đó, có thể treo cái lưới của nó.
Làn gió nhẹ nhất sẽ cuốn lấy một sợi nhỏ mà nó se
và mang nó vào không trung.
Với may mắn, nó sẽ bắt trúng một điểm neo phù hợp.
Ở đó!
Nó chạy ngang qua sợ tơ, kéo theo một dây tơ dày, chắc hơn nhiều
và buộc nó lại.
Sau đó nó trở lại giữa sợi dây
và thả xuống một sợi dây khác.
Và thắt chặt nó lại
Điểm giao nhau ở trên cùng sẽ trở thành trung tâm của cái lưới
để nó sẽ đính những bậc thang tỏa ra.
Những dây này phải đặc biệt chắc chắn
bởi hình dạng của toàn bộ cấu trúc phụ thuộc vào đó.
Khi đã xong, nó sẽ thêm một hình xoắn ốc
từ giữa ra ngoài.
Xoắn ốc đầu tiên này có khoảng cách khá rộng bởi vì nó chỉ là tạm thời.
Nó có vai trò như một giàn giáo, dọc theo nơi nó chạy.
Để làm xoắn ốc chắc hơn, dính hơn và có khoảng cách gần nhau hơn
Đó là cái này.
Sợi tơ để làm điều này xuất hiện từ cơ quan nhả tơ của con nhện
Nó phủ sợi tơ bằng keo từ những tuyến riêng ở trong bụng.
Sau khi hoàn thành một phần, nó sẽ ăn giàn giáo.
Giàn giáo không còn sử dụng nữa và nó tiết kiệm được những sợi tơ giá trị.
Lúc đầu, lớp keo này được trải đều,
nhưng mỗi lần đặt được một phần, nó búng phần đó bằng chân
để nó vỡ ra và tạo thành một hàng những giọt nhỏ.
Nó có thể hoàn thành toàn bộ cấu trúc phức tạp, đối xứng tao nhã
trong khoảng 1 giờ.
Khi một con côn trùng đâm vào lưới,
Phần xoắn ốc của mạng nhện (capture spiral) kéo căng ra và sau đó rút lại kích thước ban đầu
mà không bị biến dạng hình dáng và không bị bật lại dữ dội
để con côn trùng có thể bắn ngược lại được
Các giọt keo chính là chìa khóa
Sức căng bề mặt của giọt keo
sẽ làm căng sợi tơ.
Khi con côn trùng va vào lưới, nó sẽ kéo ra các cuộn ở trong mỗi giọt keo,
làm con côn trùng chậm lại và nó sẽ ngừng lại trong chốc lát
Và sau đó sức căng bề mặt sẽ kéo sợi tơ trở lại giọt keo.
Vì vậy, sợi xoắn ốc không bị đứt
và mạng nhện nói chung lấy lại sự cân xứng của nó.
Con nhện ngồi với những cái chân đặt trên những nấc thang.
Bất kỳ rung động nào trên lưới đều được truyền lên chân nó
và được tiếp nhận bởi một cơ quan cảm giác nhỏ trong khớp.
Chúng được bao phủ bởi các khe cực nhỏ, bị biến dạng bởi một chuyển động dù nhỏ nhất.
Vì vậy, con nhện ngay lập tức nhận thức được rung động nhỏ nhất.
Mỗi cảnh báo nhận được, nó kéo những bậc thang bên cạnh của tấm lưới
để xác định chính xác hướng và khoảng cách tới nơi phát ra tín hiệu
Con ruồi sắp sửa thoát được.
Con nhện đã tới
Nó không bị cản trở bởi keo mà nó đã đặt lên phần xoắn ốc
No comments yet. Be the first to leave one.