HyperNormalisation

Wij leven in een vreemde tijd. Buitengewone gebeurtenissen...

ondermijnen steeds weer de stabiliteit van onze wereld.

Zelfmoordaanslagen, vluchtelingenstromen, Donald Trump, Vladimir Poetin...

zelfs Brexit.

Toch lijken de machthebbers er geen raad mee te weten en heeft niemand een visie...

op een andere of betere toekomst.

Deze film vertelt hoe wij op deze vreemde plek zijn beland.

Hij gaat over hoe politici...

financiers en technologische utopisten de afgelopen veertig jaar...

de echte complexiteit van de wereld niet onder ogen zagen maar zich terugtrokken.

In plaats daarvan bouwden ze een eenvoudiger versie van de wereld...

om aan de macht te blijven.

En terwijl die schijnwereld groeide, gingen wij daar allemaal in mee...

omdat die eenvoud geruststellend was.

Zelfs wie dacht het systeem aan te vallen...

de radicalen, de kunstenaars, de muzikanten en onze hele tegencultuur...

werd in feite deel van het bedrog.

Want ook zij hadden zich teruggetrokken in de fantasiewereld.

Daarom heeft hun verzet geen enkel effect en verandert er nooit iets.

Maar die vlucht in een droomwereld...

liet donkere, verwoestende krachten daarbuiten etteren en groeien.

Krachten die nu terugkeren om het broze oppervlak...

van onze zorgvuldig gebouwde schijnwereld te doorboren.

HYPERNORMALISATIE

Het verhaal begint in 1975 tegelijkertijd in twee steden.

De ene is New York. De andere is Damascus.

Op dat moment kregen twee ideeën...

over hoe de wereld zonder politiek bestuurd kon worden, voor het eerst vat.

In 1975 stond New York City op instorten.

Dertig jaar lang hadden politici die de stad bestuurden...

steeds meer geld geleend bij banken...

om de groeiende voorzieningen en sociale zekerheid te betalen.

Maar begin jaren zeventig trok de middenklasse weg uit de stad...

en verdwenen de belastingen die zij betaalde met haar mee.

Dus leenden de banken de stad nog meer.

Maar toen begonnen ze zich zorgen te maken over de groeiende schuld...

en of de stad die ooit zou kunnen terugbetalen.

En toen, op een dag in 1975 stopten de banken gewoon.

De stad kwam bijeen om obligaties uit te geven...

in ruil voor leningen, onder toezicht van de financieel controleur.

Goedemorgen.

Vandaag biedt de stad New York bij openbare inschrijving...

260 miljoen aan belasting- anticipatienota's te koop aan...

waarvan 100 miljoen vervalt op 3 juni 1975.

De banken zouden om 11:00 verschijnen...

maar al snel bleek dat geen enkele bank zou komen.

De bijeenkomst werd verplaatst naar 14:00...

en de banken beloofden dat zij zouden verschijnen.

De mededeling namens de controleur is dat het aanbod...

dat wij verwachtten te ontvangen en om 14:00 vanmiddag bekend te maken...

nu om 16:00 wordt verwacht.

Paul, betekent dit dat niemand die obligaties wil?

Wij doen om 16:00 een verdere mededeling...

en alles wat ik nu verder zou kunnen zeggen...

zou het belang van de lopende verkoop niet dienen.

Betekent dit dat u ze vandaag nog niet hebt kunnen verkopen?

Om 16:00 volgt een verdere mededeling.

Wat die dag in New York gebeurde, markeerde een radicale machtsverschuiving.

De banken eisten dat zij, om hun leningen te beschermen...

de stad mochten gaan besturen. De stad deed een beroep op de president...

maar hij weigerde.

Daarom werd er een nieuw comité opgericht om de stadsfinanciën te beheren.

Van de negen leden waren er acht bankiers.

Het was het begin van een uitzonderlijk experiment...

waarin financiële instellingen de macht overnamen van politici...

en zelf de samenleving gingen besturen. De stad had geen andere keuze.

De bankiers legden de stad zogeheten 'bezuinigingen' op...

en eisten dat duizenden leraren agenten en brandweerlieden werden ontslagen.

Dit was een nieuw soort politiek.

De oude politici geloofden dat crises werden opgelost...

door onderhandelingen en deals. De bankiers zagen dat heel anders.

Zij waren slechts vertegenwoordigers van iets waarmee niet te onderhandelen viel:

de logica van de markt.

Volgens hen bestond er geen alternatief voor dit systeem.

Het moest de samenleving besturen.

Met papierwerk...

kunnen die schoften met één transactie 60, 65 miljoen verdienen.

Dat zou alle ontslagen in de stad kunnen voorkomen.

Roekeloos, wreed en een schande.

Veel bankiers zouden zeggen dat de vakbonden te hebzuchtig zijn geweest.

Wat is uw reactie daarop? -In zekere zin hebben ze gelijk.

Als één deal 60 miljoen oplevert...

en een arbeider 8.000 of 9.000 per jaar verdient...

dan hebben ze vast gelijk. En wanneer ze teruggaan...

naar Greenwich, Connecticut...

wens ik ze het beste, die schoften.

Maar het uitzonderlijke was dat niemand de bankiers tegenhield.

De radicalen en linkse activisten die tien jaar eerder...

nog hadden gedroomd Amerika via revolutie te veranderen, deden niets.

Ze hadden zich teruggetrokken en woonden in verlaten gebouwen in Manhattan.

Zangeres Patti Smith beschreef later de sfeer van ontgoocheling...

die over hen was neergedaald. 'Ik kon me niet langer...

vereenzelvigen met de politieke bewegingen,' zei ze.

'Al die manische activiteit op straat.

Toen ik me erbij probeerde aan te sluiten...

voelde ik me overspoeld door weer een vorm van bureaucratie.'

Wat zij beschreef was de opkomst van een nieuw, krachtig individualisme...

dat niet paste bij het idee van collectieve politieke actie.

In plaats daarvan werden Patti Smith en vele anderen...

een nieuw soort individuele radicaal...

die afstandelijk toekeek naar de vervallende stad.

Ze probeerden haar niet te veranderen. Ze ervoeren haar alleen.

Kijk dan. Is dat niet gaaf?

Ik vind het geweldig als kinderen de muren volschrijven.

Dat vind ik soms netter dan welke kunst dan ook. 'Jose en Maria voor altijd.'

Als je langs grote bioscopen loopt...

misschien vinden we er een, hebben ze kleine filmschermen...

waarop je fragmenten van bijvoorbeeld Z kunt zien.

Mensen kijken er steeds weer naar.

Ik heb mensen gezien, ik heb ze gevolgd. De hele dag.

Ik liep rond, en ze stonden er nog...

naar de aftiteling te kijken, omdat ze geen geld hebben.

Maar het is toch vermaak.

Daarna gebruikten radicalen kunst en muziek in Amerika...

om hun kritiek op de samenleving te uiten.

Zij geloofden dat het nieuwe radicalisme niet de buitenwereld...

moest proberen te veranderen maar wat er in de hoofden van mensen zat.

En dat moest gebeuren via zelfexpressie niet via collectieve actie.

Maar sommigen aan de linkerzijde zagen dat er iets anders gaande was:

door zich los te maken en zich ironisch koel terug te trekken...

begon een hele generatie het contact te verliezen met de realiteit van de macht.

Hou je mond. Hou je mond.

Een van hen schreef over die tijd: 'Het was de stemming van die tijd...

en de revolutie werd voor onbepaalde tijd uitgesteld.

En terwijl wij indommelden, sloop het geld naar binnen.'

Wat is je geboortedatum, Larry?

Maar iemand die wel begreep hoe je die nieuwe macht gebruikte was Donald Trump.

Trump besefte dat er geen toekomst meer zat in woningbouw voor gewone mensen...

omdat alle overheidssubsidies waren verdwenen.

Maar hij zag dat er andere manieren waren om enorme bedragen uit de staat te halen.

Trump begon vervallen gebouwen in New York op te kopen...

en kondigde aan dat hij ze zou veranderen in luxehotels en appartementen.

Maar in ruil daarvoor bedong hij het grootste belastingvoordeel...

uit de geschiedenis van New York: 160 miljoen.

De stad moest akkoord gaan, want ze was wanhopig...

en de banken zagen een nieuwe kans en begonnen hem ook geld te lenen.

En Trump begon New York te veranderen in een stad voor de rijken...

terwijl hij zelf vrijwel niets betaalde.

Precies op datzelfde moment, in 1975...

vond in Damascus, de hoofdstad van Syrië, een confrontatie plaats...

tussen machthebbers.

De ene was Henry Kissinger, minister van Buitenlandse Zaken van de VS.

De andere was de president van Syrië, Hafez al-Assad.

Hun strijd...

zou ingrijpende gevolgen hebben voor de wereld.

En net als in New York zou het een strijd worden...

tussen het oude idee dat politiek de wereld kon veranderen...

en het nieuwe idee dat je de wereld als een stabiel systeem kon besturen.

President Assad domineerde Syrië.

Het land stond vol reusachtige beelden en standbeelden die hem verheerlijkten.

Hij was wreed en meedogenloos...

en doodde of gevangenzette iedereen die hij als bedreiging zag.

Maar Assad geloofde dat het geweld een doel had.

Hij zocht een manier om de Arabische landen te verenigen...

en die macht te gebruiken om weerstand te bieden aan het Westen.

Vier drie...

twee één.

Ook Kissinger was hard en meedogenloos. Hij was in de jaren vijftig begonnen...

als expert in de theorie van nucleaire strategie.

Wat men 'het delicate terreurevenwicht' noemde.

Dat systeem beheerste de Koude Oorlog.

Beide partijen dachten dat bij aanval...

de andere partij onmiddellijk haar raketten zou lanceren...

en iedereen vernietigd zou worden.

Kissinger had model gestaan voor een van de trekken...

van Dr Strangelove in de film van Stanley Kubrick.

Mr President, ik zou de kans niet uitsluiten...

om een kern van menselijke exemplaren te behouden. Dat zou vrij eenvoudig zijn.

Onder in enkele van onze diepere mijnschachten.

Henry was geen warme, vriendelijke, bescheiden of joviale man.

Hij werd gezien als een van de meer...

nerveuze, temperamentvolle, zelfbewuste...

ambitieuze en botte mensen op Harvard.

Kissinger zag zichzelf als een harde realist.

Hij had geen geduld voor de emotionele onrust van politieke ideologieën.

Volgens hem was geschiedenis altijd een machtsstrijd geweest...

tussen groepen en naties.

Maar wat Kissinger uit de Koude Oorlog meenam...

was een manier om de wereld als onderling verbonden systeem te zien.

Zijn doel was dat systeem in evenwicht te houden...

en te voorkomen dat het in chaos zou vervallen.

Ik geloof dat er, ondanks alle ontwrichting die wij nu ervaren...

ook een buitengewone kans bestaat...

om voor het eerst in de geschiedenis een echt mondiale samenleving te vormen...

gedragen door het principe van onderlinge afhankelijkheid.

En als wij wijs en met visie handelen...

kunnen wij volgens mij op al deze onrust terugkijken...

als de weeën van een creatiever en beter systeem.

Als wij die kans missen, volgt volgens mij chaos.

De vlucht is vertraagd, begrijpen wij nu.

Kissinger zal hier over ongeveer anderhalf uur aankomen. Dus we informeren de pers...

en blijven daarna contact met u houden...

En het was dit idee dat Kissinger wilde opleggen...

aan de chaotische politiek van het Midden-Oosten.

Maar daarvoor...

wist hij dat hij met president Assad van Syrië moest omgaan.

President Assad was ervan overtuigd...

dat er alleen echte en duurzame vrede tussen Arabieren en Israël kon komen...

als Palestijnse vluchtelingen naar hun thuisland mochten terugkeren.

Honderdduizenden Palestijnen leefden in ballingschap in Syrië...