Wild

Wat is de Veluwe toch fabelachtig mooi.

Deze uitgestrekte bossen vormen samen met de vele verkoelende meertjes...

en de mistige heidevlaktes in het heuvelachtige landschap...

één van de grootste aaneengesloten natuurgebieden van Europa.

Nou heeft moeder Natuur daar flink haar best voor moeten doen.

Toen een miljoen jaar geleden dit landschap door enorme gletsjers gevormd werd...

was het nog allemaal ijs.

Maar toen het ijs begon te ontdooien, greep Moeder Natuur haar kans.

En nu klopt hier, ruim 100.000 hectare groot, het wilde hart van Nederland.

Jaar in, jaar uit, seizoen na seizoen.

Je hebt op de Veluwe niet alleen prachtige planten, bomen en unieke landschappen.

Ook de dieren hebben hier hun plekje gevonden.

Al eeuwenlang is er ieder jaar weer een nieuwe generatie...

die steevast opnieuw voor dezelfde grote uitdaging komt te staan.

Bijvoorbeeld dit jonge edelhert hier.

Hij zal straks de geborgenheid van zijn moeder moeten inruilen...

om zelfstandig de eerste wankele stappen naar de volwassenheid te maken...

en uiteindelijk een groots nobel edelhert te worden.

Kijk, daar loopt een vrouwtjesvos, ofwel de moervos.

Ze is zwanger en op zoek naar een smakelijke woelmuis.

In de verte loopt moeder everzwijn met aanhang. Haar zorg is:

Hoe voed ik ooit dit zooitje ongeregeld op tot een stel nette everzwijnen?

Ook in de winter zijn er op de Veluwe talloze vogels te vinden.

Maar het valt niet mee om in deze barre kou nog ergens voedsel aan te boren.

Misschien verderop maar eens proberen.

Moervos moet elke dag op jacht.

Maar jagen in de sneeuw valt niet mee als je zwanger bent.

Trouwens, ook als je niet zwanger bent.

Het vangen van een woelmuis bijvoorbeeld is niet eenvoudig.

Dat vereist veel geduld, inzicht en vooral concentratie.

Mis...

Weer mis.

Ook mis.

Kan niet misser.

Gelukkig komt daar de aanstaande vader aangelopen, de rekel.

Vader vos is macho van beroep en gediplomeerd woelmuizenvanger.

Althans, dat zegt ie altijd.

Zo zie je maar weer, het geluk is altijd met de domme.

Aan de rand van het bos kijken de dames in de hinderoedel...

met enige angst naar de onrust bij de mannen verderop.

Daar begint de strijd om het leiderschap van hun roedel.

Hij met het sterkste en grootste gewei...

wordt een jaar lang de baas van het spul.

Zoals in elke mannenmaatschappij is ook hier maar één ding belangrijk.

Wie heeft de grootste?

De dames in de hinderoedel weten wel beter.

Het gaat er niet om wie de grootse heeft, het gaat erom wat je ermee kunt.

Met dat gewei.

Het is alleen jammer voor die edelherten dat ze hun 'kroonjuwelen'...

ieder jaar weer moeten verliezen.

En je weet nooit wanneer het jouw beurt is.

Je kunt je hele zorgvuldig opgebouwde status ineens kwijt zijn.

En zonder die kapstok op je hoofd ben je niks meer.

Nada. Niënte.

Nul komma nul.

Nou ja...

Volgend jaar zijn er weer verkiezingen.

Langzaam begint het ijs te smelten en te veranderen in water.

En dat is vooral prettig voor de vogels.

Een groep zwijnen van een aantal vrouwtjes met hun jongen vormen samen een rotte.

En wat doen jonge zwijnen het liefst in een rotte? Het rijmt...

Ravotten.

Terwijl de kinderen zich amuseren, is moeder zwijn met hele andere dingen bezig.

Zij is verantwoordelijk voor het voortbestaan van de familie.

En dus is zij druk in de weer om een warm nest te bouwen voor haar bevalling.

Voor de onderdelen heeft ze keuze zat.

De Veluwe is één grote bouwmarkt.

Denk maar niet dat de kinderen ook maar één poot uitsteken...

om hun hoogzwangere moeder te helpen.

Ja, helpen met in de weg liggen.

Totdat moeder het zat is.

Moeder wil in alle rust bevallen.

Nou ja, rust...

Als de eerste zonnestralen de koude bosgrond bereiken...

is dat voor deze rode bosmieren een teken om 'en masse'...

dus met z'n allen, naar buiten te komen.

Moervos heeft een burcht gegraven.

Want als je echt rustig wil bevallen, kun je dat het beste onder de grond doen.

Daar hoort en ziet niemand de pijn van je weeën.

En voorje het weet, ben je ineens twee zoons en een dochter rijker.

Ze zijn nog geen maand oud als de jonge vosjes de buitenwereld willen ontdekken.

Het meisje vindt het maar wat spannend...

terwijl haar broers, de rekels, zich ook echt als rekels gedragen.

Nog even over de vogels op de Veluwe.

Want die zijn hier, zoals ik al zei, ruim vertegenwoordigd.

Zoals bijvoorbeeld dit stel ijsvogels.

Zij ziet hem wel zitten.

Hij ziet haar ook wel zitten.

Dus wat doe je dan als man?

Je laat haar niet langer verlangen en je gaat een visje voor haar vangen.

Dat is duidelijk, ook bij de ijsvogels gaat de liefde door de maag.

En dan is het alleen nog een kwestie van eitjes leggen...

en wachten op het wonder.

Gelukkig is pa ijsvogel altijd in de buurt.

Zo. Geen gezeur, slapen.

Deze jongelui zijn pas één dag oud.

Je ziet de navelstreng nog zitten.

Dromertje heeft zich verslapen.

En dat is dom natuurlijk, want nu zijn alle tepels al bezet.

Hè, lekker 's morgens vroeg warme melk slurpen, bij mama in bed,

Leuke pyjama trouwens, met die strepen.

Jammer, Dromer, de melk is op.

En dan komt ineens, zo te zien na een zware nacht...

vader thuis.

Die komt niet om mama's lievelingen te knuffelen.

Pa heeft hele andere plannen met mama.

Maar moeder heeft wel wat anders aan haar hoofd.

Een grauw en een snauw kan ie krijgen.

Het is mooi weer, dus de herten en hinden maken er een lekker dagje uit van.

Met waterpret.

Voor jonge mannetjesherten, ofwel spitsers...

is het allemaal loei spannend, zo tussen al die volwassen herten.

Want ook al begint je eigen gewei voorzichtig een beetje te groeien...

het is niks vergeleken bij de dikkere knobbels van de grote jongens.

Het is bij de herten een voortdurende strijd om de ander te imponeren...

en duidelijk te maken wie hier de baas is.

Laag bij de grond gebeurt ook van alles. Je ziet ze niet...

maar je ruikt ze des te beter.

De mestkevers.

Mestkevers zijn zeg maar 'de opruimdienst van de Veluwe'.

Want overal waar dieren zijn, is natuurlijk ook poep...

en waar poep is, zijn zij.

Deze twee broers hebben de zaak van hun vader overgenomen...

en runnen hier al jarenlang met succes een goedlopende mestgroothandel.

Ze hebben nooit ruzie, behalve als er iets mis gaat.

Dan is er stront aan de knikker.

Nou ja, dat moet ie zelf maar oplossen, er is werk aan de winkel.

Het stikt hier van de hertenkeutels.

Die moeten worden opgeruimd, natuurlijk.

De poep is ook een uitstekende plek voor het vrouwtje om haar eitjes te leggen.

Bovendien hebben de larven dan meteen te eten.

Pak jij deze? Neem ik die...

Dit is de lentevuurspin. En z'n naam zegt het eigenlijk al:

Hij brengt goed nieuws.

Het voorjaar is begonnen.

Lente op de Veluwe.

De tijd van de bloemetjes en de bijtjes.

De hele natuur staat op springen.

Ook de jonge biggen krijgen lentekriebels.

Beetje snuffelen.

Beetje ruiken.

Wat zou dit zijn? Wat zou dat zijn?

Beetje donderjagen met elkaar.

Beetje ballen.

Alleen de ouderen hebben net als altijd een chronisch ochtendhumeur.

Als beginnend zwijntje moet je dus voortdurend opletten.

Vader is weer 's niet met z'n goeie been uit het verkeerde bed gestapt, of andersom.

Iedereen irriteert hem of loopt in de weg.

En dan kan die ouwe heel gevaarlijk zijn.

Geen wonder dus dat ma er snel vandoor gaat.

Ze vertrouwt haar man voor geen cent en neemt alle biggen mee.

Bijna alle biggen...

Dromer...

Dromer, je vader ligt op ramkoers. Maak dat je weg komt.

Dromer.

Gelukkig loopt dit goed af.

Voor hetzelfde geld...

Nou, ja.

Het leven op de Veluwe is mooi.

Maar het kan ook heel gevaarlijk zijn.

Lekker, zo'n stapelbed...

Zoals we al eerder zagen is de ijsvogel een uitstekende visvanger.

Maar die vis vangt hij niet alleen voor zichzelf, ook de jongen zijn er dol op.

Het maakt niet uit wat het is, als het maar vis is.

Hoe meer vis, hoe liever.

Waar laat ie het?

Als ijsvogel blijfje dag in, dag uit, van de vroege morgen tot de late avond...

af en aan vliegen met verse vis.

Het is niet aan te slepen.

Maar dan komt er een moment, dat die kuikens vol zitten.

Ze kunnen na een maand vis, geen vis meer zien en geen pap meer zeggen.

Tja...

En dan sta je als ouder mooi voor joker, met je vers gevangen "panharing".

Stelletje verwende pubers.

Dan zit er voor de ijsvogel maar één ding op.

Het hele volgevreten zooitje de deur uit.

Wegwezen.

Opgeruimd staat netjes.

Nou zou je denken, die ouders gaan lekker pootjes op de bank en uitrusten.

Maar nee, dat doen ze niet.

Eerst de zooi van de pubers opruimen en dan gaan ze gewoon voor de tweede leg.

Weer een huis vol krijsend kroost.

Nou ja, ze zijn niet de enige die het druk hebben.

Soms heeft moeder even geen tijd voor je.

Dat kan bijvoorbeeld gebeuren als er weer een nieuw kalfje in haar buik zit.

Een nieuw broertje, of een zusje.

Dan wil moeder, net als haar moeder en haar moeder...

en haar moeder dat ook deden...

rustig in afzondering dat nieuwe kalfje op de wereld zetten.

En dan moet jij het voorlopig maar even alleen zien te redden.

Daar lig je dan...

Nog maar net geboren, in je eentje verstopt in de bosjes.

Een jong kalfje ruikt nog nergens naar. Omdat de moeder meteen is weggegaan...

heeft zij ook haar geur nog niet op het jong afgegeven...

en daardoor is het voorlopig veilig.

Maar ook al ben je geurloos en bijna onzichtbaar...

het blijft doodeng.

Want niet ver hier vandaan, alsof de duvel ermee speelt...

ligt moervos te dommelen.

Haar kinderen vermaken zich met spelletjes.