Coronavirus, Explained

‎Tôi rất sợ phải ra ngoài.

‎Tôi không ra ngoài đi dạo.

‎Khi tôi gặp mọi người, tôi tự động nghĩ là ‎họ bị bệnh và họ muốn lây bệnh cho tôi.

‎Tôi bị ám ảnh việc phải rửa tay liên tục.

‎Hàng ngày tôi khử trùng công tắc đèn

‎và tay nắm cửa trong nhà nhiều lần.

‎Tôi thấy hiểm họa khắp nơi.

‎Tôi nhìn đâu cũng thấy các hạt virus.

‎Chúng ta cần trải nghiệm nỗi sợ ‎trong tình huống này.

‎Nỗi sợ là để giúp ta tồn tại.

‎Nỗi sợ là để giúp ta ‎chuẩn bị đối phó với nguy hiểm.

‎Nó thúc đẩy ta tuân theo các quy tắc.

‎Ở nhà, rửa tay, ‎đeo khẩu trang và giữ khoảng cách.

‎Nỗi sợ hữu ích ban đầu ‎có thể chồng chất dần lên.

‎Nỗi lo khi có một em bé bốn tháng tuổi

‎và không muốn con bé bị nhiễm virus.

‎Việc kinh doanh của tôi ‎bị ngừng hoàn toàn, đột ngột.

‎Hết việc nhà đến việc cơ quan...

‎...học tại nhà... ‎Đảm bảo mọi nhu cầu đều được đáp ứng.

‎Tôi rất tiếc ‎vì không thể học kỳ cuối đại học.

‎Chúng tôi muốn gặp nhiều người, ‎nhưng rõ là không thể.

‎Không ai biết tương lai sẽ ra sao. ‎Mọi thứ đều bất định.

‎Không biết nó ở đâu ‎và khi nào sẽ tấn công ta.

‎Nó...

‎mạnh vô cùng.

‎Tôi nghĩ điều ta đang thấy

‎là chúng ta giống nhau ‎nhiều hơn là khác biệt.

‎Ta có những nỗi sợ như nhau, ‎hy vọng như nhau, ước mơ như nhau.

‎Vì trong lịch sử, ta hiếm khi cùng đối mặt ‎với một khủng hoảng giống nhau.

‎Ở Mỹ, vài tháng sau khi bùng phát,

‎một phần ba dân chúng ‎bị khủng hoảng tâm lý nặng,

‎và ở Trung Quốc, một nửa số bác sĩ ‎và y tá báo cáo bị trầm cảm.

‎Số người báo cáo bị lo âu cũng gần bằng.

‎Và các đợt khủng hoảng tập thể ngày xưa,

‎như tấn công khủng bố,

‎thiên tai và các dịch bệnh khác,

‎người ta vật lộn với các tác động này ‎thậm chí một năm hoặc lâu hơn.

‎Căng thẳng mà nhiều người chúng ta đang bị

‎có thể tiếp diễn rất lâu ‎sau khi đại dịch kết thúc‎,

‎nhưng không nhất thiết.

‎Đối mặt là chăm sóc phòng ngừa.

‎Việc nhỏ ta làm hôm nay ‎có thể giúp bảo vệ ta trong tương lai.

‎Vậy việc đó trông như thế nào?

‎Ta đối mặt như thế nào?

‎Tôi muốn chấm dứt nỗi sợ, chấm dứt lo âu.

‎LOẠT PHIM TÀI LIỆU CỦA NETFLIX

‎Ta có thể cách li về thể chất, nhưng ‎không cần cách li về cảm xúc và xã hội.

‎- Chào bố. ‎- Chào.

‎Ta phải cùng nhau nỗ lực ‎để giải quyết vấn đề này.

‎Giao hàng tạp phẩm.

‎Ta không thể gục ngã trước chuyện này.

‎Tôi yêu cộng đồng mình ‎và cảm thấy bọn tôi là một.

‎LÀM SAO ĐỂ ĐỐI MẶT

‎Bình tĩnh là trạng thái nghỉ ngơi, ‎trạng thái cân bằng.

‎Và căng thẳng thì ngược lại.

‎Đối mặt nghĩa là ‎khôi phục lại sự cân bằng.

‎Để hiểu được cách thức, ‎cần hiểu về hệ thống kiểm soát nó.

‎Khi não của ta phát hiện một mối đe dọa, ‎nó sẽ báo động,

‎thông qua hệ thần kinh,

‎mạng lưới các dây nén các thông điệp điện ‎xung quanh cơ thể ta.

‎Hệ thần kinh tự chủ là phần của hệ thống ‎giúp xử lý các vấn đề của ta

‎một cách tự động ‎mà không cần ta nghĩ về nó.

‎Nó kết nối bộ não ‎với gần như tất cả các cơ quan chính

‎và nó có thể được chia ‎thành hai hệ thống đối lập.

‎Hệ thần kinh giao cảm báo cho cơ thể ‎khi nó đạt cảnh giác cao độ

‎trong khi hệ thần kinh phó giao cảm ‎cho cơ thể biết khi nào thì thư giãn được.

‎Một bên như bàn đạp ga

‎còn bên kia là phanh.

‎Khi ta bình tĩnh, chúng liên tục ‎đẩy và kéo, kiểm soát lẫn nhau.

‎Nhưng khi ta căng thẳng, ‎hệ thần kinh giao cảm chiếm ưu thế.

‎Tuyến thượng thận giải phóng adrenaline‎, ‎hormone căng thẳng và cortisol.

‎Nhịp tim tăng lên.

‎Gan giải phóng đường vào máu, ‎cho ta năng lượng bùng nổ.

‎Nhịp thở gấp dần, ‎cơ căng sẵn sàng hành động,

‎khi ta chiến đấu hoặc chạy trốn xong, ‎cơ thể trở lại bình thường.

‎Vấn đề là,

‎dù hiểm họa hữu hình hay trừu tượng hơn,

‎não bộ vẫn sẽ vận động phản ứng ‎y như nhau.

‎Hiểm họa ta đang đối mặt ‎không phải là loại bạn có thể vượt qua.

‎Vào buổi sáng khi biết tin ‎tôi sẽ phải nhập viện và đi một mình,

‎rằng không ai được vào thăm tôi, ‎tôi nghĩ tất cả như sụp đổ.

‎Tôi bắt đầu khóc và run rẩy,

‎kiểu hoảng loạn điển hình. ‎Tôi không ngừng được.

‎Khó mà không lo lắng ‎vì tôi bị bệnh hồng cầu hình liềm.

‎Tôi dễ bị nhiễm trùng hơn.

‎Và tôi không thực sự có khả năng ‎chống chọi với COVID nếu tôi bị nhiễm.

‎Điều này không giống bất cứ thứ gì ‎tôi từng kinh qua khi được huấn luyện.

‎Phải thực hiện ‎tất cả những cuộc nói chuyện khó khăn

‎với các gia đình qua điện thoại,

‎vì những thành viên trong gia đình ‎không được ở bên người thân của họ.

‎Điều đó...

‎vô cùng khó khăn.

‎Cơ thể và tâm trí ta không sinh ra ‎để căng thẳng triền miên,

‎mà để chịu các tác nhân ‎căng thẳng ngắn hạn này

‎và adrenaline và các chất hóa học khác ‎được giải phóng,

‎được xử lý qua chiến đấu hoặc chạy trốn.

‎Nếu cơ thể ta không thể làm gì ‎để xử lý mọi việc,

‎năng lượng để hành động tích tụ lại

‎và được chuyển thành tâm trạng lo âu.

‎Và những việc ta thường làm ‎để triệt tiêu lo âu

‎có thể khó khăn hơn nhiều ‎trong mùa đại dịch.

‎Trò chuyện video cũng tốt ‎nhưng vẫn khác gặp trực tiếp.

‎Yếu tố vật lý của việc...

‎kết nối với người khác ‎là điều chúng tôi đang thiếu.

‎Cả những việc ta có thể làm ‎để thấy khá hơn

‎cũng trở nên khó khăn hơn ‎khi ta bị căng thẳng.

‎Thường bị mất ngủ, lo âu ban đêm, khó ngủ.

‎Tôi cảm thấy rất khó vào giấc.

‎Tôi ngủ không ngon giấc.

‎Hai giờ sáng rồi, tôi vẫn không ngủ được.

‎Khi ta căng thẳng thì thường khó ngủ ‎vì ta có adrenaline chảy qua tĩnh mạch

‎để giữ cho ta tỉnh táo.

‎Cũng có thể vì chúng ta đang suy tư. ‎Ta không tắt được não bộ.

‎Tôi không thể sáng tạo

‎khi phải lo xem ‎sẽ thanh toán hóa đơn thế nào

‎hay khi nào mọi thứ xong, hay sức khỏe ‎và khả năng nhiễm bệnh của tôi.

‎Não bộ căng thẳng có một ưu tiên:

‎giúp bạn sẵn sàng chiến đấu ‎hoặc chạy trốn.

‎Đối mặt bắt đầu từ việc ‎thuyết phục bộ não rằng ta an toàn

‎và cách dễ nhất để làm vậy là thông qua...

‎HÍT THỞ

‎Thường thì bộ não sẽ quyết định ‎khi nào thì an toàn để thư giãn.

‎Nhưng khi ta hít thở sâu,

‎thông điệp về an toàn ‎được truyền ngược lên,

‎và các dây thần kinh phó giao cảm ‎sẽ hoạt động mạnh hơn.

‎Giống như một mã gian lận, ‎buộc cơ thể bạn trở lại cân bằng.

‎Ta cũng có thể đo việc này qua nhịp tim.

‎Khi bình tĩnh, ‎khoảng cách biến thiên nhiều hơn

‎nhờ lực đẩy và kéo ‎giữa bàn đạp ga và phanh.

‎Bạn có biến thiên nhịp tim cao hơn, ‎gọi tắt là HRV.

‎Nhưng khi hệ giao cảm chiếm ưu thế, ‎khoảng cách sẽ ngắn hơn và đều đặn hơn,

‎HRV sẽ thấp hơn nhiều.

‎Vậy hãy thử nhé.

‎Hít vào trong năm giây.

‎Nín thở.

‎Thở ra trong năm giây.

‎Người bình thường hít thở ‎12 đến 20 lần một phút,

‎nhưng giảm xuống sáu lần thở

‎có thể làm tăng đáng kể ‎biến thiên nhịp tim.

‎Đếm số lần hít vào và thở ra...

‎Tôi thấy khá hơn khi hít thở sâu.

‎Luyện tập giúp kiểm soát hơi thở dễ hơn.

‎Giống như luyện cơ bắp,

‎ta có thể luyện cho hệ thần kinh ‎tăng sức chịu đựng.

‎Nhưng hít thở chẳng thể giúp được mấy

‎nếu ta liên tục gặp phải ‎lý do mới gây căng thẳng.

‎- Nhưng COVID-19... ‎- Nước Ý đóng cửa.

‎...số người chết.

‎Ta có thể tránh làm những việc ‎gây căng thẳng không cần thiết.

‎Xem nhiều tin tức suốt các sự kiện ‎thế giới chấn động khác, như 11/9,

‎có liên quan đến ‎tỷ lệ căng thẳng nặng cao hơn.

‎Thay vì suốt ngày theo dõi tin tức,

‎hãy lên kế hoạch ‎về cách bạn sẽ tiếp nhận tin tức.

‎Hàng ngày tôi chỉ xem tin tức một lần,

‎vì tôi biết không có gì khác ‎mà tôi đọc trong ngày

‎sẽ thay đổi hành vi của tôi.

‎Chẳng có ích gì cho tôi cả.

‎Điều đó sẽ giúp bạn dễ dàng chịu đựng ‎sự bất định hiện tại hơn một chút.

‎Một số cơ chế đối phó‎ ‎phổ biến khác ‎cũng không giúp ích cho ta,

‎như uống rượu.

‎Khi đại dịch bắt đầu, ‎doanh số bán rượu tăng vọt ở Mỹ,

‎và ở Anh,

‎và Đức, Nga, Phần Lan và Trung Quốc.

‎Uống rượu ‎giúp giảm căng thẳng nhất thời

‎nhưng nghiện rượu lâu dài ‎có thể làm cơ thể mất cân bằng

‎và khiến ta khó bình tâm hơn.

‎Ta có cảm xúc mà ta không muốn có,

‎và những thứ này sẽ ngay lập tức ‎xóa mờ cảm xúc đó.

‎Vấn đề ở chỗ, tê liệt không phải ‎là không có chuyện gì.

‎Tê liệt là đang bị choáng ngợp ‎bởi quá nhiều cảm xúc.