Sayen

SỰ BẤT BÌNH ĐẲNG TRONG PHẦN LỚN CỦA ĐẤT NƯỚC TA

TỚI TỪ QUÁ KHỨ, VÀ NGÀY NAY VẪN CÒN NHIỀU.

AI CÓ MẮT CŨNG THẤY ĐƯỢC.

TRÂN TRỌNG - CHILE NĂM 1910 TIẾN SĨ J. VALDÉS CANGE

Con khốn, lại đây! Đuổi theo nó!

Tới bờ sông, đi! Chạy đi!

Đằng kia, mau lên!

Ở đằng kia!

SAYEN BÁO THÙ

BA NGÀY TRƯỚC

Cảm ơn!

Chào chủ nhà, tôi vào đây.

Ta có đứa cháu gái đi học với đám ngoại quốc

gần sáu năm

để học thứ người dân của ta đều biết từ lâu.

Cháu từng có một người bà. Bà rất cứng đầu.

Chắc chắn vậy rồi.

Cháu về vừa kịp lúc cho chu kỳ mới.

Vâng.

José đã sửa xe máy cho cháu,

nhưng đừng bảo bà lên cái thứ đó.

- Bà ổn không? - Ổn.

- Chào! - Chào!

- Chào! - Chào chị!

Chào anh!

Chào! Lâu rồi không gặp! Em đi đường tốt chứ?

Rất tốt, anh ạ.

- Anh vui vì em ở đây. - Cảm ơn anh.

- Lâu không gặp, em gái. - Quá lâu ấy, anh trai.

- Rất vui được gặp em! - Em cũng vậy!

Sayen! Anh tưởng mai em mới về.

Em không muốn ở lại lâu hơn vì...

em muốn trải qua chu kỳ mới với người mình.

Hai anh cười gì?

Bố!

Bố ơi!

- Sayen! - Bố!

- Bố! - Sayen!

Bố ơi!

Bố ơi!

Đứng yên!

Sayen!

Bọn ngoại quốc chết tiệt!

- Bố! - Sayen!

Bố!

Bố!

Em ấy dẫm lên chân Lihuel, cậu ta nổi điên rồi đuổi theo em ấy.

Nhưng em ấy đột ngột dừng, và cuộn người lại.

Lihuel vấp, bay cái vèo!

Tội nghiệp! Em sẽ xin lỗi khi gặp anh ấy.

Sayen, mọi người đều mừng vì em về.

Bà em, cộng đồng,

và đặc biệt...

José rất mừng.

Gương mặt cậu ấy thay đổi.

Gì cơ? Gương mặt gì?

Thật đó. Thay đổi gì?

Đã thấy cừu mới sinh bao giờ chưa? Cậu ấy trông như cừu đang yêu, nhỉ?

Đừng trêu bạn em.

Với lại, đàn ông trong cộng đồng này không ai có vẻ già đi.

Bắt đầu từ anh đấy, anh trai.

- Anh á? - Ừ.

Em nghĩ anh đã giao kèo với quỷ để được trẻ như vậy.

Chà, anh cũng muốn nhân cơ hội này

để chào mừng em, Sayen, về nhà của mình với bà em.

Chào mừng, em gái.

- Nâng ly nào. - Nâng ly!

- Luôn khải hoàn! - Luôn khải hoàn!

Và mong sự trở lại của em sẽ thúc đẩy José

viết cho người của mình, chứ không chỉ bọn ngoại quốc.

Có lúc nào em không ủng hộ người của mình?

Khi chúng đột kích đất đai của ta và kéo ta khỏi nhà mình.

Sao không có trên báo?

Và ai đăng hết lên mạng xã hội?

- Ừ, mạng xã hội... - Chính xác!

Em muốn giúp, nhưng không phải mục của em.

- Vấn đề là gì? - Chuyện này đang tệ hơn, em trai.

- Đó là vấn đề. - Ừ.

Lũ khốn ấy chỉ hiểu nếu ta biểu tình.

Nghe này, Pedro...

Ta đang ăn mừng cháu gái trở về... vậy mà ta lại cãi nhau.

Biết bọn ngoại quốc luôn là điều tốt.

Chỉ kẻ ngốc mới từ chối biết về người ngoài.

Anh tính có lẽ mấy ngày này, anh có thể tới

và giúp em với nhà kho của bà.

Bà tích trữ khá nhiều từ khi em đi.

Vâng, em thấy rồi.

Hoặc ta có thể lên rừng như hồi nhỏ.

Em không đi đâu đâu, José. Ta có thời gian mà.

Hồi nhỏ bà đưa cháu đến đây.

Vâng, cháu nhớ.

Nhớ bà nói gì với cháu không?

Đấng Sáng tạo ban tặng, chúng ta có nghĩa vụ bảo vệ.

Khi tạo ra vạn vật,

ngài cho chủ vào trong mỗi vật để nó sống mãi.

Không có chủ,

sông và rừng sẽ khô,

gió sẽ ngừng thổi,

lửa sẽ tắt,

và Trái Đất sẽ biến mất.

Chủ của núi sống bên trong cháu.

Nó nói lời thiêng tới mọi vật sống ở đây.

Đó là kiến thức của Mapuche.

Người ngoại quốc muốn chiếm đất,

phá hủy nó, đuổi chủ đi và khiến chúng ta vô gia cư.

Thế giới rất đơn giản nhưng người ngoại quốc làm nó phức tạp.

Tôi có thể giúp gì?

Xin chào.

Chúng tôi muốn nói chuyện với bà...

Ilwen Lemunko. Bà ấy sống ở đây à?

Phải. Hai người cần gặp bà có gì không?

Bà ấy là người thân của cô à?

Phải, hai người cần gặp bà làm gì?

Chúng tôi chỉ muốn nói chuyện.

Đợi ở đây.

Bà ơi! Ở ngoài có người tìm bà.

Bà khỏe không?

Ngồi đi.

- Đây là thảo dược gì? - Cây mã đề.

Hồi nhỏ, mẹ tôi cho tôi uống trà mã đề.

Mật ong không?

Vâng, cảm ơn.

Có bao nhiêu mẫu đất?

Mẫu đất à?

Đó là gì? Từ người ngoại quốc dùng.

Người da trắng như cậu.

Bà Ilwen, tôi sẽ nói thẳng.

Hệ sinh thái như của bà là độc nhất.

Chúng tôi muốn nói chuyện

để xem có thể giúp bà bảo vệ nơi này như thế nào.

Đổi lại, đưa ra thỏa thuận tốt cho bà. Cho bà và cộng đồng.

Cậu nói nhiều, mà chẳng nói gì.

Bọn tôi muốn mua đất của bà.

Chà, không hẳn là mua.

Nghe như chúng tôi sẽ sở hữu nó, nhưng không phải vậy.

Chúng tôi muốn mua một phần đất của bà.

Bà vẫn có thể ở đây. Không có gì thay đổi với bà cả.

Và bà không chỉ nhận được giá cao hơn giá thị trường.

Chúng tôi có thể đàm phán

một chương trình phát triển bền vững cho cộng đồng của bà.

Chính xác. Nhìn này...

Đây là tên công ty chúng tôi đại diện.

Actaeon. Thuộc tập đoàn GreenCorp. Có lẽ bà đã nghe về chúng tôi.

Chúng tôi có các dự án quan trọng ở vài nước.

Và tôi cũng giao bà bản đề xuất.

Khi nào rảnh thì bà đọc nhé.

Cháu gái bà có thể giúp nếu bà không hiểu.

Cứ thong thả, bà Ilen.

Ilwen.

Gì cơ?

Ilwen.

Ilwen. Bà Ilwen, không vội gì cả.

Xin hãy hiểu chúng ta cùng có lợi.

Chà, các anh mua,

chúng tôi được ở đây.

Các anh được gì từ vụ này?

Du lịch sinh thái về bảo tồn.

Nhưng du lịch có bao giờ mang tính sinh thái,

và rừng thì tự bảo tồn.

Cậu là người Tây Ban nha, nhỉ?

Rừng sống trong tất cả chúng ta.

Tôi không sở hữu nó.

Tôi chỉ là người chăm sóc.

Đây là nơi linh thiêng,

dựng lên bởi machi của chúng tôi cho cộng đồng.

Anh là người Chile và biết cách vận hành.

Sao anh không bảo cậu trai trẻ đây

chúng tôi đã chiến đấu 500 năm

chống lại người Tây Ban Nha để giữ đất?

Và giờ anh bảo tôi giao nó cho người Tây Ban Nha

đơn giản chỉ vì cậu ta đẹp trai?

Trà nguội rồi.

Ý bà là cuộc trò chuyện kết thúc rồi.

- Phải. - Đi thôi.

Tôi chỉ đề nghị bà nghĩ lại, thưa bà.

Tôi sẽ để lại danh thiếp có tên, số điện thoại của tôi,

và tôi sẽ viết con số đề xuất ban đầu.

Có thể thương lượng.

Nhưng, như tôi nói, nó có nhiều lợi ích.

Và những người thụ hưởng.

Ngày tốt lành.

Anh nói thẳng với bà ta quá.

Họ tới đây lần nào chưa?

Đây là lần đầu.

Họ đã bảo vệ đất đai lâu rồi

và họ sẽ tiếp tục làm vậy.

Để rồi xem, Lira.

Ai cũng có giá. Anh có, tôi cũng vậy.

Cái cây đó có giá.

Ta sẽ đưa ra mức giá họ thích.

Đơn giản.

Rồi xem.

Bố cậu gọi đấy.

Ông ấy sắp hạ cánh.

Chỗ đó gần không?

Khoảng 15 km, nhưng đường xấu lắm.

Vụ bà già sao rồi?

Tệ.

Bố Máximo sẽ tức thằng con xì ke lắm.

Đừng nói chuyện mà cô không hiểu.