Bezness as Usual

Welkom in Sousse, Tunesië.

In de jaren 70 vlogen veel Europese toeristen de Middellandse Zee over…

om zich hier te warmen.

Onder hen veel vrouwen. Mijn moeder was daar één van.

Ze kwamen voor de zon, en ook wel een beetje voor de disco en de oude stad.

Daar liepen ze aan de hand van beznessa:

Mannen die precies wisten wat er te koop was.

Er zijn nog steeds toeristen, alleen veel minder.

Goedkoop, alleen voor u.

Die beznessa zijn er ook nog, maar die hebben veel minder te doen.

Nee, dit zijn geen beznessa. Dat waren ze wel.

De man links was zelfs een vrij grote.

Dat is mijn vader. Mohsen Ben Hassen heet hij.

Hé, Jasmin. Hoe gaat het? - Dit is Imed.

Hij is je oom. - Oom Imed.

Jasmin is m'n Zwitserse halfzus.

Ze oogt wat onwennig, want ze is hier twee dagen terug met haar vriend aangekomen.

Toen heeft ze haar vader, die dus ook mijn vader is, na 22 jaar weer gezien.

Ik heb Jasmin overgehaald om hierheen te komen.

O, mijn God. - O, mijn God.

Mooi.

Haar verhaal lijkt op mijn verhaal.

Onze moeders hebben Mohsen in Sousse ontmoet.

Dit is heel mooi. - Mooi, ja.

Maar het is er nu te warm voor.

Vind je het niet mooi? - Jawel, hoor.

Hoeveel kost het? - Drie dinar per gram.

We hebben ook familie in Zweden. Ik weet dat het een souvenir is.

Normaal is het meer dan vijf. - 130.

Nee, dat is te duur.

Ik betaal niet meer dan 90.

Ik heb gevraagd om een vriendenprijs, voor familie.

Je moet minder vragen.

Ik geef je een honderdje. Allah zal je het verschil betalen.

Het is haar eerste keer in Tunesië.

De cameraman is Mohsens zoon uit Holland.

Dat weet ik. - Hij is filmregisseur.

Hij maakt een film…

over het bezoek van zijn zus en over het leven in Tunesië.

Ik heb ze een koopje gegeven.

Volgende keer neem ik m'n Duitse familie en Salems kinderen mee.

Die worden allemaal klant bij jou.

Hartelijk bedankt. - Dag.

Hoi Jasmin, wil je een sjaal kopen?

Ik ben Alex, trouwens.

Maar m'n vader noemt me nog steeds Karim.

In 2005 zat ik voor het eerst in een vliegtuig naar Tunesië.

Ik was stiknerveus.

Ik ging m'n vader ontmoeten. Eenentwintig jaar had ik hem niet gezien.

Hij was als een soort Darth Vader voor me geworden, een Al Qaida-strijder.

Zo zag ik hem ook voor me, in z'n lemen hut in de woestijn…

met een baard, kameel en een kalasjnikov.

Hallo. - Hoi.

Daar zat ik dan, naast de man die m'n vader was.

'Dit is bizar', zei ik.

Ik brak en ik begon te huilen.

'Nee, is normaal', zei m'n vader.

We reden naar z'n huis in een buitenwijk van Tunis.

M'n kersverse zusje Rahma ging slapen.

Haar moeder Leila nam me mee naar de zitkamer.

Daar stond een foto.

Ik keer ernaar en voelde me weer dat kleine jochie van toen.

Ik heb niet veel herinneringen aan hem. Vier, hooguit vijf.

Hij leerde me fietsen op de galerij en hij voetbalde met me.

Hij kon de bal heel hoog in de lucht schoppen.

Hij veegde met één haal het servies uit de kast.

M'n moeder lag op de bank te huilen en ik kroop bij haar om haar te troosten.

Hij kwam langs toen ik op de gang aan het spelen was.

Hij woonde al in Amsterdam. 'Anneke, Anneke', riep hij.

Maar m'n moeder deed niet open, dus trapte hij het glas van de voordeur in.

Natuurlijk zou hij op m'n vijfde verjaardag komen.

Ik stond de hele dag op de galerij op de uitkijk.

Maar hij kwam niet.

En daarna ook niet meer.

Hij zat in de gevangenis. Dat hoorde ik later.

Daarna was hij met een rood stempel in z'n paspoort het land uit gezet.

Hé, jongen. - Goeiemorgen.

O, jee, jee. - Wat?

Lekker.

Wat is lekker? - Alles wat ik zie.

Is gewoon normaal.

Merci. Hoi, Anneke. Ciao.

Bye-bye. Hallo.

Hallo. Hé. - Let maar op de weg, hoor.

Hé. Ik ben Schumacher.

Anneke,

ik wens je veel geluk in je leven.

En ik hoop dat je gelukkig bent.

En het spijt me van alles.

Maar we kunnen er niks aan doen.

Dat is ons lot, jouw lot.

Over m'n vader sprak ik niet meer.

M'n moeder had al genoeg aan haar hoofd.

En als ze zelf over hem begon, dan viel ze vaak in herhalingen.

'Hij heeft nooit een stuiver aan je opvoeding bijgedragen.'

'Hij ging stappen met vrienden en liet jou achter in je kots.'

Niemand die aan me zag dat ik half-Tunesisch was.

Dat veranderde al snel.

'Je bent niet helemaal Nederlands, hè?', vroegen ze.

Een klein, roodharig meisje deed er nog een schepje bovenop:

'Ga terug naar je eigen land', riep ze toen ik van het voetbalveld liep.

Ik ging naar de kleedkamer, kleedde me om, fietste naar huis…

en ramde met m'n vuist tegen de muur.

'Fuck hem', zo sprak ik over m'n vader.

'Hij verdient het niet dat ik z'n naam draag.'

Wat moet dat? Flikker op met die camera. Flikker op, man.

Flikker op, man.

Al snel heette ik geen Ben Hassen meer, maar Pitstra, officieel…

net als m'n moeder.

O, gotsiemijne.

Natuurlijk kon ik m'n vader niet wissen.

Hoe kon ik nou weten wie ik was als ik niet eens wist wat voor man m'n vader was?

Er zat niks anders op: ik moest naar Tunesië.

Net toen me dit duidelijk werd, viel er een brief op de deurmat.

Het was een brief van m'n vader. Hij was niet aan mij gericht, of aan m'n moeder,

maar aan m'n vroegere werkgever, of die ons adres wist.

Hij zocht ons.

Hij was op zoek naar mij.

Terug in Tunesië. - Ah. Hallo, Anneke.

Dit is mijn… Dit is mijn kleine liefje.

Bejia, dat is mama.

Dat is mijn moeder.

Wat is je moeder reactie op mij?

Het haalde heel veel herinneringen omhoog die ze een tijd lang niet meer had gehad.

Waarom wou ze mij kwijt? - Waarom zij jou kwijt wilde?

Waarom wou ze mij kwijt, toen ik was…

Omdat het gewoon twee… - Toen ik ging ziek, weet je wel.

En zonder werk en niets, weet je wel. En ze…

Jij hebt in die tijd toch ook flink wat dingen uitgespookt?

Wat voor dingen? - Dingen, gewoon.

Wat, bijvoorbeeld? - Dat weet ik niet, dat weet jij beter.

Helemaal niks? Je hebt niks stouts gedaan?

Hè? - Je hebt niks stouts gedaan?

Toen je… Toen in die tijd?

Ik? - Ja.

Niks? - Nee.

Helemaal niet. - Helemaal niks?

Geen boef geweest? - Wat voor boef?

Waar, in Nederland? - Ja, in Nederland.

Toen ik weg van haar wilde? - Ja.

Ja, natuurlijk. - Toen wilde ze je niet in de buurt hebben.

Ja, natuurlijk. Ik ging naar de andere kant. Dat is normaal.

Werkloos en heb je geen geld. Wat moet je doen?

Ja, 'normaal'… Dat is niet normaal, natuurlijk.

Ik heb jaren gewoond in Amsterdam, weet je wel.

En ik rook hasjiesj, normaal.

Iedereen rookt hasjiesj in Nederland, iedereen drinkt.

Iedereen… In Amsterdam ben je gek. Als je woont in Amsterdam, ben je gek.

Sorry, sorry.

Godzijdank, alles is voorbij. - Hm.

Ik heb nu…

Ik moet God danken dat ik een goeie mens ben.

Weet je wel? Dank u wel. Merci.

Ik bleef terugkomen, soms wel twee keer per jaar.

En altijd nam hij me mee naar de stad waar hij was geboren…

en waar alles is begonnen: Sousse.

Ik werd bedolven onder neefjes, nichtjes, achternichtjes, ooms, oudooms en -tantes.

Hoe anders was m'n familie in Nederland.

Daar was het altijd m'n moeder en ik.

M'n pake en beppe in Friesland? We kwamen er zelden.

M'n moeder had twee kinderen uit haar vorige huwelijk.

Die wonen bij hun vader in Dordrecht.

Toen we naar Groningen verhuisden, zagen we elkaar niet zo vaak meer.

Ja, met verjaardagen en Sinterklaas en kerst.

Meneer Mohsen, hoe voelt u zich vandaag?

Nou, vanavond vieren we…

de komst van meneer Karim.

Ik kon niet met lege handen aankomen. Dat was een klein probleem…

want wat moest ik meenemen en voor wie?

Mijn verjaardag. Hartelijk bedankt.

Bij m'n vader zat ik meteen goed. Bij m'n tante Samira ook.

Samira. - Oké.

M'n oom Imed kreeg een dvd-box van The Sopranos.

Hij keek ernaar en hij zei:

'Karim, geef me de volgende keer een lekker luchtje.

Neem de volgende keer Nina Ricci voor me mee.'

We zijn geen beesten. We eten, drinken en slapen en dan…

Misschien zijn we gewoon beesten. - Nee.

Maar dat weet je niet. - Dat weten we wel.

M'n vader en ik hadden lange gesprekken.

Die eindigden meestal in een poging mij voor de islam te winnen.

Kun je je hand hier vijf minuten houden?

Kun je je hand hier vijf minuten houden? - Dat weet ik niet. Nee.

Het vuur in de hel is 70 miljoen graden heter…

dan de vlam in deze aansteker.

Zeventig miljoen? - Zeventig miljoen.

Dat is heel belangrijk. Die dingen zijn heel belangrijk.

De duivel, die zei tegen hem:

'Adam, je moet een pruim uit de deze boom halen.' En Allah…

Geen appel? - Ja, pruim, een appel.

Maar niet echt…

Ik dacht dat we boodschappen gingen doen.

Wat?

Kom dichterbij, pap. - Hoi.

Ben je boos? - Nee, ik ben niet boos.

Je moet meer uitzoomen. - Nee, dat gaat niet.

Kom dichterbij, pap. - Ah, papa.

Lachen, lachen.

Je wilt nooit met ons op de foto.

Ons gelukkige gezinnetje.