The Mind, Explained

‎Nếu tôi bắt đầu hít thở sâu, nhanh...

‎NHÀ TÂM LÝ HỌC

‎...bạn sẽ được xem ‎một cơn hoảng loạn là thế nào.

‎*THỬ NGHIỆM NÀY CÓ THỂ GÂY CĂNG THẲNG

‎Tôi có thể làm ở đây nếu muốn.

‎- Làm đi. ‎- Vậy à?

‎Tôi cảm thấy lạnh.

‎Tôi đang thu hẹp sự tập trung.

‎Mọi thứ hơi mờ nhạt.

‎Một cảm giác ngứa ran trong cơ thể.

‎Đứng ngồi không yên.

‎- Cả người nóng ran. ‎- Mồ hôi vã ra như tắm hơi.

‎Cảm giác khó mà lấy hơi sâu được.

‎Như không có gì để thở.

‎Đầu óc rối bời.

‎Cảm giác như tôi muốn thoát ra khỏi đây.

‎Và những cảm giác mà tôi đang trải qua,

‎là cảm giác của một người ‎đang gặp phải cơn hoảng loạn.

‎Giờ thử tưởng tượng nó đáng sợ thế nào ‎nếu tất cả những cảm giác này

‎xuất hiện đột ngột.

‎Cơn hoảng loạn ‎chỉ là một dạng lo âu cực kỳ dữ dội,

‎và không hề phổ thông.

‎Lo âu là bệnh tâm lý phổ biến nhất.

‎Khoảng 30% loài người phải chịu số phận

‎bị suy sụp nghiêm trọng vì lo âu.

‎Có khả năng một ai đó trong căn phòng ‎nơi bạn đang xem chương trình này

‎mắc chứng lo âu.

‎Sao nhiều người trong chúng ta ‎gặp cảm giác này vậy?

‎Và chúng ta làm được gì?

‎Đây là thứ anh cần... ‎Làm thế nào để thư giãn.

‎LOẠT PHIM TÀI LIỆU CỦA NETFLIX

‎Bạn có thể bắt đầu ngay bằng cách nghĩ ‎về một vài điều khiến bạn căng thẳng.

‎Một khi uống số thuốc này, ‎cô ấy biết mình sẽ được giúp đỡ.

‎Ai cũng sợ hãi một cái gì đó.

‎Chứng bệnh này là bình thường với bạn,

‎với bạn, và với bạn.

‎Thấy khá hơn chưa?

‎Đây mới chỉ là sự bắt đầu.

‎LO ÂU

‎Một con lợn lòi không phải lúc nào

‎cũng đầm mình trong nỗi lo âu ‎như chúng ta thường nghĩ đến.

‎Nếu là lợn lòi, nỗi lo âu của bạn...

‎NHÀ KHOA HỌC THẦN KINH

‎...là khi thấy con sư tử bên kia đồng, ‎nên cần đề cao cảnh giác.

‎Hạch hạnh nhân của con lợn lòi, ‎trung tâm cảm xúc của não bộ,

‎nhận định sư tử là một mối đe dọa,

‎và điều này kích thích adrenaline ‎được giải phóng ra khắp cơ thể.

‎Đây là ngọn lửa cảnh giác ‎bùng lên từ bụi cây.

‎Nó giúp cơ thể chuẩn bị đối mặt ‎với mối đe dọa để chiến đấu

‎hoặc để chạy trốn.

‎CHẠY TRỐN

‎Nhịp tim của lợn lòi đập mạnh ‎và nhịp hô hấp tăng nhanh.

‎Mạch phổi nở ra ‎và một số mạch máu giãn ra.

‎Tất cả đảm bảo có đủ ô-xy ‎cung cấp cho các cơ cần dùng để chạy trốn.

‎Các cơ căng ra, sẵn sàng hành động.

‎Đồng tử của lợn lòi giãn ra ‎để mắt bao quát nhiều cảnh hơn.

‎Tầm nhìn ngoại biên thu lại ‎để tập trung vào con sư tử trước mặt.

‎Các hệ thống khác bị tắt đi.

‎Năng lượng giúp bạn làm nhiều thứ hay hơn ‎tiêu hóa bữa sáng

‎hoặc lo lắng về sinh sản hay gì đó.

‎Con lợn lòi ngừng tiết nước bọt ‎và tiêu hóa.

‎Lưu lượng máu được chuyển hướng ‎ra khỏi dạ dày, ra xa lớp biểu bì,

‎và các dây thần kinh ‎tham gia kích thích ngừng hoạt động.

‎Mọi thứ diễn ra trong cơ thể nó lúc đó ‎đều được thích nghi một cách tuyệt vời.

‎Lo âu tiến hóa thành một cảm xúc hữu ích.

‎Nó chuẩn bị cho con lợn lòi ‎chạy thoát thân...

‎lần này.

‎Nếu là lợn lòi, ‎khả năng cao là bạn sẽ bị sư tử ăn thịt.

‎Nhưng nếu là con người, ‎chắc bạn đang lo về các việc khác.

‎Ta đủ thông minh

‎để huy động một chức năng sinh lý ‎giống hệt

‎như khi con lợn lòi nhìn thấy con sư tử ‎bên kia đồng,

‎khi lo lắng về khoản vay thế chấp 30 năm ‎mà ta vừa đặt bút ký.

‎"Ồ, không. Chỉ ba tháng nữa là đến ngày 15 ‎tháng 4 để nộp thuế." Hoặc…

‎"Còn phải làm thế ‎thêm bao nhiêu thập kỷ nữa? ‎"

‎Hay, "Ôi không. Tắc đường thật khó chịu."

‎Trong tất cả các trường hợp, ‎điều mấu chốt là đầu ta chứa đầy nỗi sợ,

‎chứa đầy nỗi lo lắng, chứa đầy nỗi lo âu,

‎và những gì cơ thể ta làm ‎là mọi sự thích nghi hoàn hảo

‎để gửi năng lượng cho cơ đùi ‎mà chạy thoát thân.

‎Ta không thể chiến đấu hay chạy trốn ‎việc nộp thuế hay tắc đường,

‎nhưng cơ thể ta muốn phản ứng ‎như khi lợn lòi gặp sư tử.

‎Hãy nghĩ đến triệu chứng của căng thẳng.

‎Tim đập mạnh, cơ bắp căng cứng,

‎bụng đau, ‎cảm giác đứng ngồi không yên,

‎miệng khô, ‎không muốn hay không thể quan hệ,

‎đều rất quen thuộc.

‎Hạch hạnh nhân của con người ‎khi lo âu dữ dội sẽ nhạy cảm quá mức.

‎Chúng xác định các mối đe dọa ‎trong tình huống hằng ngày

‎và kích hoạt ‎phản ứng dây chuyền adrenaline.

‎Người mắc lo âu lâm sàng ‎nhìn thế giới rất khác.

‎Ở một nghiên cứu, các nhà nghiên cứu ‎đã cho người ta xem những khuôn mặt này.

‎Có vui vẻ, có nổi giận,

‎có trung lập.

‎Người mắc rối loạn lo âu xã hội

‎có xu hướng cho rằng ‎khuôn mặt mơ hồ đang tức giận.

‎Và người mắc lo âu lâm sàng ‎thường không thể lý giải cảm giác đó,

‎VỎ NÃO TRƯỚC TRÁN

‎vì phần logic ở não ‎không thể kiểm soát hạch hạnh nhân.

‎Và đôi khi… ‎

‎lo âu có thể chồng chất ‎thành một sự khủng hoảng tăng cao.

‎DIỄN VIÊN HÀI

‎Trải qua vài lần mắc hoảng loạn ‎khi làm việc trên sân khấu.

‎Tôi cảm thông với những người ‎phải chịu đựng điều đó hàng ngày.

‎Maria Bamford đã biểu diễn ‎trên rất nhiều sân khấu.

‎Tôi phải nghỉ làm một thời gian ‎vì tôi phát điên.

‎Chuyện xảy ra ngay trước buổi diễn ‎và tôi nghĩ,

‎"Ôi không."

‎Nhưng tôi không thể... ‎Tôi không muốn ngừng diễn hài độc thoại.

‎Khi lo âu ‎bắt đầu cản trở cuộc sống của bạn,

‎đó là khi nó trở thành rối loạn lo âu.

‎Các loại rối loạn lo âu có thể được nhóm

‎theo từng loại nỗi sợ liên quan.

‎Nỗi sợ thảm họa là sự tin rằng ‎có điều gì đó rất tồi tệ sắp xảy ra.

‎Nó bao gồm lo âu phân ly,

‎nỗi sợ quá mức ‎về việc phải rời xa người thân yêu.

‎Và có những nỗi sợ hay ám ảnh cụ thể.

‎Chứng sợ nhện, chứng sợ nói trước đám đông ‎và chứng sợ rắn.

‎Nỗi sợ bị đánh giá.

‎Là đặc trưng điển hình của lo âu xã hội, ‎một rối loạn lo âu phổ biến nhất,

‎một nỗi sợ dai dẳng liên tục ‎về việc bị nhòm ngó và phán xét.

‎Và trạng thái á khẩu, mất khả năng nói ‎có chọn lọc ở các tình huống nhất định.

‎Nỗi sợ mất kiểm soát.

‎Một phần quan trọng của rối loạn hoảng sợ.

‎Ta sợ mất kiểm soát ‎khi đi kèm với cơn hoảng loạn.

‎Chứng sợ khoảng rộng ‎đưa nỗi sợ này đến mức cực đoan.

‎Ta tránh đến những nơi công cộng ‎có thể kích hoạt nỗi sợ này.

‎Và nỗi sợ thiếu chắc chắn, ‎vì không biết điều gì sẽ xảy ra.

‎Khía cạnh này ‎bao gồm rối loạn lo âu tổng quát

‎và rối loạn ám ảnh cưỡng chế, ‎còn gọi là OCD,

‎một ý niệm cố chấp các xung động ‎và suy nghĩ.

‎Ta đều có các ý nghĩ kỳ lạ.

‎Bạn nghĩ, ví dụ, ‎"Con chó kia quyến rũ ghê."

‎Và rồi bạn nói, "Ôi, lạ thật nhỉ?"

‎Rồi bạn quên đi.

‎Nhưng người có khuynh hướng OCD sẽ nghĩ,

‎"Lạ nhỉ. Mình có cảm giác này."

‎Đó là khi vòng lặp bắt đầu, ‎và rồi bạn bắt đầu đi sang

‎bên kia phố ‎khi nhìn thấy một con phốc sóc.

‎Còn tôi bắt đầu sợ hãi ‎rằng mình sẽ làm hại bố mẹ và chị gái.

‎Rằng tôi sẽ giết người liên hoàn, ‎tôi đoán vậy.

‎Tôi tránh ngăn để dao.

‎Tôi né tránh ánh mắt họ.

‎Nếu nhìn vào mắt họ, ‎tôi sẽ nắm tay ba lần.

‎Biến nó thành một nghi thức phức tạp hơn.

‎Rồi cuối cùng tôi đã Google ‎"những ý nghĩ đáng sợ không mong muốn".

‎Và OCD hiện ra. Hóa ra là một đề tài lớn.

‎OCD nổi tiếng với các nghi thức như:

‎liên tục đếm các đồ vật, kiểm tra ổ khóa,

‎hoặc siết chặt tay ‎ ‎một số lần nhất định.

‎Tất cả đều bị thôi thúc vì nỗi sợ ‎một điều gì tồi tệ sẽ xảy ra

‎nếu không thực hiện đúng nghi thức.

‎Những rối loạn lo âu này đến từ đâu?

‎GEN

‎Một phần là do di truyền.

‎Nếu bạn có bố hoặc mẹ mắc chứng lo âu, ‎bạn sẽ dễ bị lo âu hơn.

‎Và phụ nữ có khả năng mắc rối loạn lo âu ‎gấp hai lần đàn ông.

‎Lo âu cũng có liên quan ‎đến sự cân bằng các chất hóa học

‎trong não của bạn.

‎Có lẽ loại chất được biết đến nhiều nhất ‎là serotonin.

‎Có giả thuyết cho rằng những người ‎mắc chứng lo âu có quá ít serotonin,

‎sự mất cân bằng mà vài người cho rằng ‎là thủ phạm của trầm cảm.

‎CÁC RỐI LOẠN CHỒNG CHÉO

‎Người bị trầm cảm cũng mắc chứng lo âu,

‎nhưng không ai hiểu rõ mối liên hệ này.

‎Hóa ra, không ngạc nhiên gì, không chỉ có ‎một chất dẫn truyền thần kinh,

‎chất truyền tín hiệu cho não, ‎có vẻ hoạt động không ổn.

‎Nhưng nồi súp hóa học mất cân đối ‎chỉ mới là khởi đầu của câu chuyện.

‎Hạt giống lo âu cũng có thể mọc ‎trên những trải nghiệm đau thương.

‎Bộ não của bạn là một cỗ máy liên kết.

‎Nó kết nối mọi thứ với nhau.

‎Đó có thể là điều tốt.

‎Nếu bạn bị tấn công bởi một con sư tử ‎vừa nhảy ra khỏi bụi rậm,

‎giờ bạn sẽ liên kết bụi rậm đó với nỗi sợ.

‎Và bạn sẽ né tránh ‎những tình huống như vậy.

‎Và điều này sẽ giúp bạn sống sót.

‎Nếu bạn, là một con người,

‎trải qua những năm đầu đời ‎chứng kiến người thân bị bạo hành,

‎bị đuổi ra khỏi nhà,

‎lớn lên trong cảnh người tị nạn ‎với bom rơi đạn nổ xung quanh,

‎bạn chỉ là một loài linh trưởng ‎với bộ não được dạy dỗ

‎để cảnh giác suốt đời.

‎ALBERT BÉ NHỎ, 1920

‎Coi trường hợp kinh điển và lắm điều tiếng ‎của Albert bé nhỏ làm ví dụ.

‎Trong thí nghiệm Albert bé nhỏ,

‎các nhà nghiên cứu đã chọn một cậu bé

‎và cho tiếp xúc với một con chuột trắng.

‎Một con chuột mềm mại, đáng yêu, dễ cưng.

‎Các nhà nghiên cứu đập búa ‎vào thanh thép để tạo âm thanh to, đáng sợ