GomBurZa

Noon, may isang binatilyo na nagngangalang Apolinario dela Cruz.

Ayon sa kaniya, binibisita raw siya ni San Jose sa kaniyang mga panaginip.

Kaya't isang araw ay pumunta siya sa isang seminaryo

upang magpresintang maging prayle.

Ngunit hindi siya pinayagan ng mga Kastila.

Bakit?

Dahil siya'y isang indiyo lamang.

Noong mga panahong iyon,

ang mga indiyo ay hindi maaaring maging prayle.

Hindi siya tinanggap dahil lamang sa kaniyang lahi.

Kaya't itinayo niya ang Cofradía de San José.

Isang samahang para sa mga indiyo lamang.

Pinagsama-sama nila ang mga paniniwalang Kristiyano

at ang mga katutubong tradisyon

- tulad ng paggamit ng anting-anting. - Natitipon tayo upang magdiwang…

At si Apolinario ay nakilala bilang Hermano Pule.

Hari ng mga Tagalog.

- Hindi ito pinahintulutan ng pamahalaan. - Hoy, dalian n'yo!

Isanlibong sundalo ang dumating para arestuhin ang Cofradía.

Handa na!

Hindi natinag ang grupo ni Hermano Pule,

matapang nilang hinarap ang mga puwersang Espanyol.

Naniwala silang sa pamamagitan ng anting-anting,

- ay poprotektahan sila ng Diyos. - Laban!

Ngunit hindi ito nagdala sa kanila ng suwerte.

Mahigit 500 miyembro ng Cofradia,

mga lalaki, babae, at mga bata ang pinagpapatay.

At si Pule ay binitay.

Matapos mapatay si Hermano Pule,

hinati-hati ang kaniyang katawan ng pamahalaang Espanyol.

Inilagay nila ang kaniyang pugot na ulo kung saan ito makikita ng lahat,

upang wala nang indiyong tutulad pa sa kaniya.

Teribleng pangyayaring, Padre.

Salamat.

Pero, ano't naisingit mo iyan sa ating diskusyon?

Oo nga naman. Kakain tayo, e.

Diyos ko.

Panibagong sedula mula sa Kagawaran ng Ibayong-Dagat ng Espanya.

Ang mga parokya ng Kabite, Antipolo,

at ibang diyosesis ng Maynila,

ililipat sa mga prayle.

Pero, matagal na ito sa pamamahala nating mga seglar.

Lahat ng pagsisikap…

dekada ng pag-unlad… burado…

ng isang pirma mula sa Espanya.

Hindi makuntento ang mga prayle.

Baka dahil sa mayayaman na ang mga parokya ng Kabite at Antipolo

kaya nila ito inaagaw.

Siyempre, hindi nila aaminin.

Kaya nila ikinakalat ang malalagim na istorya.

Kesyo, tayong mga seglar ay pabaya.

Tayo raw mga tubong isla,

mahihina ang kukote,

at hindi babagay na maging isang opisyal.

Kaya nila inuulit ang kuwento ni Hermano Pule.

Pilit na ipinamumukha ng mga prayle sa atin

na wala tayong ipinagkaiba kay Pule,

na isang kontra-Kastila.

Lalong-lalo na itong mentor mo.

Pero, mga Padre, iba tayo kay Pule.

Tayo'y mga Kastila rin.

Sa tala ng angkan ko, napatunayang ang ama ko, isang Kastila,

isang opisyal na militar sa Vigan.

- Alam mo, Padre, kung nabubuhay lamang… - Iyan ang problema, iho.

Sa mata ng mga prayle, sila ay Kastila,

pero tayo na mga kastilang isinilang dito ay hindi tunay na Kastila.

Kung gayon, ano tayo?

Sa mata ng prayle,

tayo'y hindi mga Kastila.

kundi mga segunda-klase.

Halimbawa na lang,

paano ka maituturing na Kastila

kung mahilig ka sa suman sa lihiya ng Kabite?

Si Pepe talaga, mahilig sa suman.

O, Pepe,

Kain na, nagbibiruan lang naman tayo.

Ang paglipat ng pangangasiwa ng mga parokya ng Antipolo

ay isang malaking tagumpay para sa atin.

Oo nga. Pero kailangang maging mapagmasid tayo.

Masyado nang umiingay ang mga reklamo ng mga indiyo.

Mga putang inang 'yon.

Teka, hindi. Ilagay mo roon.

Kaya nga dapat maging handa tayo.

Nangangamba akong baka isang araw,

panibagong Hermano Pule na naman ang lilitaw sa kanila.

O di kaya naman, isang Jose Maria Morelos,

iyong paring kriyolong nanguna sa rebelyon sa Mehiko.

Isipin ninyo, isang pari!

Isang pari ang nanguna sa rebelyon ng Mehiko laban sa Espanya!

Kamahalan, Bise Presidente,

ang pangangasiwa ng parokya ng Antipolo

ay hindi maaaring ilipat sa mga Prayleng Rekoletos.

Malinaw ang mga regulasyon.

Ang isang pagbabago sa administrasyon ay mangyayari lamang sa isang parokyang

walang paring seglar,

kung ang paring seglar ay pumanaw o nagretiro na.

Ang mga parokyang sumasagana sa ilalim ng pangangasiwa

ng isang paring seglar ay hindi maaaring ilipat.

Malinaw ang kautusang mula sa Espanya, Bise Presidente.

Magkaiba ang pagkaunawa natin sa kautusang mula sa Espanya, Padre Pelaez.

Ang pangangasiwa ng parokya ng Antipolo

ay nararapat sa Orden ng mga Rekoletos.

Kamahalan,

narito si Padre Francisco Campmas,

na matagal nang namamahala sa Antipolo.

Mahal siya at nirerespeto siya ng mga parokyano niya!

Walang dahilan para palitan ang isang tulad niya.

Bise Presidente!

Ang parokya ng Antipolo ay madalas tawaging hiyas ng mga parokya.

Sa lahat ng kitang nakukuha nito sa mga deboto,

sino nga bang ayaw magkaroon ng kontrol dito?

Ito ba ang dahilan kung bakit, sa lahat ng mga parokyang kukunin nila,

sa Cebu na lang, halimbawa, ay Antipolo pa talaga ang gusto nila?

Sumosobra na siya, Kamahalan!

Ang pangangasiwa ng parokya ng Antipolo ay nararapat

sa Orden ng mga Rekoletos.

Padre!

Ano na'ng gagawin natin ngayon?

May iba pang paraan.

Mag-iingay tayo.

Don Mariano, ipunin mo'ng mga obispo. Sulatan mo sila.

Ginoong Burgos, kailangan ko ng tulong mo.

Sige.

Magpapadala tayo ng mga panukala sa Patronato Real sa Madrid

upang ipaglaban ang ating adhikain.

At magpapalimbag din tayo ng manifesto sa mga diyaryo

upang ang publiko'y maging mulat din tungkol sa ating ipinaglalaban.

Ipakita natin ang ating talino

upang patunayang tayo'y mga tao rin, tulad ng mga prayle.

Husayan natin ang ating mga paliwanag upang pakinggan nila ang ating mga tinig.

Klaro. Impunto. Matapang.

Sana ay suportahan tayo ng mga obispo.

Mga Kamahalan.

Obispo Martinez,

Obispo Jimeno, Obispo Gainza.

Hindi paaawat ang mga prayle.

Ako mismo… Ako mismo na inatasan…

na vicar forane ng buong Kabite…

ni hindi nila ako kinokonsulta sa kanilang mga ginagawa.

Simula nang binaligtad ng kautusang iyan ang terminong iyan

at ginawang permanente ang mga prayle,

nawalan na ng respeto sa atin ang mga orden.

At binabastos na rin ang mga seglar.

Mga Kamahalan, kayo ang higit sinumang may magagawa para kanselahin ang kautusan

at maibalik ang mga parokyang inagaw ng mga prayle.

Makikinig sa inyo ang Madrid.

Tama.

Importanteng maipadala natin ang panukalang ito

sa Patronato Real sa Madrid.

Sang-ayon ako.

Habang naririto ang mga monsenyor, maaari bang papirmahan natin ito?

Sino siya?

Kamahalan, siya ang matalino kong estudyante.

Si Ginoong Jose Burgos.

Magsalita ka.

Ngayon, may suporta na ng mga obispo,

ilalahad n'yo talaga ito sa Madrid?

Oo, pati rito sa Maynila.

Kinakailangan pang doon ito unang mabasa nago ito bumalik sa mga isla.

Pero Don Pedro…

paano ang mga kumakalat na balita mula sa mga prayle?

Na ano?

Na ako'y kalaban ng Espanya?

- Isang rebelde? - Don Pedro?

Pilibustero?

Erehe?

- Don Pedro. - Ang susunod na Hermano Pule?

- Mga buwisit sila. - Don Pedro!

Di ba kayo natatakot?

Bakit ako matatakot magsabi ng totoo?

Ang totoong kura seglares na tubong Pilipinas

ay may kakayahan, matingkad, malinis, at higit sa lahat,

mas malapit sa mga tubong isla.

Higit na nauunawaan ng mga kura seglares ang mga parokyano.

Kaya ang kura seglares, at hindi mga prayle,

ang siyang nararapat na mamahala sa mga parokya.

Inom, Ginoong Burgos.

Masanay ka nang tumungga.

Sige lang, iho. Hindi iyan konsagrado.

Kabayaran sa lahat ng naitulong mo.

Gusto kong naroon ako sa araw

na ipagkakaloob sa iyo ang doktorado, Ginoong Burgos.

Ipagdasal n'yo ako, Don Pedro.

Mahirap ang eksamen.

Ang iniisip ko nga'y mahihigitan mo pa ako dahil sa dami ng iyong tinapos.

Doktorado sa Batas Kanoniko.

Pagkatapos, sa Teolohiya, at Batas Sibil.

Paghusayan mo, iho. Nang wala silang mapulaan sa iyo, sa atin.

Hindi namin habambuhay maisusulong ni Padre Gomez ang labang ito.

Alam mo ba na mahigit 12 taon na naming binubuno ang asuntong ito?

Ngayon, humihingi na siya ng kahalili.

Hindi huhupa ang usaping ito nang ganoon lamang.

Marami kami. Marami kaming hahalili, Don Pedro.

Don Pepe,

huwag kang magulat kung sa darating na panahon

ay ikaw din ang paratangan ng mga prayle na "rebelde,"

"kontra-Espanyol," at "kontra-simbahan."

Ang importante, gawin mo ang tama.

Gamitin mo ang iyong katalinuhan,

- at ang iyong kakayahan para ipagtanggol… - Ang karapatan natin.