The Cricket (La cicala)

บรรยายไทย - อนันต์ โพธิสูง

13 กันยายน 1939 กองทัพทหารเยอรมัน เดินทัพเข้าไปในโปแลนด์

เพื่อชัยชนะที่รวดเร็ว และเด็ดขาด

เกือบ 20 ปีที่แล้ว บรรพบุรุษทหารเยอรมัน ก็เดินทัพเช่นกัน

แต่เป็นการเดินทัพกลับบ้านเกิด ในฐานะกองทัพ ที่พ่ายแพ้สงคราม

เดือนพฤศจิกายน 1918 หลังจากสู้รบในสงครามโลกครั้งที่ 1 มา 4 ปี

จักรพรรดิ์ไคเซอร์ วิลเล็ม ที่ 2 ของเยอรมัน

ถูกบังคับให้สละราชบัลลังก์

กองทัพของพระองค์ ถูกทำลายโดยทหาร จากสหราชอาณาจักร ฝรั่งเศส และสหรัฐอเมริกา

ผู้คนในเยอรมันต้องอดอยาก

แต่ความเชื่อที่อันตราย กำลังค่อยๆก่อตัวขึ้น

แม่ทัพและทหารเยอรมันหลายคน อ้างว่า พวกเขาไม่ได้แพ้สงคราม...

แต่พวกเขาถูกหักหลัง โดยนักการเมืองขี้ขลาด

ถึงกระนั้น...เวลา 11 โมง วันที่ 11 พฤศจิกายน 1918

ชั่วโมงที่ 11 ของวันที่ 11

ในเดือนที่ 11

สงครามโลกครั้งที่ 1 ก็ได้จบลง

ในเดือนถัดมา ประธานาธิบดีวู๊ดโรว์ วิลสัน แห่งสหรัฐอเมริกา ได้มาเยือนยุโรป

พร้อมสัญญาว่า จะจัดระเบียบโลกใหม่

เขาโน้มน้าวผู้นำชาติต่างๆ ให้เซ็นสัญญา เข้าร่วมสันนิบาตชาติ

ณ วันตกลงสนธิสัญญาแวร์ซาย ทุกชาติที่เข้าร่วมตกลงว่า ต่อจากนี้...

ความขัดแย้งระหว่างประเทศ จะไม่ถูกแก้ไข ด้วยการสู้รบ แต่ด้วยการเจรจากัน

ประชาชนในยุโรป ถูกปล่อยเป็นอิสระ

และจักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการี ซึ่งเป็นพันธมิตรของเยอรมัน ได้ถูกล้มล้าง

การล้มล้างจักรวรรดิ ทำให้เกิดประเทศใหม่ๆ

ออสเตรีย โปแลนด์ ฮังการี เช็คโกสโลวาเกีย

ยูโกสลาเวีย ลัตเวีย ลิธัวเนีย และเอสโตเนีย

ประเทศเยอรมันเองนั้น ถูกลดขนาดลงอย่างมหาศาล

แต่การเกิดประเทศใหม่ๆนี้ ก็เหมือนมีระเบิดเวลา

ไม่ใช่ทุกคน จะยินดีกับประเทศเกิดใหม่ เช่น เช็คโกสโลวาเกีย

ประเทศใหม่ 2-3 แห่งนี้ มีคนเยอรมัน อาศัยอยู่มากมาย

วันหนึ่ง...ความปรารถนา ที่จะรวมคนเยอรมันอีกครั้ง

จะกลับมาหลอกหลอนทวีปยุโรป

ผู้คนเยอรมันที่บอบช้ำจากสงคราม ยังต้องเสียหน้ากับความเจ็บปวดอีกอย่าง...

พวกเขาถูกบังคับให้ชดใช้เงิน 6.8 พันล้านปอนด์

เป็นค่าเสียหาย คืนให้ฝรั่งเศสและสหราชอาณาจักร

ซึ่งเป็นสิ่งที่พวกเขาไม่มี

และเมื่อเขากลับถึงอเมริกา..

ระเบียบโลกใบใหม่ของวิลสัน ก็พังทลายลงทันที

สภาฯสหรัฐ ลงมติว่าไม่อาจเสี่ยง ที่จะมีส่วนร่วม กับสงครามในยุโรปได้อีก

สภาฯปฎิเสธการเข้าร่วมสันนิบาตชาติ

และสหรัฐฯ ถอนตัวออกไป อยู่โดดเดี่ยวเช่นเดิม

เยอรมัน ณ เวลานั้น เป็นชาติที่ไม่เหมือนเดิม

แม้จะยังเป็นชาติที่ใหญ่ที่สุดในยุโรป

แต่การปกครองระบอบ ราชาธิปไตยได้จบลงแล้ว

และกลายเป็นระบอบประชาธิปไตยแทน

แต่รัฐบาลเยอรมัน หรือที่เรียกว่า สาธารณรัฐไวมาร์

ถูกโจมตีอย่างรุนแรง จากหลายช่องทาง

เกิดการต่อสู้กันบนท้องถนน ระหว่าง พวกอนุรักษ์นิยมหัวรุนแรง กับพวกคอมมิวนิสต์

ที่พยายามทำการปฎิวัติ

แล้วในปี 1923 เยอรมันเดือดร้อน จากภาวะวิกฤติเงินเฟ้อ

ซึ่งรุนแรงถึงระดับ หลายร้อยเปอร์เซ็นต์ต่อเดือน

เงินออมของประชาชน หายไปในพริบตา

นี่ถือเป็นจุดกำเนิด นักการเมืองอนุรักษ์นิยม หัวรุนแรง ที่ชอบปลุกปั่นประชาชน

หนึ่งในนั้น...คืออดอล์ฟ ฮิตเลอร์

ฮิตเลอร์นั้นเกิดที่ออสเตรีย

เขาได้ร่วมต่อสู้อย่างกล้าหาญ ในสงครามโลกครั้งที่ 1

และเคยได้รับ เหรียญกางเขนเหล็กด้วย

เมื่อกลับมาถึงเยอรมัน เขาอาศัยอยู่ในมิวนิค

ด้วยความสามารถในการปราศรัยที่ดุเดือด ไม่นาน เขาก็ได้คุมพรรคนักสังคมนิยมแห่งชาติเล็กๆ

หรือ "พรรคนาซี"

เดือนตุลาคม ปี 1923 ฮิตเลอร์และผู้ติดตามหลายคน...

พยายามทำการรัฐประหารรัฐบาลไวมาร์

แต่ล้มเหลว เขาจึง ถูกตัดสินจำคุก 9 เดือน

ระหว่างที่จำคุก เขาเขียนหนังสือ ชื่อ "มายน์ คัมฟ์"

"การต่อสู้ของข้าพเจ้า"

ซึ่งเขาได้กล่าวโทษคนยิว ว่าเป็นต้นเหตุที่ทำให้เยอรมันต้องเดือดร้อน

และเรียกร้องให้เยอรมัน ก่อร่างสร้างตัว แล้วบุกหาอาณาจักรใหม่ ในตะวันออก

เมื่อถูกปล่อยตัว เขาตั้งใจสร้างพรรคนาซี ให้เป็นพรรคที่ถูกต้อง และมีระเบียบ

จากนี้ไป เขาจะใช้ระบอบประชาธิปไตย เพื่อแสวงหาอำนาจ

แต่ 5 ปีให้หลัง รัฐบาลไวมาร์เยอรมัน ประสบความสำเร็จมาก

ผู้สนับสนุนพรรคหัวรุนแรง ทั้งซ้ายและขวา หายไปเกือบหมดสิ้น

แล้วจู่ๆ...โอกาสของฮิตเลอร์ก็มาถึง

เดือนตุลาคม ปี 1929 เกิดหายนะ ในตลาดหุ้นที่อเมริกา

เงินหลายพันล้านเหรียญต้องสูญสิ้น และภาวะเศรษฐกิจตกต่ำ เข้าปกคลุมทั่วทั้งโลก

จำนวนคนตกงานในเยอรมัน พุ่งสูงถึง 6 ล้านคน

และมีเพียงนักการเมืองหัวรุนแรง ที่เสนอทางเลือกแก้ไขปัญหานี้

นักการเมืองเช่นฮิตเลอร์

เมื่อถึงปี 1931 พรรคนาซีของเขา มีมวลชนจำนวนมากหนุนหลัง

พรรคของฮิตเลอร์ มีกระทั่งกลุ่มอันธพาลของตัวเอง

คือกลุ่มกองกำลังเอสเอ ซึ่งมีจำนวนเกือบ 3 ล้านนาย

ในการเลือกตั้งปี 1932 พรรคนาซี กลายเป็นพรรคที่ใหญ่ที่สุด ในรัฐสภาเยอรมัน

"เดอะ ไรช์สตาค"

แต่ฮิตเลอร์ปฎิเสธการเข้าร่วมรัฐบาล

ทำให้รัฐสภาฯเดินหน้าไม่ได้

เพื่อทำให้ทุกอย่างเดินหน้า

ประธานาธิบดีฮินเด็นเบิร์ก แต่งตั้งฮิตเลอร์ เป็นนายกรัฐมนตรี ในเดือนมกราคม ปี 1933

ทำให้ฮิตเลอร์ เป็นประมุขรัฐบาล

หัลงจากนั้นเดือนเดียว เกิดไฟไหม้ที่รัฐสภาเยอรมัน

ฮิตเลอร์กล่าวหาพวกคอมมิวนิสต์ และร้องขอการคุมอำนาจฉุกเฉิน

เขาใช้อำนาจฉุกเฉินนั้น ในการแบนพรรคการเมืองอื่นทั้งหมด

ในเดือนสิงหาคม 1934 ประธานาธิบดีฮินเด็นเบิร์ก เสียชีวิต

ฮิตเลอร์ สถาปนาตัวเอง ขึ้นเป็นประธานาธิบดีคนใหม่

เขากลายเป็นผู้นำที่มีสิทธิ์ขาด

เป็นประมุขของประเทศเยอรมัน

ช่วงแรก ยังไม่มีสัญญาณ ว่าจะเกิดอะไรขึ้นเท่าไหร่

3 ปีหลังจากนั้น ท่านผู้นำมุ่งเน้น ไปที่การฟื้นเศรษฐกิจของเยอรมัน

เขาใช้เงินหลายล้าน ไปกับงานสาธารณะ

รวมถึงการสร้าง ระบบทางหลวงยาว 5,000 ไมล์

เพื่อลดจำนวนคนว่างงาน

แต่ฮิตเลอร์เอง ก็แอบใช้เงินมหาศาล ไปกับโปรแกรมการติดอาวุธให้เยอรมันเช่นกัน

ภายใต้สนธิสัญญาแวร์ซาย กองทัพเยอรมัน ถูกจำกัดจำนวน ไม่ให้เกิน 100,000 นาย

เยอรมันยังถูกสั่งห้ามตั้งกองทัพอากาศ ห้ามมีรถถัง หรือเรือดำน้ำอีกด้วย

กองทัพเล็กๆนี้ มีขนาดใหญ่ขึ้น 3 เท่า

แล้วในปี 1935 ฮิตเลอร์ก็ประกาศให้ทุกคนรู้

ฮิตเลอร์เปิดตัวกองทัพอากาศชุดใหม่ หรือ "ลุฟท์วาฟ่า"

ประกอบด้วยเครื่องบิน 2,500 ลำ

ซึ่งมากกว่าที่ทั้ง สหราชอาณาจักรและฝรั่งเศสมี

อัตราคนว่างงานลดลงมาก และพรรคนาซี ก็เป็นที่นิยมไปทั่วประเทศ

เมื่อมั่นใจเต็มเปี่ยม ท่านผู้นำก็เริ่มเคลื่อนไหว แบบนักขยายอาณาจักรครั้งแรก

ในปี 1935 ฮิตเลอร์ กลับเข้ายึดครอง เขตซาร์แลนด์ บนชายแดนฝรั่งเศส

หลังจากที่นั่นลงมติ ถอนตัวจากสันนิบาตชาติ กลับสู่การปกครองของเยอรมัน

ปีต่อมา เขาส่งกองทหารเข้าไปในไรน์ลันท์

พื้นที่ส่วนหนึ่งของเยอรมัน ที่ถูกกำหนด เป็นเขตปลอดทหาร โดยสนธิสัญญาแวร์ซาย

ณ ตอนนั้น หลายคนคิดว่าฮิตเลอร์ แค่เอาสิ่งที่เป็นของเยอรมันอยู่แล้วกลับคืน

ทั้งสหราชอาณาจักรและฝรั่งเศส จึงไม่ค้านอะไร

ตอนเบอร์ลินเป็นเจ้าภาพ การแข่งขันกีฬาโอลิมปิค ปี 1936

ทุกคนมองนาซี ว่าเป็นพรรค ที่แกร่ง แต่ยุติธรรม

เป็นรัฐบาล ที่กอบกู้ ความภูมิใจของชาติกลับมาได้

และไม่หาเรื่องใคร

แน่นอน...มันมีสัญญาณให้เห็นบ้าง

กฎหมายนูเร็มเบิร์กในปี 1935 สั่งห้ามชาวยิว แต่งงานกับหญิงสาวเยอรมัน

และลิดรอนสิทธิพลเมืองชาวยิวอีกด้วย

แต่เมื่อภัยคุกคาม สันติภาพของโลกมาถึง

มันกลับไม่ได้มาจากฮิตเลอร์

แต่มาจากคนละสถานที่อย่างสิ้นเชิง

ญี่ปุ่น ในช่วงต้นศตวรรษที่ 20 นั้น ถือว่าเป็นมหาอำนาจด้านการทหารแล้ว

ญี่ปุ่นเอาชนะรัสเซียในสงครามเมื่อปี 1905

และยังได้ร่วมรบเคียงบ่าเคียงไหล่ กับกองทัพพันธมิตร ในสงครามโลกครั้งที่ 1

หลังจบสงคราม ญี่ปุ่นเป็นที่รู้จัก ในฐานะมหาอำนาจของโลก

และญี่ปุ่นได้เข้าร่วม กลุ่มสันนิบาตชาติด้วย

แต่ในแง่ของการเมือง มันเป็นประเทศ ที่มีแต่ความย้อนแย้ง

แม้ในนามธรรมจะใช้ระบอบประชาธิปไตย แต่ระบอบศักดินา ยังคงแข็งแกร่งอยู่มาก

คนญี่ปุ่นส่วนมาก ยังบูชา จักรพรรดิตัวเอง เสมือนเป็นพระเจ้า

และยังถือว่าองค์จักรพรรดิ เป็นประมุขที่แท้จริง

ญี่ปุ่นยังเจอปัญหาเศรษฐกิจครั้งใหญ่

เพราะประชากรเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว

ญี่ปุ่นมีทรัพยากรธรรมชาติ ไม่เพียงพอ สำหรับอุตสาหกรรมที่ขยายตัวอย่างรวดเร็ว

กลุ่มผู้นำประเทศ ต้องการวิธีแก้ไข

และพวกเขาเห็นมัน อยู่ที่ชาวจีนแมนจูเรีย

แมนจูเรีย เป็นดินแดน ที่มีทุ่งนาอุดมสมบูรณ์

อุดมไปด้วยถ่านหิน และแร่ธาตุมากมาย

มันเป็นเป้าหมายที่สมบูรณ์แบบ

กองทัพทหารญี่ปุ่น ตั้งมั่นที่นั่นอยู่แล้วด้วย

เป้าหมายอื่นๆก็คือประเทศอาณานิคม ของมหาอำนาจในยุโรป

พม่า มาลายา และฮ่องกง ซึ่งปกครองโดยสหราชอาณาจักร

อินโดจีน ซึ่งปกครองโดยฝรั่งเศส และหมู่เกาะอินเดียตะวันออกของเนอธอร์แลนด์

แต่ ณ เวลานี้ ญี่ปุ่นเองต้องระวังตัว

เพราะไม่ต้องการ ปลุกมหาอำนาจชาติอื่นในแปซิฟิค

ซึ่งก็คือสหรัฐอเมริกา

ถึงแม้จะมีคำขวัญ ว่าต่อต้าน ชาติจักรวรรดินิยม

แต่ที่จริง สหรัฐฯมีอาณาจักร อย่างไม่เป็นทางการ อยู่ในแถบแปซิฟิค

ทั้งฟิลิปปินส์ กวม และเกาะอีกหลายแห่ง อยู่ภายใต้การควบคุมของสหรัฐฯ

สหรัฐฯมีกำลังพอ ที่จะสู้กับญี่ปุ่น โดยไม่ต้องสงสัย

แต่หลังสงครามโลกครั้งที่ 1 สิ้นสุด สหรัฐฯ กำลังสนใจเรื่องอื่นอยู่

อเมริกา อยู่ในยุคของเพลงแจ๊ส

ตลอดยุคปี 1920 สหรัฐฯมุ่งใช้ประโยชน์ จากทรัพยากรที่มีเหลือเฟือ

เศรษฐกิจกำลังเฟื่องฟูอย่างมาก และดูเหมือนจะไม่มีสิ้นสุด

ผู้คนทำเงินมากมาย ทั้งในอุตสาหกรรม และในตลาดหลักทรัพย์

เหมือนอเมริกา กำลังหลงทาง ไปกับการแสวงหาความสุข

และเพราะสิ่งเหล่านี้ ความเติบโตของญี่ปุ่น ในแปซิฟิค จึงดูเหมือนเรื่องที่แสนห่างไกล

อเมริกา ยังลดจำนวนกองทัพลง หลังสงครามโลกครั้งที่ 1

และตกลงลดจำนวนนาวิกโยธิน ในสนธิสัญญา ที่ทำกับสหราชอาณาจักร ฝรั่งเศส และญี่ปุ่น

ซึ่งนี่...เป็นผลให้อเมริกา ยื่นความได้เปรียบ ด้านนาวิกโยธินในแปซิฟิค ให้กับญี่ปุ่น

แล้วภาวะเศรษฐกิจตกต่ำครั้งใหญ่ก็มาถึง

ขณะที่วิกฤติเศรษฐกิจ กำลังกระจายไปทั่ว

ประชากร 1 ใน 4 ต้องตกงาน

หลายหมื่นคนต้องกลายเป็นคนไร้บ้าน และต้องไปอาศัยในชุมชนแออัด

แม้ก่อนหน้านั้น อเมริกาจะ หลงทางเพราะความสุข

ตอนนี้กลับต้องหลงทางเพราะความทุกข์

เป็นจังหวะเหมาะ ที่ญี่ปุ่นจะเปิดเกมส์บุก

ปี 1931 ถึงแม้จะไม่ได้แจ้ง รัฐบาล ที่ทำการเลือกตั้งมา

กองกำลังทหารญี่ปุ่นในแมนจูเรีย ทำการยึดเมืองหลวง มุกเด็น

และทำการบุกรุกอาณาเขตที่เหลือทั้งหมด

ด้วยความที่เป็นรัฐหุ่นเชิด ผู้นำหุ่นเชิด ถูกแต่งตั้งให้คุมประเทศแมนจูกัว

เฮ็นรี่ ผู่อี๋ ฮ่องเต้คนสุดท้ายของจีน ผู้สละราชสมบัติในปี 1911

ถูกลากตัวมาเป็นผู้นำ ทั้งที่เกษียณแล้ว

ที่สำนักงานใหญ่ ในกรุงเจนีวา กลุ่มสันนิบาตชาติ กำลังเผชิญหน้ากับบททดสอบครั้งแรก

ญี่ปุ่น ถูกตราหน้าตำหนิเป็นวงกว้าง

แต่คำตอบของญี่ปุ่นกลับมีเพียงสั้นๆ

"ญี่ปุ่นนั้น....ไม่อาจยอมรับรายงาน ที่ทางกลุ่มจัดทำขึ้นได้"

แล้วญี่ปุ่น ก็เดินออกจากห้องประชุม

กลุ่มสันนิบาตชาติ ทราบทันทีว่า พวกเขาทำอะไร เรื่องแมนจูเรียไม่ได้

ญี่ปุ่น ถูกกล่าวหาว่าเป็นชาตินอกคอก แต่พวกเขาไม่สนใจ

กลุ่มผู้นำญี่ปุ่น สนใจแค่เพียง การช่วงชิงเพิ่มเติม...ในประเทศจีน

ซึ่งถือเป็นเรื่องง่ายๆ

ประเทศจีนตอนนั้นมีแต่ความวุ่นวาย

รัฐบาลของจอมทัพเจียง ไค เชก กำลังต่อสู้ กับพรรคคอมมิวนิสต์ ของเหมา เจ๋อ ตุง

จีนกำลังมีสงครามภายใน

ในปี 1936 ก่อนเริ่มการรุกราน

ญี่ปุ่นได้เซ็นข้อตกลงกับฮิตเลอร์

เป้าหมายคือการป้องกัน การบุกจากโซเวียตรัสเซีย

ระหว่างที่ตัวเอง กำลังบุกรุกรานจีน

ในปี 1937 ญี่ปุ่นยั่วยุให้เกิดเหตุทะเลาะ กับกองทัพจีน แล้วทำการรุกราน

ในช่วงแรก ชาวจีน แปลกใจกับการบุกครั้งนี้

แต่หลังจากนั้นไม่นาน พวกเขาเริ่ม สู้กลับอย่างดุเดือด

กลุ่มคอมมิวนิสต์ ถึงกับ ร่วมมือกับก๊กมินตั๋ง เพื่อสู้กับญี่ปุ่น

ญี่ปุ่นต่อสู้กลับ ด้วยพาหนะ สะเทิ้นน้ำสะเทิ้นบก

ถึงสิ้นปี 1937 ญี่ปุ่นเข้าครองส่วนเหนือ และพื้นที่ชายฝั่งเกือบทั้งหมดของจีน

ญี่ปุ่นทำการสู้รบครั้งนี้ ด้วยความโหดร้ายอย่างเหลือเชื่อ