Coral Reef: Magic of the Indo-Pacific (Korallenriff: Magie des Indopazifiks)

DE WONDERLIJKE WERELD VAN DE AZIATISCHE WATEREN

Te midden van enkele van de mooiste eilanden ter wereld…

…ligt de Koraaldriehoek, in de Stille Oceaan.

Tussen de Filipijnen, Papoea-Nieuw-Guinea en Indonesië…

…bevindt zich een wonderbaarlijke, schitterende onderwaterwereld.

In het heldere water zorgt de kleurenpracht van vissen en koraal…

…dat alles verlicht wordt.

Langs de kust en in de rustige wateren bevindt zich een uitgestrekt landschap…

…dat in miljoenen jaren is opgebouwd door piepkleine wezentjes.

Het is ontzagwekkend. Deze indrukwekkende, oeroude formaties…

…strekken zich uit tot op de zeebodem.

Elke kubieke meter van deze koraalriffen wordt bewoond…

…door ontelbaar veel soorten dieren en planten.

De evolutie heeft een unieke omgeving gecreëerd…

…waarin grote, kleine, gevaarlijke en bizarre schepsels…

…ook nu nog naast elkaar leven.

Ze zijn wijd verspreid in de koraaldriehoek…

…maar ook in veel andere delen van de wereld.

Er is bijna geen andere plek op aarde met zo'n wonderbaarlijke omgeving.

Alle soorten leven hier met elkaar in evenwicht.

Wat ooit een kale, zanderige bodem was…

…is tegenwoordig een voorbeeld van verscheidenheid en overvloed.

Dit programma neemt een kijkje in het universum van de koralen.

De magische wereld der koralen bestaat uit honderdduizenden wezentjes.

Deze natuurlijke diversiteit bestaat op slechts enkele plekken op aarde.

Het Groot Barrièrerif voor de kust van Australië…

…is het beroemdste koraalrif.

Maar in de wateren tussen Indonesië, de Filipijnen en Papoea-Nieuw-Guinea…

…ligt de Koraaldriehoek, die de grootste variatie aan zeeleven bevat.

Deze overvloed aan oceanische flora en fauna beslaat 5,7 miljoen vierkante km.

In deze regio leeft driekwart van alle koraalsoorten.

Ter vergelijking: het Caribisch gebied bevat krap tien procent van alle koralen.

De enorme variatie zorgt dat de Koraaldriehoek…

…onder water een fantastisch landschap kent.

Niet alleen de grote koraalformaties begrenzen de wateren…

…maar ook duizenden soorten zeedieren.

De warme streken in de Indo-Pacifische Oceaan zijn perfecte omgevingen…

…voor kleine, grote, roofzuchtige en vreedzame vissen.

Nog meer zeedieren leven tussen de koraal-canyons…

…in talloze grotten en uitstekende velden van zeewier.

De meeste van deze soorten zijn niet erg bekend…

…maar zonder hen zouden de riffen niet zo gevarieerd zijn.

Meer dan 2000 typen koraalvissen leven hier in de kleurrijke riffen.

Rond Hawaï, dat vaak wordt gezien als een paradijs met veel variatie…

…leven niet eens 500 typen.

De unieke omstandigheden in de Stille Oceaan…

…trokken niet alleen veel gangbare vissen aan…

…maar zorgden ook voor het ontstaan van nieuwe soorten.

Wetenschappelijk gezien zijn dat de inheemse soorten…

…en zij maken het rif zo uitzonderlijk mooi en uniek.

Het rif heeft een lange weg afgelegd voordat het zijn huidige vorm had.

Het begin van deze schilderachtige, onderzeese wereld…

…ligt diep verborgen in de geologische geschiedenis.

De Koraaldriehoek grenst aan de meest actieve vulkanische regio ter wereld…

…de Pacifische Ring van Vuur.

Deze enorme ketting van vulkanen met schoorstenen en kraters…

…strekt zich uit van Zuid-Amerika tot Alaska…

…en van Alaska tot Japan en Nieuw-Zeeland.

Maar slechts enkele van deze vulkanen staan op het vasteland.

De meesten liggen op de zeebodem.

Hier stuwen de tektonische platen elkaar op…

…totdat ze de aardmantel bereiken.

Miljoenen jaren van uitstoot van mineralen en andere materialen…

…leidden tot het ontstaan van duizenden eilanden langs de Ring van Vuur.

Dicht bij de Koraaldriehoek werden veel eilanden gevormd na uitbarstingen…

…en de trage opstapeling van vulkanisch gesteente.

Dankzij deze eilanden, omringd door ondiep water…

…konden schitterende koralen en talloze vissoorten het gebied gaan bevolken.

De schoonheid van de Koraaldriehoek wordt alom gewaardeerd…

…maar de perfecte omstandigheden voor allerlei vormen van zeeleven…

…zorgen ook dat 120 miljoen mensen hier hun basisvoedsel vandaan halen.

Ze vissen en gebruiken het rif ook anderszins…

…vanuit de vele eilanden.

Een van de bekendste bewoners van het koraalrif is de anemoonvis.

Anemoonvissen zien er bepaald opvallend uit…

…maar slechts enkele van de 29 soorten heetten clownvissen.

Toch worden alle soorten anemoonvissen…

…door de meeste mensen clownvissen genoemd…

…wat zeker ook komt door de avonturen van een bepaalde clownvis-vader…

…die op zoek naar zijn zoon was.

De vis leeft vrijwel uitsluitend in en om een zeeanemoon.

De tentakels van de zeeanemoon bieden afdoende bescherming…

…tegen roofdieren.

In ruil verjaagt deze dappere vis allerlei indringers…

…zoals koraalvlinders of vijlvissen, die graag zeeanemonen eten.

Zeeanemonen lijken op planten, maar het zijn dieren.

Ze kunnen zelfs van locatie veranderen.

Maar dit is erg belastend voor de dieren…

…die normaal stevig in de bodem zijn verankerd…

…om met hun tentakels voedsel uit het water halen.

Meestal verblijven de kolonies anemoonvissen…

…midden in de fraaie verscheidenheid van het koraallandschap.

Er zijn sterke onderzeese stromingen, en de barrières en rotsformaties…

…bieden de broodnodige bescherming tegen de natuurkrachten.

Anemoonvissen waarderen dit erg, want het zijn slechte zwemmers.

Een andere bewoner van de velden en heuvels van het koraalrif…

…is minder apart dan de verlegen anemoonvis.

Een leven tussen de zeeanemonen zou echt niets voor de anthias zijn.

Anthiassen vormen enorme scholen vissen bij de koraalriffen.

Met duizenden tegelijk zoeken de groepen plankton…

…waarmee de meeste kleine vissen zich voeden.

Deze gigantische scholen geven het rif een oranje-rode tint.

Ze komen ook voor in kleinere groepen.

De weinige mannetjes leiden de scholen…

…die hoofdzakelijk uit vrouwtjes bestaan.

Dat komt omdat alle anthiassen als vrouwtjes worden geboren.

Er zijn veel verschillen in formaat en patroon tussen de geslachten.

Wetenschappers noemen dit geslachtsdimorfie…

…maar omdat wij alleen het oranje-rood kunnen zien…

…van de jonge vrouwtjes in een grote school…

…wordt deze dimorfie doorgaans niet herkend.

De vrouwtjes blijven in hun harems totdat het mannetje doodgaat.

Dan verandert het sterkste vrouwtje in slechts enkele dagen in een mannetje…

…dat daarna de leider van de harem wordt.

Deze geslachtsverandering is niet ongewoon in koraalregio's…

…en deze vorm van evolutie heeft veel soorten geholpen met overleven.

Schijnbaar onvermoeibaar trekken de scholen door het rif.

De monumentale formaties staan hier als eeuwige beschermers van de zee.

Het rif op de zeebodem lijkt even oud te zijn als de aarde zelf.

Maar net als alle andere dieren is het koraal klein begonnen.

De hoeksteen van de enorme koraalriffen is een enkele poliep:

een klein neteldier.

Neteldieren en kleine algen vormen een symbiotisch collectief.

De poliepen bieden deze algen, die symbiodinium heetten, een veilige plek…

…terwijl de algen de poliepen energie leveren, met behulp van fotosynthese.

Als de algen de fotosynthese in gang zetten…

…wordt kooldioxide omgezet in suiker.

Hierdoor kom energie beschikbaar, die de basis van het rif vormt.

Maar vooral 's nachts worden er andere voedselbronnen aangesproken.

Het microscopische plankton wordt van de korte koraaltentakels geplukt…

…en is tevens een extra energiebron voor de poliepen.

Maar het vermogen van het koraal om kalk uit het zeewater te halen…

…is veel belangrijker voor de opbouw…

…van het gigantische rif dan de jacht op plankton.

Dit aragoniet wordt onder in het koraal afgescheiden…

…en breidt het skelet van het koraal langzaam maar zeker uit.

Hierdoor heeft de steenvis een plekje om lekker uit te rusten.

Steenvissen komen uit de klasse van de straalvinnigen.

De kop wordt gedomineerd door een zeer brede bek.

De huid is onregelmatig en voorzien van kleine en grotere kleurvlakken.

Op de hellingen van het rif speuren de jagers de omgeving af naar voedsel.

Ze zwemmen langzamer dan hun prooidieren.

Daarom gaan ze op in het terrein.

De naam zegt het al: steenvissen zien eruit als stenen en keien.

Ze doen zich dan ook graag voor als stenen.

Het ruwe, onregelmatige oppervlak van het rif…

…biedt steenvissen volop gelegenheid om zich te verbergen.

Deze vissen kunnen zeer gevaarlijk zijn voor mensen.

Hun stekels bevatten een uiterst pijnlijk gif.

Maar omdat het slechte zwemmers zijn, gebeuren er weinig ongelukken.

In tegenstelling tot zijn onhandige familieleden…

…beweegt deze koraalduivel zich elegant door het koraalrif.

Zijn lichte, waaiervormige borstvinnen…

…zorgen dat hij er zowel elegant als dreigend uitziet.

De koraalduivel heeft zijn vele strepen niet alleen voor de sier.

Ze verbergen zijn contouren en zorgen voor camouflage.

Hij is een van de gevaarlijkste jagers van het rif.

Net als de steenvis staat de koraalduivel bekend om zijn gif.

De vinnen zijn gelijkmatig over het lijf verdeeld en bevatten het gif.

Het gif is extreem pijnlijk, maar niet dodelijk voor mensen.

Maar de koraalduivel gebruikt zijn gif niet voor de jacht.

Hij bewaart zijn gif voor aanvallen van andere roofdieren, zoals murenen.

Als de koraalduivel zich moet verdedigen…

…richt hij zijn giftige vinnen op de vijand.

In de meeste gevallen deinst zijn tegenstander dan terug.

Zijn tere vinnen zijn niet alleen mooi om naar te kijken.

Ze zijn essentieel om te overleven.

Niet alle typen koraalduivels hebben dezelfde vinnen…

…of dezelfde elegante rugvin.

Een andere soort, ook wel leeuwvis genoemd, heeft uitwaaierende vinnen…

…waarmee hij door de riffen beweegt.

Overdag is hij grotendeels inactief en blijft hij uit de buurt van andere dieren.

Zijn lichaam is niet ontworpen voor snelheid.

Hij gebruikt de duisternis om dicht bij zijn prooi te komen.

Maar er zijn meer exotische wezens in de duistere krochten van het koraalrif.

De wrattige voelsprietvis is niet de meest elegante zeebewoner.

In een groene, modderige omgeving lijkt hij te verdwijnen…

…als een kameleon met overgewicht.

Maar andere exemplaren geven de voorkeur aan lichtere tinten.

De wrattige voelsprietvis bezoekt het rif niet vaak.

Ze zijn liever op de zeebodem, op enkele honderden meters diepte.

Maar in het rif gedragen ze zich net als steenvissen en koraalduivels.

Ze gaan liggen en camoufleren zich. Soms werkt dat, en soms niet.

Natuurlijk zijn donkere exemplaren in het voordeel bij camouflage.

Maar ze ontlenen hun zelfvertrouwen ook aan hun zeer effectieve gif.

Als je geen roofdieren hoeft te vrezen, heb je weinig bescherming nodig.

En wat zoeft daar voorbij?

Een bidsprinkhaankreeft.

In veel opzichten is dit een van de meest bijzondere bewoners van de zee.

Met een lengte van nog geen halve meter…

…kunnen ze dingen die de grootste bandieten stikjaloers maken.

Hun grote, voortdurend bewegende telescoopogen…

…springen het meest in het oog bij de bidsprinkhaankreeft.

En hun vrijwel compleet panoramische blik gaat gepaard…

…met een uniek vermogen om kleuren te onderscheiden.

Mensen kunnen slechts drie primaire kleuren onderscheiden…

…en uit dat drietal construeren onze hersens alle andere kleuren.

Maar de bidsprinkhaankreeft kan wel 16 primaire kleuren zien.

Elke dag gaan ze op jacht.

Naast een grote gevoeligheid voor kleuren heeft het dier nog een voordeel.