Halima's Path (Halimin put)

Δυτική Βοσνία, 1977

Μεικτός πληθυσμός: Χ.Ο. και Μουσουλμάνοι

εμπνευσμένο από αληθινά γεγονότα

Καταραμένη κεραία...

Λίγο να χαλάσει ο καιρός και δεν πιάνει τίποτα.

- Τί λένε οι ειδήσεις; - Τα γνωστά, συνεδριάσεις και αερολογίες.

- Έπιασε να βρέχει. - Καλά κάνει, καιρός ήταν.

- Θεία! Χαλίμα! - Η Σαφία είναι;

Κάτσε, θα πάω εγώ.

Θεέ μου, Σαφία, τί γυρεύεις εδώ; Με τα πόδια ήρθες;

- Θα με σκοτώσει θεία, θα με σκοτώσει! - Ποιός θα σε σκοτώσει, παιδί μου;

- Ο πατέρας, όταν το μάθει! - Ηρέμησε, ηρέμησε.

Δεν το κατάλαβα...

- Δεν το κατάλαβα... - Τί δεν κατάλαβες; - Δεν το κατάλαβα!

Πώς είναι δυνατόν, Θεός φυλάξοι!

Είναι αργά... Πέρασαν δύο μήνες.

- Δεν πίστευα... - Δεν σκέφτηκες τίποτα! Ποιός το έκανε;

Εντάξει, παιδί μου, το κλάμα δεν βοηθάει. Θα βρούμε λύση.

- Θα με σκοτώσει! - Ηρέμησε. Πες μου πρώτα, ποιός το έκανε;

Πρέπει να σε παντρευτεί όσο ακόμα είναι ελεύθερος. Κατάλαβες;

- Ξέρεις πώς είναι ο πατέρας σου, θα πάρει ανάποδες! - Δεν μπορεί να με παντρευτεί, δεν μπορεί!

- Γιατί όχι; Είναι παντρεμένος; - Δεν είναι αυτό...

- Τότε, τί είναι; - Δεν είναι δικός μας.

Σέρβος είναι;

- Τον αγαπώ, θεία. Τον αγαπώ! - Αμάν, τί κάνουμε τώρα;

- Πού είναι το αγόρι; - Εδώ γύρω, όπου να 'ναι έρχεται.

- Νάτος. - Υπάρχει τίποτα να φάω;

- Πεθαίνω της πείνας. - Ας ερχόσουν νωρίτερα.

- Βάζω φαΐ για πέμπτη φορά. - Έλεγξα τα γουρούνια.

- Κοίτα τον καιρό, καταιγίδα. - Καλά έκανες, κάτσε κάτω, Σλάβο. Κάτσε.

- Πιες ένα ποτηράκι με τον γέρο σου. - Όχι, ευχαριστώ.

Μόνο κάτι να φάω, για να ζεσταθώ.

- Άντε, πιες ένα. - Δεν μπορώ.

- Άσε ήσυχο το παιδί. - Δεν είναι παιδί πια, και...

- ...δεν θα μείνει ανύπαντρος. - Τί ακούω η τυχερή μάνα;

Για πες τώρα, άκουσα ότι έχεις κορίτσι, πέρα από τον λόφο, στην Τσεμέρουσα.

- Στην Τσεμέρουσα; - Ζόρα, αυτά είναι αντρικές δουλειές.

Δεν θα μας φέρει Τουρκάλα στο σπίτι, Θεός φυλάξοι!

Μ' ακούς; Απαγορεύεται να πεις κουβέντα.

Πες μου... υπάρχει κάτι... ή όχι;

- Κι αν υπάρχει; - Να το μάθω από σένα, όχι από άλλους.

Αν είναι καλή για σένα, εμένα μου κάνει. Δεν έχω πρόβλημα.

Μωρέ, καλές συμβουλές του δίνεις. Δεν θέλω ν' ακούσω άλλο.

Της είπα να μην ακούει, σωστά;

Πες μου, υπάρχει κάτι ή όχι;

- Υπάρχει. - Υπάρχει;

- Υπάρχει. - Εντάξει, και;

- Τί και; - Τί σχέδια έχεις, γαμώτο;

Να την παντρευτώ.

- Να την παντρευτείς; - Ναι, να την παντρευτώ.

Αλλά ξέρεις τι θα πει το χωριό...

Δεν με νοιάζει.

Ούτε εμένα, αλλά είδες τη μάνα σου, λες και τη δάγκωσε φίδι.

- Και η Γερμανία; - Δεν θα πάω.

Δεν θα πας;

Τα κανόνισα όλα, ο θείος σε περιμένει. Σου βρήκε δουλειά στο Μόναχο.

Δεν θέλω να πάω στη Γερμανία. Θέλω να παντρευτώ.

- Ξανασκέψου το, δεν υπάρχει βιασύνη. - Μπαμπά, δεν χρειάζεται να το σκεφτώ.

Σκέψου το πάλι. Κι αν θες ακόμα να την πάρεις, κάντο.

Γάμα το χωριό, γάμα και τη Γερμανία!

- Και η μαμά; - Γάμα την και αυτήν. Θα της μιλήσω εγώ.

Φάε, θα κρυώσει.

Σαφία;

Σαφία;

Σαφία!

Πού είναι αυτό το κορίτσι;

Σαφία, έλα εδώ. Μ' ακούς;

Σαφία!

Παιδί μου!

Σαφία!

Σαφία!

Εδώ είμαι.

- Τί είπει ο Άβντο; - Δεν το ξέρει ακόμα.

Κανείς δεν τόλμησε να του πει ότι η Σαφία είναι έγκυος.

Αδελφός σου είναι, αλλά είναι βλάκας. Θα έχουμε πρόβλημα.

- Έχεις τα λεφτά; - Δύο χιλιάρικα, είναι αρκετά.

Ας έφερνες περισσότερα, αδερφός σου είναι.

Ναι, αλλά είναι βλάκας σαν τον Άβντο.

Δεν έχουμε σπουδαία αδέρφια...

Πού ήσουν, αδερφέ; Μισό μπουκάλι ήπια όσο περίμενα.

- Συγχαρητήρια, Μουσταφά. Πάρε ένα κοτόπουλο και λίγη πίττα. - Δεν ήταν ανάγκη. Ελάτε μέσα.

Έχεις καλό λόγο για να με συγχαρείς. Εδώ είναι.

- Καλησπέρα σας. - Καλησπέρα. Συγχαρητήρια, Ράπκα.

- Πώς είσαι; - Καλά είμαι.

Μπράβο, Ράπκα. Του εύχομαι τα καλύτερα.

Καλή μου Ράπκα, πώς τα κατάφερες; Υπήρχε κάποιος να σε βοηθήσει;

Η Βεζίρκα ήταν εδώ. Δεν ξέρω. πώς θα τα κατάφερνα χωρίς αυτήν.

Τί κάνεις; Έι, δεν έπρεπε... Πραγματικά δεν ήταν ανάγκη.

Κράτα τα, τώρα έχεις ένα ακόμα στόμα να ταΐσεις.

- Πόσο χαριτωμένος είναι! Μπορώ να τον κρατήσω; - Φυσικά, φυσικά.

Χαλίμα, μην τον λες χαριτωμένο. Θα τον γρουσουζέψεις.

Μουσταφά, να του βάλουμε λίγη στάχτη,

- να φύγει η γρουσουζιά. - Θα το κάνω εγώ.

- Είναι τόσο άσχημος, που δεν βλέπεται. - Αυτό είναι, πρέπει να του βάζω πιο συχνά.

- Του 'δωσες όνομα; - Ξέρεις ποιό σκεφτόμουν;

Άρον. Γνήσιο μουσουλμανικό όνομα.

Αν σου αρέσει, μου κάνει και μένα.

Δεν άκουσα κανέναν να λέει έτσι το παιδί του.

- Άρον; - Άρον.

Στον Μουσταφά άρεσε. Εμένα ούτε που με ρώτησε.

Γιατί να σε ρωτήσω, γυναίκα; Ορίστε, σε άφησα να τον γεννήσεις.

- Τα δύσκολα είναι στις πλάτες μου. - Γερός να είναι και το όνομα δεν έχει σημασία.

Ας τις αφήσουμε να τα πούνε. Ξέρεις πόσο καλό ποτό έχω;

Ποτέ δεν ήταν καλύτερο!

Άντε, να το δοκιμάσουμε. Τουλάχιστον, έχουμε λόγο για να πιούμε.

Έπρεπε να δεις το πουλί του. Αλογίσιο. Διάολε, σαν το δικό μου!

- Στην υγειά μας! Του εύχομαι τα καλύτερα. - Για τον Άρον μου, τον απόγονό μου.

Δεν σου άρεσε και πολύ το όνομα Άρον, ε;

Δεν ξέρω... Θα μπορούσες να του δώσεις του πατέρα μας: Χουσνί, ωραίο όνομα.

Όταν κάνεις γιο, δώσ' του εσύ το όνομα του πατέρα μας.

Αλλά έτσι όπως είναι τα πράγματα, αμφιβάλλω αν θα έχεις ποτέ απογόνους.

- Σάλκο, ώρα να πηγαίνουμε. - Αποκλείεται, μέχρι να πιούμε αυτό!

- Ξέρεις τί ώρα είναι; - Πάνε σπίτι, αλλά άσε τον αδερφό μου.

Δεν αποκτά ανηψιό κάθε μέρα. Δεν μπορεί να χαρεί δικό του παιδί.

Χαίρεται με το δικό μου.

- Αντίο. Σάλκο, μην αργήσεις. - Γεια.

Μουσταφά, είσαι μεγάλος μαλάκας!

- Γιατί, τί είπα; - Ξέρεις πολύ καλά.

- Είπα κάτι κακό; - Σκάσε!

Σου είπα εδώ και καιρό να τη διώξεις

- από το σπίτι. - Πάλι τα ίδια αρχίζεις;

Αδελφός μου είσαι. Δεν μπορώ να σε βλέπω έτσι.

Και γιατί πρέπει να με βλέπεις;

- Κοίτα κάπου αλλού. - Σάλκο, σου το 'χω ξαναπεί.

Οι γυναίκες πρέπει να 'χουν φαρδιά καπούλια και χοντρό κώλο. Δες την Ράπκα μου!

Εύκολα γεννάει, όχι σαν την έρμη τη Χαλίμα σου.

- Άσ' το... - Τί να αφήσω;

Τί τη θες; Μόνο για την γκρίνια της;

Μουσταφά! Πρόσεχε το στόμα σου. Παράτα ήσυχη τη Χαλίμα.

Στο διάβολο να πάει. Είναι άχρηστη.

- Σου ζήτησα ευγενικά να την αφήσεις ήσυχη. - Σου λέω και γω ευγενικά

να την πετάξεις έξω από το σπίτι. Μην αφήσεις να...

Άσε τη Χαλίμα ήσυχη, γαμώτο! 'Αφησέ την, μ' ακούς;

Σάλκο, τί στο διάολο συμβαίνει με σένα;

Το χειρότερο είναι ότι δεν ξέρεις τι μου συμβαίνει.

Αντίο, Ράπκα.

Ο αδελφός σου έχει χάσει τελείως το μυαλό του.

Ράπκα, σκάσε και πρόσεχε το στόμα σου!

Στο διάολο να πάει η άχρηστη Χαλίμα.

- Δεν κοιμάσαι; - Αυτό το παιδί με ανησυχεί.

Η Σαφία;

Αυτό δεν θα έχει καλό τέλος. Ξέρεις πώς είναι ο Άβντο.

Ο Άβντο μαλάκας είναι κι αυτός. Αντιδρά υπερβολικά.

Άρον... Για να σου πω την αλήθεια...

Δεν μου αρέσει καθόλου αυτό το όνομα. Πού το βρήκαν;

Αν είναι καλό γι' αυτούς, είναι και για μένα.

- Ο Μουστάφα είπε πως είναι μουσουλμανικό. - Μουσουλμανικό όνομα;

Δεν ξέρω αν είναι αυτού του κόσμου, πολύ περισσότερο αν είναι μουσουλμανικό.

Χαίρομαι γι' αυτούς.

Μη Άβντο, μην το κάνεις. Θα τη σκοτώσεις. Οι γείτονες ακούνε.

Τί όχι;! Τί όχι;! Χάσου, πουτάνα!

Σκύλα!

Μη Άβντο, στο όνομα του Αλλάχ! Θα τη σκοτώσεις!

- Μην το κάνεις! - Πόρνη, καταραμένη σκύλα!

- Πατέρα, μη! Φτάνει, θα τη σκοτώσεις. - Φύγε αλλιώς θα είσαι ο επόμενος!

Σίγουρα θα την σκοτώσω! Δεν θα το γεννήσει. Το ορκίζομαι!

Πατέρα! Πατέρα!

Ωχ, τον σκότωσε...

Σαφία;

Τρέξε, Σλάβο! Τρέξε! Τρέξε!

Θα επιστρέψω, Σαφία. Θα επιστρέψω.

- Αδελφέ, μην το κάνεις! Μην το κάνεις! - Θα τον σκοτώσω, αργά ή γρήγορα!

Πατέρα!

Και εσύ... καλύτερα να φύγεις! Δεν υπάρχει θέση για σένα σ' αυτό το σπίτι.

Μην το διώχνεις και συ το κορίτσι μου!

Σαφία, παιδί μου... Σαφία...

23 χρόνια αργότερα

5 χρόνια μετά τον πόλεμο

Άσ' το, Χαλίμα. Δεν μπορείς να το κάνεις. Ο Άρον μου θα έρθει να σε βοηθήσει.

Όπως λένε, είμαι άντρα και γυναίκα μαζί σ' αυτό το σπίτι.

Ακόμα δεν μπορείς να κοιμηθείς;

Καθόλου τις νύχτες. Πλέκω συνέχεια.

Όταν με παίρνει ο ύπνος, σκέφτομαι συνέχεια...

Ο Θεός να μας σώσει από αυτά τα όνειρα.

Χαλίμα! Χαλίμα!

- Η Βέζιρκα είναι. Τί να θέλει; - Χαλίμα!

- Χαλίμα, είναι εδώ, στο σχολείο. - Τί λένε;

Δεν ξέρω. Τους ειδοποιώ όλους.

- Πάω εκεί κάτω, βιάσου κι εσύ. - Έρχομαι. Ο Θεός να σε έχει καλά.

- Ελπίζω να τους βρήκαν. - Μακάρι.

Χαλίμα, πάω σπίτι. Ενημέρωσέ με

- για το τι συμβαίνει. - Εντάξει.

Αφήστε τον!

- Αφήστε τον! Μίρζα! Μίρζα! - Μαμά! Μαμά!

Μίρζα! Σάλκο! Μίρζα, γιε μου...

Χαλίμα. Χαλίμα Χάτζιτς.

Χαλίμα Χάτζιτς!

- Εγώ είμαι. Εγώ είμαι η Χαλίμα. - Άντε, Χαλίμα, πέρασε.

Καλή μου, υπάρχει κάτι και για μας ή πάλι τζάμπα ήρθαμε;

Ησυχάστε. Όταν φωνάξουμε το όνομά σας, θα σας μιλήσει ο υπεύθυνος.

Είμαστε εδώ στις 10, όχι στις 11

και αύριο θα πάμε στην Τσεμέρουσα, που είναι 8 χλμ από εδώ, όπου έχουμε...

Ήρθε η Χαλίμα Χάτζιτς.

Γεια σου, Χαλίμα. Κάτσε.

- Πώς είσαι, Λούτβια; - Πώς να είμαι...

Κα Χαλίμα, μια στιγμή...

Αναφέρατε ότι ψάχνετε τον σύζυγο και τον γιο σας. Σάλκο και Μίρζα.

Δώσατε δείγμα αίματος για εξέταση DNA.

Πριν από 3 μήνες πάρθηκε δείγμα αίματος για τον σύζυγό σας.

Το δείγμα πάρθηκε από τον αδελφό του Μουσταφά, τον Μουσταφά Χάτζιτς.