The Year Earth Changed

Hôm nay, Tổ chức Y tế Thế giới đã tuyên bố COVID-19 là một đại dịch.

Tôi sẽ cho thi hành lệnh "ở nhà, giữ gìn sức khỏe".

...trực tiếp chỉ thị mọi công dân nước ta

chỉ cần ở yên tại nhà.

Trong tối nay, tôi sẽ đưa một hướng dẫn rất đơn giản.

Mọi người phải ở yên trong nhà.

Tháng Ba 2020. Một virus chết người càn quét toàn cầu.

HÃY Ở NHÀ NẾU CÓ THỂ

Chỉ trong một đêm, đời sống sinh hoạt bị ngưng lại.

Nhưng trong lúc đó...

thế giới tự nhiên bắt đầu thay đổi đáng kể.

Không khí trong lành hơn.

Nước sạch hơn.

Và động vật bắt đầu sinh sôi theo cách mà ta không được thấy qua hàng thập kỷ.

Quay phim kể từ khi bắt đầu lệnh phong tỏa khắp năm châu lục…

chúng tôi đã ghi lại những phản hồi phi thường của tự nhiên.

Từ những gã khổng lồ đại dương giao tiếp với con chúng qua những cách mới…

Và báo săn đang tăng thêm cơ hội sinh tồn cho lũ báo con…

Đây là thời điểm lí tưởng nhất để nó nuôi nấng con cái.

Tới lũ cánh cụt bị đe dọa đang có một mùa sinh sản phá kỷ lục.

Đây là cơ hội đặc biệt để quan sát đời sống và thế giới động vật hoang dã

để xem mọi thứ sẽ ra sao khi không có chúng ta can dự nhiều.

Đây là một thực nghiệm toàn cầu với quy mô đồ sộ.

Đây là năm Trái Đất thay đổi.

Năm Trái Đất Thay Đổi

DẪN CHUYỆN BỞI DAVID ATTENBOROUGH

Sau vài tiếng phong tỏa, nhiều người đã để ý thấy sự tĩnh lặng.

NHÀ HÁT RADIO CITY

Tiếng ồn giao thông toàn cầu giảm đến 70%,

giúp chúng ta nghe được một âm thanh mới…

…tiếng chim hót.

SAN FRANCISCO HOA KỲ

DÂN SỐ THÀNH THỊ 4,7 TRIỆU NGƯỜI

Những con sẻ đầu trắng này

đang thích nghi với sự yên tĩnh bằng một hành động bất ngờ.

Sống dưới bóng râm của Cầu Cổng Vàng,

giọng hót của chúng thường bị tiếng xe hơi át đi.

Nhưng nhờ giao thông ở San Francisco giảm xuống mức thấp nhất kể từ những năm 1950,

các nhà nghiên cứu kinh ngạc khi nghe được những âm gọi bạn tình mới…

Và họ hi vọng lũ chim sẽ có một mùa sinh sản thành công suốt từng ấy năm.

Không chỉ mức độ ồn giảm xuống nhanh chóng.

Tốc độ ô nhiễm không khí giảm khắp toàn cầu nhanh không tưởng.

Trong vòng vài ngày,

Los Angeles có chất lượng không khí trong lành nhất 40 năm vừa qua.

Tại Trung Quốc, mức độ độc hại trong bầu không khí giảm hẳn một nửa.

Còn Ấn Độ, đất nước điển hình chịu mức ô nhiễm nặng nhất thế giới…

chỉ trong 12 ngày phong tỏa…

JALANDHAR - ẤN ĐỘ DÂN SỐ 1 TRIỆU NGƯỜI

…đã cho ra một quang cảnh đáng kinh ngạc.

Lúc đó chúng tôi đang ngồi quây quần ăn sáng,

thì bố tôi tức tốc đi vào.

Bố nói, "Lên lầu đi. Thấy rõ những ngọn núi kìa".

Nhiếp ảnh gia không chuyên Anshul Chopra

vội đi xem có gì mà bố phấn khích đến vậy.

Người dân đứng trên mái nhà và trầm trồ,

"Trời ơi. Núi kìa".

Tôi khựng lại, và rồi tôi đã thấy.

Nhờ bầu trời quang đãng, lần đầu tiên trong đời,

chúng tôi thấy được dãy Himalaya.

Cách đó hơn 200 km,

dãy núi cao nhất địa cầu,

ẩn mình sau sương khói suốt 30 năm qua,

bỗng nhiên hiện ra.

Tôi không tin nổi.

Suốt thời gian qua dãy Himalaya vẫn nằm ngay đằng sau lớp ô nhiễm.

Bức ảnh chụp lại cảnh này của Anshul nổi tiếng khắp thế giới.

Đấy là một khắc họa rõ ràng

chứng tỏ vào lúc chúng ta dừng hoạt động, Trái Đất lại có thể tiếp tục thở.

Lệnh phong tỏa kéo dài nhiều tuần.

BỐN TUẦN

Lệnh cấm đi lại làm hạn chế bước chân của chúng ta vẫn kéo dài.

Hãy hủy những kỳ nghỉ mát các vị đang định đi.

Số hành khách và khách đặt phòng đều giảm.

Du lịch hàng không giảm nghiêm trọng.

Giảm gần 90% toàn cầu.

Tháng Tư năm 2020,

khách du lịch quốc tế giảm hơn 114 triệu người

so với cùng kỳ năm ngoái.

Ở Tây Ban Nha, khách du lịch giảm từ bảy triệu xuống còn không.

FLORIDA - HOA KỲ DÂN SỐ 22 TRIỆU NGƯỜI

Và ở Florida, các bãi biển thường đông nghẹt khách du lịch đi nghỉ xuân…

nay không một bóng người.

Liệu đây có phải cơ hội cho một loài sinh vật biển sắp tuyệt chủng

có thể tăng số lượng?

Cứ hai đến ba năm một lần, những con rùa cái trở về bãi biển,

nơi chúng từng được nở ra

để đẻ trứng của mình.

Số lượng rùa đang suy giảm rõ rệt khắp toàn cầu,

một phần là vì chúng e ngại không dám đến những bãi biển đông khách.

Nhưng năm nay…

lại khác.

Người quay phim của chúng tôi, làm cùng các nhà nghiên cứu trong vùng,

đã may mắn được quay ở bãi biển Juno…

một trong những vùng rùa quản đồng làm tổ dày đặc nhất thế giới.

Khi mùa sinh sản bắt đầu,

lần đầu tiên trong đời con rùa cái này

có thể yên tâm làm tổ.

Vài tuần sau đó,

hàng trăm con rùa cái làm tổ hệt như vậy.

Từ lâu đã có nhiều ý kiến cho rằng sự can thiệp của con người

là nguyên nhân chủ yếu cản trở loài rùa sinh sản.

Nhưng đây là lần đầu tiên các nhà khoa học đo được chính xác

quy mô của sự tác động.

Mỗi sáng, đội nghiên cứu này

đếm số lượng dấu chân rùa dẫn tới tổ.

Suốt mười năm qua,

tỉ lệ trung bình rùa quản đồng làm tổ thành công

giảm còn 40%.

Liệu chúng có làm tổ thành công hơn khi có cả bãi biển cho riêng mình?

Khi bãi biển đóng cửa cấm người vào,

con số đó nhảy lên tới 61%, là tỉ lệ cao nhất chúng tôi từng thấy.

TIẾN SĨ JUSTIN PERRAULT NHÀ NGHIÊN CỨU RÙA

Đây là một sự cải thiện ưu việt.

Mỗi một chiếc tổ thành công tức là sẽ có thêm cỡ một trăm rùa con,

mỗi con rùa con đều có khả năng trưởng thành và sinh sản thêm.

Nhờ bãi biển đóng cửa, những sinh vật này

có thể làm việc chúng làm suốt hàng triệu năm

thành công hơn lúc có con người hiện diện.

Cách đó sáu nghìn ki-lô-mét,

trên bờ biển phía Tây nước Mỹ…

Sự im lặng mới mẻ dưới những ngọn sóng đem lại một cơ hội

của những gã khổng lồ đại dương.

ĐÔNG NAM ALASKA HOA KỲ

SỐ KHÁCH DU LỊCH ĐẾN THƯỜNG NIÊN 1,3 TRIỆU NGƯỜI

Mỗi năm, hơn 10.000 cá voi lưng gù

di cư từ Hawaii…

đến các vịnh ở Alaska để kiếm ăn.

Thường thì, chúng sẽ phải chia sẻ khu nước này

với các du thuyền chở một triệu lượt khách mỗi năm.

Nhưng giờ, cứ mỗi du thuyền hủy chuyến…

đồng nghĩa với việc dưới lòng biển yên tĩnh hơn gấp 25 lần.

Trong sự tĩnh lặng này, các nhà khoa học dùng micrô dưới nước

ghi lại một thay đổi phi thường.

Cá voi lưng gù đang trò chuyện với nhau nhiều hơn…

bằng những cách mới mẻ.

Tôi cảm thấy phấn khích và vô cùng xúc động…

NHÀ NGHIÊN CỨU CÁ VOI

…khi nghe lũ cá voi trò chuyện bằng âm vực dài thế này.

Một con cất giọng, sau đó là hai mẹ con cá voi.

Tôi chưa từng nghe âm thanh ấy.

Giống như lúc cố nói chuyện với bạn

trong một quán bar đông đúc ấy.

Rất khó, đành hạn chế nói, khi cần thì phải hét lên.

TIẾN SĨ SUZIE TEERLINK NHÀ NGHIÊN CỨU CÁ VOI

Nhưng nếu chúng ta ngồi trong một quán cà phê yên tĩnh

không quá ồn ào,

chúng ta có thể giao tiếp tường tận và hiệu quả hơn nhiều.

Nhưng có một thứ còn đáng kinh ngạc hơn.

Giờ cá voi có thể giao tiếp qua một cự ly xa hơn mà không bị quấy rầy.

Một vài con mẹ, như con này, để mặc con nó một mình.

Một cảnh tượng cực kỳ hiếm thấy.

Giờ đây nó có thể đi kiếm ăn,

yên tâm rằng nó có thể nghe tiếng con gọi nếu con cần nó.

Cá voi mẹ đang nuôi con cần phải ăn càng nhiều càng tốt,

và cách tốt nhất là săn theo bầy cùng cá voi lớn khác.

Lũ cá voi lặn xuống,

thổi ra một bức tường bọt khí hình tròn…

và sau đó dồn lũ cá lại thành bầy…

trước khi nuốt chửng cả nghìn con cá.

Đấy là một trong những cảnh hùng vĩ nhất của thiên nhiên.

Yên tâm trước sự tĩnh lặng,

những con cá voi lưng gù mẹ có thể phối hợp như thế thường xuyên hơn.

Năm nay, chúng chiếm lĩnh cả một vùng.

Chúng làm bất cứ điều gì chúng thích, bất cứ ở đâu, bất cứ lúc nào.

Những năm trước,

chỉ vỏn vẹn 7% số cá voi con có thể sống đến lúc trưởng thành.

Nhưng mùa này, có khả năng nhiều con sống sót hơn.

Tôi hi vọng, sau vài năm khó khăn khiến lũ cá voi vật lộn để sinh tồn…

NHÀ NGHIÊN CỨU CÁ VOI

…cơn đại dịch này sẽ cho chúng khoảng nghỉ vào lúc chúng cần nhất.

Thay đổi độ ồn dưới nước này kéo dài đến tận Alaska.

Giao thông vận tải quốc tế giảm 17% trong ba tháng đầu ban hành phong tỏa

cải thiện đời sống của nhiều động vật khắp các đại dương.

VỊNH HAURAKI

Những con cá heo rời New Zealand

có thể giao tiếp ở khoảng cách dài gấp ba.

BIỂN SALISH

Các nhà nghiên cứu ở Vancouver ghi nhận độ ồn từ tàu thuyền giảm gấp bốn lần

cho phép cá voi sát thủ dùng sóng âm của chúng

để săn mồi hiệu quả hơn.

Đại dịch đã kéo dài suốt ba tháng.

BA THÁNG

Ở Hoa Kỳ, hơn một nửa lực lượng lao động làm việc tại gia.

Và trên toàn cầu, một phần ba cơ sở kinh doanh bị đóng cửa.

Các quán bar, nhà hàng và cafe tiếp tục đóng.

Sau khi cân nhắc kỹ lưỡng, các cơ sở kinh doanh lẻ phải đóng cửa.

Giờ đây xung quanh hoang vắng. Như thể không có lấy một bóng người.

Khắp các thành phố lớn trên thế giới,

lượng người đi bộ giảm tới hơn 90%.

Các trung tâm đô thị hầu như bỏ hoang…

những hình ảnh tuyệt vời xuất hiện

về các loài sinh vật tận dụng không gian sinh hoạt thành phố.

NAM PHI

Một con hà mã đi đến trạm xăng.

Lũ chó rừng thong thả dạo công viên.

Thậm chí một chú báo sư tử còn lảng vảng trên vỉa hè.

Nhưng có một loài thích nghi với các khu vực thành thị bỏ hoang này

đặc biệt khéo léo.

NHẬT BẢN

SỐ KHÁCH DU LỊCH THƯỜNG NIÊN 13 TRIỆU NGƯỜI