Time and Water

ΣΤΟΥΣ ΑΓΑΠΗΜΕΝΟΥΣ ΜΟΥ

ΑΝ ΒΡΕΙΤΕ ΑΥΤΗΝ ΤΗ ΧΡΟΝΟΚΑΨΟΥΛΑ, ΠΑΤΗΣΤΕ ΝΑ ΠΑΙΞΕΙ

Γεια σας.

Γεια σας.

Γεια σας.

Ελπίζω η ταινία να φτάσει σ' εσάς.

Δεν θα συναντηθούμε ποτέ, γιατί ζούμε σε διαφορετικές εποχές.

Δεν μπορώ να σας στείλω έναν παγετώνα...

αλλά μπορώ να σας στείλω αυτό.

Αυτή η κάψουλα μπορούσε να ήταν γεμάτη με φίδια του Αμαζονίου.

Ο βόας στους ώμους μου ανήκει στον αγαπημένο μου θείο, τον Τζον.

Και 15 χρόνια μετά, με κάλεσε να ερευνήσω μαζί του

τις συνήθειες ζευγαρώματος του γιγάντιου ανακόντα στη Βενεζουέλα.

Θα ήμουν κι εγώ εδώ,

αλλά κάτι τέτοιο θα εμπόδιζε το δικό μου ζευγάρωμα.

Έτσι, έμεινα στο δικό μου ενδιαίτημα εδώ στην Ισλανδία,

γράφοντας ποίηση και επιστημονική φαντασία.

Το βιβλίο του Άντρι Σνερ Μάγκνασον "Η Ιστορία του Μπλε Πλανήτη"

έχει τραβήξει την προσοχή του κόσμου.

Ίσως είναι το πιο πολιτικό, ισλανδικό μυθιστόρημα που έχω διαβάσει χρόνια.

Χούλντα!

Εκεί είναι η γλώσσα του παγετώνα. Κοίτα. Αμάν!

Αυτό εκεί είναι παγετώνας.

Εκεί!

Το πρώτο που σας στέλνω είναι μια ιστορία που έλεγα στα παιδιά μου.

Είναι για το σπίτι μας.

Πρώτα, υπήρχε το κενό.

Μετά, η φωτιά συνάντησε τον πάγο.

Από το χάος, αναδύθηκε η Αούντουμλα μια αγελάδα από πάγο και χιόνι.

Από το σώμα της βγήκαν εκατοντάδες παγετώνες...

που σμίλεψαν βουνά και κοιλάδες.

Από τα μαστάρια της έτρεχαν τέσσερις ποταμοί που έθρεφαν τον κόσμο.

Ο πάγος της βρήκε το σπίτι του εδώ, στην Ισλανδία,

και η Ισλανδία έγινε σπίτι για όλους μας.

Ζούμε με τον πάγο εδώ και πάνω από χίλια χρόνια.

Χαμογέλα!

"Ισκλανδία;" Ισκλανδία;

-Σωστό είναι; -Ναι.

-Μπράβο. -Ισλανδία.

Αλλά αυτό ήταν μόνο η αρχή και θα χρειαστείτε πολλές ιστορίες.

Μπορώ να απαθανατίσω το Βόρειο Σέλας! Απίστευτο!

Δες, κινούνται.

-Τρομερό. Εξαφανίστηκαν. -Είναι εδώ τώρα.

Δεν ξέρω τι ηλικία θα έχετε όταν το λάβετε αυτό.

Εγώ είμαι 53 ετών και σας μιλάω από το 2026.

Έτσι είναι η Ισλανδία σήμερα.

Δεν έχω ξαναδεί κάτι τόσο όμορφο.

-Πώς σας φαίνεται, κορίτσια; -Φοβερό.

Τι όμορφη διαδρομή.

-Άντρι, είσαι μαζί μας; -Ναι.

Η αγάπη μου γι' αυτό το μέρος πηγάζει από εκείνους που με μεγάλωσαν...

τους γονείς μου...

τους παππούδες μου.

Η οικογένεια μας είχε πρώτους και τελευταίους.

Ο παππούς Γιον ήταν ο τελευταίος μιας γενιάς χιλίων ετών

που γεννήθηκε στη φάρμα.

Η γιαγιά Ντίσα ήταν πάντα η πρώτη που γελούσε.

Και η γιαγιά Χούλντα, η πρώτη γυναίκα που πέταξε στην Ισλανδία.

Ο παππούς Άρνι, από τους πρώτους εξερευνητές των παγετώνων μας.

Μα εγώ έγινα ο πρώτος που αποχαιρέτησε κάτι...

που δεν πιστεύαμε πως θα χάναμε ποτέ.

Παντού να σκορπίζεις της γνώσης το φως

Και όλοι να λένε να μία σοφός

Είμαστε στο 2019.

Η μικρότερη από τα τέσσερα παιδιά μου, η Χούλντα, γίνεται 11 ετών.

Φοβερό!

Και η τελευταία μου γιαγιά, επίσης Χούλντα, ζει ακόμα.

Πρέπει να φανείς άξια των προσδοκιών, Χούλντα.

Οι Χούλντες μαζί.

Η γιαγιά Χούλντα ήταν παντρεμένη με τον παππού Άρνι για 60 χρόνια.

Τώρα, όσα αγαπούν πιο πολύ στον κόσμο αρχίζουν να πεθαίνουν.

ΓΚΟΝΤΑΛΑΝΤΣ ΓΙΟΚΟΥΛ

ΠΑΓΕΤΩΝΑΣ ΧΟΓΣΓΙΟΚΟΥΛ

ΠΑΓΕΤΩΝΑΣ ΒΑΤΝΑΓΙΟΚΟΥΛ

ΠΑΓΕΤΩΝΑΣ ΟΚ

Το 2014, ο Οκ ήταν ο πρώτος που πέθανε λόγω της κλιματικής αλλαγής.

Τον Αύγουστο θα πραγματοποιηθεί η κηδεία του.

Πρόκειται για την πρώτη κηδεία παγετώνα στον κόσμο.

Η κηδεία ενός παγετώνα μοιάζει εξωπραγματική.

Σαν να χάνω την αίσθηση της πατρίδας μου.

Άκουγα τις ιστορίες των παππούδων μου για τους παγετώνες από μωρό παιδί.

Και τώρα, ξαφνικά, τις βλέπω με άλλο μάτι.

Νιώθω την ανάγκη να τις μαζέψω όλες,

γιατί ίσως να είναι χρήσιμες στο μέλλον.

Σας στέλνω την αγαπημένη μου,

του πώς η γιαγιά κι ο παππούς μου ερωτεύτηκαν στον πάγο.

Αυτό είναι δικό τους υλικό.

Εδώ είναι στον μήνα του μέλιτος, το 1956.

Κι εδώ είναι το 2004, το 2010...

και το 2017.

Από μικρή, λαχταρούσα να πάω στα βουνά.

Την άνοιξη, παραδόξως, αρχίζω να μυρίζω τους παγετώνες.

-Πώς μυρίζει ο παγετώνας; -Δεν μπορώ να το περιγράψω.

Ήταν κάτι ξεχωριστό.

Ήταν μια μυρωδιά αναζωογονητική.

-Και πώς γνωριστήκατε; -Σε μια συνάντηση ορειβατών.

Μου άρεσε με την πρώτη ματιά.

Έλεγα στη μαμά μου "Μακάρι να ήμουν αγόρι, να έκανα διάφορα".

Ήθελα κι άλλες περιπέτειες.

Ήμουν μέσα για όλα.

Ο Άρνι μού είπε "Θα πάμε στον παγετώνα Βατναγιόκουλ".

Και είπα "Άκου, μπορώ να έρθω μαζί σας;"

Οι σκιέρ με ρώτησαν αν είμαι τρελός που έφερα γυναίκα στον Βατναγιόκουλ.

Το έβρισκαν γελοίο!

Ο μεγαλύτερος παγετώνας είναι ο Βατναγιόκουλ,

που καλύπτει το ένα δωδέκατο της χώρας,

ο μεγαλύτερος στην Ευρώπη.

Η ανάβαση στον Βατναγιόκουλ είναι ριψοκίνδυνη

και μόνο για καλά εξοπλισμένους και έμπειρους ορειβάτες.

Περάσαμε μια ολόκληρη εβδομάδα στον παγετώνα.

Δεν έχουμε χωριστεί έκτοτε.

Παντρευτήκαμε Παρασκευή,

και νωρίς το επόμενο πρωί φύγαμε για ταξίδι τριών εβδομάδων.

Από τότε, ανεβαίναμε συχνά στον Βατναγιόκουλ

με τον Ισλανδικό Σύλλογο Παγετωνολογίας.

Έτσι ξεκίνησε η μελέτη.

Τις ίδιες μετρήσεις κάνουν και σήμερα.

-Κρυώνατε ποτέ; -Όχι, ποτέ.

Νιόπαντροι ήμασταν!

Θεωρείτε τον παγετώνα δεύτερο σπίτι σας;

Ναι.

Είναι άλλος κόσμος στην κορυφή του παγετώνα.

Όλα είναι λευκά.

Όσο πάει το μάτι.

Πόσων χρονών είσαι τώρα;

-Έχω ξεχάσει τα πάντα. -Θα γίνεις 95, Άρνι μου.

-95; -Ναι.

-Τα θυμάσαι εσύ για μένα. -Ναι, ακριβώς.

Εντελώς.

Όπως πάντα.

Δεν ξέρω πώς θα ζούσα,

αν δεν την είχα δίπλα μου.

Θέλω να γνωρίσετε τους παγετώνες όπως οι παππούδες μου.

Όπως τους έμαθα εγώ.

Έτσι ακούγεται ο παγετώνας.

Δεν μπορούμε να το δούμε, αλλά κινείται.

Όταν συσσωρεύεται πολύ χιόνι, που πέφτει χρόνο με τον χρόνο,

ο πάγος βαραίνει και αρχίζει να κινείται κάτω από το βάρος του.

Αυτή η κίνηση χαρακτηρίζει τον παγετώνα, ο πάγος που ζωντανεύει.

Η ζωή ενός παγετώνα μετριέται σε γεωλογικό χρόνο,

με αιώνες και χιλιετίες αντί για μήνες και χρόνια.

Μπλε είναι το χρώμα των πιο παλιών παγετώνων.

Όσο πιο βαθύ το μπλε, τόσο πιο παλιός ο πάγος.

Όσο η χειμερινή χιονόπτωση ξεπερνά το θερινό λιώσιμο,

ο παγετώνας θα συνεχίσει να υπάρχει.

Αυτός ο κύκλος φέρνει ζωή στον τόπο.

Οι παππούδες μου πίστευαν πως πάντα θα υπάρχουν παγετώνες.

Κι εγώ το πίστευα.

Αλλά μια μέρα το 2014, είδαμε αυτό στις ειδήσεις.

ΠΑΓΕΤΩΝΑΣ ΟΚ

Ο παγετώνας Οκ βρισκόταν σε ένα βουνό στη Δυτική Ισλανδία.

Ήταν πάντα γνωστός ως ο μικρότερος της Ισλανδίας,

αλλά δεν θα θεωρείται πια παγετώνας

καθώς ο παγετωνολόγος Όντουρ Σίγκουρντσον ανεβαίνει στο βουνό

για να εκδώσει πιστοποιητικό θανάτου για τον παγετώνα.

Ως αιτία θανάτου έγραψα την υπερβολική θερινή ζέστη.

Ο παγετώνας Οκ ήταν μόλις 700 ετών όταν χάθηκε.

Σαν να λέμε βρέφος για παγετώνες.

Γύρω στο 1900, κάλυπτε περίπου 15 τετραγωνικά χιλιόμετρα.

Αλλά τα τελευταία 15 χρόνια,

συρρικνώθηκε πιο γρήγορα απ' ό,τι πίστευα πως ήταν δυνατόν.

Συρρικνώθηκε απίστευτα γρήγορα.

Δεν κουνιέται πια και γι' αυτό λέγεται "νεκρός πάγος".

Αναρωτιέμαι αν ο θάνατος παγετώνα

θα φανεί σε εσάς τόσο ιστορικό γεγονός όσο και σε εμένα.

Για μένα, τότε κατέρρευσε ο ορίζοντας.

Το μέλλον που προμήνυαν δεν είναι πια μακρινό, έχει έρθει.

Ο χρόνος τελειώνει.

Την πρώτη φορά που ένιωσα έτσι, πήρα μια φωτογραφική μηχανή.

Και χωρίς να το καταλάβω, άρχισα να σας φτιάχνω αυτήν τη χρονοκάψουλα.

Είναι 1997,

κι η κοπέλα μου, Μάγκα, μόλις γέννησε το πρώτο μας παιδί, τον Χίλνουρ.

Το πρώτο μπάνιο του Χίλνουρ με τη μαμά του.

Δεν είναι πανέμορφο;

Παράλληλα, ο άλλος παππούς μου, ο Γιον, μας λέει ότι ίσως πεθαίνει.

Οπότε, σπεύδουμε όλοι στο παραθαλάσσιο σπίτι του.

Εδώ έχουμε τέσσερις γενιές ξαπλωμένες στο γρασίδι.

Τους διαδόχους του θρόνου.

Ο μεγαλύτερος, με τον μεγαλύτερο γιο, και πάει λέγοντας.

Κι ο μεγαλύτερος από όλους.

Δείτε τι ωραίος τύπος είναι.

Δεν είμαι έτοιμος να πω αντίο.

Νωρίτερα εκείνο το καλοκαίρι, δούλευα στα Εθνικά Αρχεία,

ένα μέρος που διατηρεί τα παλαιότερα αρχεία της Ισλανδίας.

Κάθε αρχείο είναι μια πύλη που με στέλνει σε άλλη εποχή.

Ταξιδεύω με τις Έντα στο 1220,

όταν καταγράφονται πρώτη φορά οι μύθοι των θεών και του σύμπαντος.

Το Βιβλίο του Αποικισμού με πηγαίνει στο 874,

όταν εγκαταστάθηκαν οι πρώτοι άνθρωποι στην Ισλανδία.

Τώρα, βρίσκομαι στο 1862, σε έναν μύθο για ξωτικά.

Εδώ, ένα ξωτικό παρέσυρε έναν βοσκό στο σπίτι της μες στα βράχια.

Από εκεί, προσγειώνομαι στο σαλόνι κάποιας που γεννήθηκε το 1918.

Τραγουδάει μια αρχαία ισλανδική μορφή τέχνης,

τα τραγουδιστά ποιήματα ρίμουρ, που στα ισλανδικά σημαίνουν ρίμα.

Μου φαίνεται τόσο σπουδαία ανακάλυψη που μιλάω γι' αυτά στην τηλεόραση.

Δεν είχα ξανακούσει τίποτα παρόμοιο.

Αλλά όταν άρχισα να ακούω προσεκτικά τους στίχους περιείχαν τόση θλίψη.

Μιλούσαν για την κατάρρευση του παρελθόντος.

Καθώς άκουγα τη συνεχή επανάληψη και τον ρυθμό,

μαγεύτηκα.