Inside the Mind of a Dog

Ta nghĩ ta biết những chú chó nghĩ gì.

Nhưng các khám phá mới cho thấy ta có thể chưa biết toàn bộ.

Các chú chó đã tiến vào mọi ngóc ngách trong cuộc sống của ta.

- Bé đây rồi. - Chào cưng!

Chào! Chào Toulouse.

Chúng là bạn ta.

Chó ngoan.

Cứu tinh của ta.

Đây, Lassie, đưa cho ông.

Biểu tượng văn hóa của ta.

Peter nghe rõ chứ?

Scooby-Doo!

Nhưng chúng ta chỉ mới bắt đầu hiểu não của chúng thực sự hoạt động ra sao.

Trong thời gian dài, các nhà khoa học cảm thấy chó không đáng để nghiên cứu.

Nhưng giờ, khoa học về chó nở rộ.

Cún à! Nhìn kìa!

Khoảnh khắc ngỡ ngàng đã xảy ra khi người ta bắt đầu dùng phương pháp

mà được phát triển để áp dụng cho trẻ em

để khám phá và mở khóa những bí ẩn của thế giới loài chó.

Vậy loài chó và con người đan xen chặt chẽ vào nhau như thế nào?

Tôi nghĩ chú chó của tôi yêu tôi.

Có bằng chứng khoa học để hỗ trợ cho suy nghĩ đó.

Bạn con người

Khoa học mới đang giúp giải đoán hành vi kỳ lạ của loài chó,

giải mã ngôn ngữ ẩn giấu của chúng

và khám phá vì sao loài chó lại như vậy.

Hiểu được tâm trí của loài chó thực sự là một điều cực kỳ hữu ích,

vừa để ta hiểu bản thân hơn vừa làm giàu mối quan hệ với chúng.

Ta đều có thể gần gũi hơn với chó của mình

nếu ta biết bí mật của chúng.

NHỮNG CHÚ CHÓ NGHĨ GÌ

ROB LOWE TƯỜNG THUẬT

Chó là loài động vật đa dạng nhất từng bước đi trên trái đất này.

Vì nhiều giống chó trông rất khác nhau, nếu có người ngoài hành tinh tới trái đất,

họ sẽ thấy bối rối.

Thật dễ dàng nghĩ rằng Chihuahua và Great Dane

là những loài hoàn toàn khác.

TIẾN SĨ, TÁC GIẢ "VƯỜN CÚN"

Lịch sử nguồn gốc của chó quả thực là vô cùng lôi cuốn.

Có giống chó từ đầu được lai tạo ở châu Á…

PUG TỪ TRUNG QUỐC

Châu Phi, hay Châu Mỹ.

XOLOITZCUINTLI TỪ MEXICO

Hầu hết giống chó ta nhận ra ngày nay có khởi điểm từ 100, 125 năm trước.

Cho đến cuối những năm 1800, chó chủ yếu được lai tạo để làm việc,

thì một hiện tượng mới chiếm lĩnh thế giới chó:

sự phù phiếm.

Thay vì có iPhone hay túi Louis Vuitton,

để thể hiện địa vị, người ta bắt đầu lai tạo chó.

Người khác muốn giống chó ấy và chúng thành ra phổ biến.

Tại Scotland, Golden Retriever đầu tiên được cho là

chú chó đột biến không mong muốn từ một giống chó săn chim lâu đời.

Nhưng Ngài Tweedmouth lập dị ưa thích màu lông mới đó

và lai tạo chú chó này với giống chó có lông mềm và đỏ khác, tạo ra giống chó mới.

Labrador Retriever đã là giống chó phổ biến nhất qua nhiều thập kỷ.

Nhưng vào năm 2022, chó Bull Pháp đã vượt Lab và được yêu thích nhất tại Mỹ.

SỐ 1 - BULL PHÁP

Vậy chính xác thì

thú cưng phổ biến nhất trở thành thành phần giá trị ở gia đình ta ra sao?

Để hiểu được điều đó, ta cần trở về điểm khởi đầu.

Vậy chó đến từ đâu? Chà, đó là một câu hỏi vui.

Canis familiaris là tên khoa học của chó nhà, bạn thân nhất của ta.

Tên khoa học của sói là Canis lupus.

Nhưng mọi chú chó và mọi giống chó chỉ là một phiên bản khác của loài sói

mà có biểu hiện riêng thông qua quá trình chọn lọc và tiến hóa.

Giống chó nào cũng chia sẻ 99,9% ADN cùng với loài sói.

Loài sói từng rất thành công cho đến tầm 50.000 năm trước.

Hàng triệu con sói từng sinh sống trên khắp châu Âu, châu Á và Bắc Mỹ.

Không chỉ có sói.

Có Hội Sinh Thái Ăn Thịt.

Có linh cẩu khổng lồ, gấu hang khổng lồ, sư tử.

Loài người hiện đại đến từ châu Phi và ta là những kẻ săn mồi siêu hạng.

Hầu hết các loài săn mồi to lớn bị tuyệt chủng vì ta săn bắt quá giỏi.

Hai loài sống sót là gấu nâu

và loài sói.

Sói là loài sống sót thực sự.

Rồi, giờ chuyện bí ẩn hơn chút.

Thay vì sợ hãi con người, một quần thể sói

thấy thứ rác ngon lành mà con người tạo ra rất lôi cuốn.

20.000 - 15.000 - 10.000 NĂM TRƯỚC

Kiểu thân thiện mới đã hình thành.

5.000 - 1.500 NĂM TRƯỚC - HIỆN TẠI

Thuyết kẻ sống sót thân thiện nhất

quả thực là chiến lược tiến hóa thành công nhất đã được xác định.

Và điều đó đối nghịch với thuyết kẻ sống sót mạnh nhất.

Là sinh vật to lớn, dữ tợn không khiến ta trở nên vượt trội.

Và trên thực tế, việc thống trị tốn cái giá rất lớn.

Ở bất kỳ loài nào tiến hóa,

kiểu thân thiện mới dẫn đến hình thức hợp tác mới

thì vô cùng thành công trong trò chơi sống còn.

Đó có thể là các loài hoa thực sự đổi mới về tiến hóa trong giới thực vật:

"Tôi sẽ thân thiện, tôi cho bạn gì đó và rồi ta sẽ hợp tác".

Và đoán xem?

Chỉ một loài có xương sống trên cạn mà có thể sống quanh năm ở Nam Cực.

Và đó là Cánh cụt Hoàng đế.

Chúng sống sót nhờ ôm nhau. Chúng ôm nhau cả mùa đông.

Vậy là sự thân thiện thắng, chiến thắng nhiều lần ở cuộc sống.

Chó có sự thích nghi đặc biệt giúp chúng đưa sự thân thiện lên cấp độ cao hơn.

Ví dụ, một trong những điều mà đã thay đổi đáng kể ở chó so với sói

đó là chúng có loại cơ bắp cho phép chúng nhướn mày…

Ôi trời ơi!

…và cho thấy củng mạc trong mắt chúng.

Ta biết rằng khi con người tương tác,

nhìn thấy củng mạc là cách để não ta tự động nhận ra

rằng ta đang tương tác với người khác.

Đó là một trong những cách chủ yếu để trẻ sơ sinh nhận ra mẹ của chúng.

Mắt cún. Chó học theo một trong số cách chính con người tương tác với nhau.

Loài chó đã tận dụng điều ấy.

Chó con không nhìn thấy và nghe được gì khi ra đời.

Nhưng chúng lập tức ngửi thấy mùi của mẹ.

Sau ba tuần, chó con sẽ mở mắt lần đầu.

Lứa này có mười chú cún.

Trên trung bình bốn con, nhưng cách xa kỷ lục thế giới là 24.

Và mỗi chú cún đều là độc nhất.

Độc nhất đến tận đầu mũi.

Chó có dấu vân mũi giống như ta có dấu vân tay.

Nếu ta bôi chút mực lên mũi của chú chó nhà ta rồi ấn lên giấy,

sẽ có dấu vân mũi độc nhất không giống mọi chú chó khác.

DẤU VÂN MŨI

Tính cách của mỗi chú chó cũng khác như dấu vân mũi của chúng.

Các nhà nghiên cứu đang cố tìm ra lý do.

Có câu hỏi lâu đời trong khoa học,

bản năng tự nhiên quan trọng so với việc nuôi dưỡng ra sao?

Ta không thể chỉ có tác động từ một phía.

Cả hai đều tương tác để tạo ra tính cách của chú chó.

Điều gì làm nên một chú chó xét về mặt chúng tương tác với thế giới?

Từ khía cạnh môi trường, đó là tất cả điều chúng trải qua

trong suốt cuộc đời chúng, cả từ trước khi chúng ra đời.

Phong cách của chó mẹ, chủ đề rất gần gũi và thân thiết với tôi.

Đó là điều mà chúng tôi vẫn nghiên cứu

trong ba tuần đầu của cuộc đời chú cún.

Chúng tôi tìm hiểu được là

có sự khác biệt trong mức độ chó mẹ tương tác với chó con.

Chúng tôi thấy nhiều chó mẹ mà ở bên con của chúng suốt

và rồi có những chó mẹ để mặc chó con nhiều hơn.

Chúng tôi thấy điều đó tác động đến kỹ năng giải quyết vấn đề của chó con

và cả tính cách của chúng.

Chúng tôi tìm hiểu được là với các chó mẹ để cho chó con tự lần mò,

thì các chú cún này sẽ trở thành chó dẫn đường thành công nhất.

Một giả thuyết hợp lý là các chú cún này học cách lần mò từ rất sớm

và điều đó phục vụ tốt cho việc của chúng sau này.

Hiểu cách suy nghĩ của chó con là cửa sổ vào tâm trí của toàn loài chó.

Chào! Cưng thế nào?

Sẵn sàng chưa?

Ta xem cưng đang nghĩ gì nhé?

Chào chú cún đẹp trai. Cưng thật đáng yêu. Biết mà, yêu cưng lắm.

Giờ chúng tôi sẽ thực hành nhiệm vụ chỉ tay

và đây là nhiệm vụ điển hình chỉ ra sự nhận thức của loài chó

mà tôi nghĩ hồi đầu những năm 2000 đã thu hút chú ý về nhận thức ở loài chó.

Chó con nhìn này.

Là Thử nghiệm Lựa chọn Vật thể.

Chúng tôi dùng cốc giấy Solo.

Có hai lựa chọn giấu đồ.

Cả hai cốc đều có mùi thức ăn vì chúng tôi dán bánh thưởng vào đáy cốc.

Nếu chọn đúng cốc,

đó là vì chú cún đã dùng tín hiệu giao hoán chúng tôi chỉ dẫn.

Và rồi tôi chỉ vào cái cốc có úp đồ ăn.

Được rồi.

Giỏi lắm!

Điều ta thấy rõ là nhìn chung loài chó rất giỏi đi theo hướng con người chỉ tay…

Được rồi.

- Chọn đúng. - Tuyệt!

- Bé ngoan! Trúng rồi! - Bé ngoan!

…còn hơn loài vượn, tức là họ hàng còn sống gần nhất của ta.

Họ hàng linh trưởng gần gũi và thông minh của ta

như bonobo và tinh tinh không giỏi lắm một việc,

đó là hiểu được khi có ai đó ra hiệu với chúng theo cách hữu ích.

Chúng không hiểu họ đang cố chỉ dẫn và giúp chúng.

Cưng chọn sai rồi!

Đó là điều tối trọng trong sự phát triển của con người.

Vì trẻ em loài người từ chín đến 12 tháng tuổi

bắt đầu hiểu khi ai đó ra hiệu hoặc chỉ tay để theo hướng họ chỉ tay

và từ đó mà chúng học được gì đó.

Này, nhìn đây. Nó ở đâu? Cưng có thể lấy bóng không?

- Này! Làm tốt lắm. - Cưng đoán trúng rồi.

Con người làm được vì cần cho sự phát triển của ta.

Nhưng họ hàng linh trưởng thì không thể.

Điều đó khiến chúng tôi tin rằng có điều quan trọng khác ở loài chó.

- Tốt! - Tuyệt!

Thử nghiệm chỉ tay khởi đầu cho sự phục hưng khoa học nghiên cứu về chó.

Điều đó khiến tiến sĩ Brian Hare

lập ra Viện nghiên cứu Nhận thức của loài Chó ở Đại học Duke.

Được rồi.

Đó là trung tâm chuyên tìm hiểu về hành vi và tâm lý của loài chó.

Bên tôi tìm hiểu trí óc chó hoạt động ra sao.

Được rồi!

Chúng tôi cố dùng điều đã tìm hiểu được

nhằm huấn luyện các chú chó tốt hơn và nuôi dạy chúng làm việc hiệu quả hơn.

Khi có cơ hội, chó có khả năng làm những việc tuyệt vời.

DIO - CHÓ TÌM CÁ VOI

Từ việc lần theo cá voi…

Dio dẫn các nhà khoa học đến chỗ cá voi bằng cách ngửi ra mùi phân của chúng.

…đến cả khám phá vũ trụ.

Cất cánh.

Thậm chí cả tranh cử.

Max là chó Golden Retriever.

- Chính trị gia tôi thích. - Phải.

Chú chó liên tiếp thắng ba cuộc bầu cử tại thị trấn nhỏ mà đẹp như tranh vẽ này.

Nhưng có lẽ tuyệt nhất là các chú chó cống hiến cuộc đời để giúp mọi người.

Ngày nay kiểu chó mà người ta nhìn nhận là tuyệt vời