Planet Earth

Đây là biên giới cuối cùng của hành tinh chúng ta,

thế giới ẩn sâu mà chỉ những nhà thám hiểm gan dạ nhất mới dám đi tới.

Dưới chân chúng ta

là những hang động dài không kể xiết.

Hang Nuốt Chửng ở Mexico,

sâu 400m,

đủ sâu để đặt tòa nhà Empire State xuống dưới.

Đó là đường hang lớn nhất thế giới.

Nó chỉ được khám phá

2 năm trước khi con người đặt chân lên Mặt Trăng.

Ngày nay, những hang động là những nơi cuối cùng được khám phá trên Trái Đất.

Tuy nhiên, hiếm khi con người là sinh vật đầu tiên

tới được nơi tăm tối, ẩm ướt này.

Nơi đây tồn tại những sinh vật kì lạ và ít được biết tới nhất trên trái đất.

Dải ngân hà với những đốm sáng nhỏ này được tạo nên từ hàng ngàn sinh vật sống.

Bất cứ sinh vật nào sống trong hang động đều phải đối mặt với bóng tối,

nhưng ở New Zealand, vài sinh vật đã biến bóng tối trở thành lợi thế của chúng.

Một sợi dây silicon được hạ xuống từ trần hang,

bên cạnh hàng trăm sợi khác.

Bên cạnh vẻ đẹp của những sợi dây này,

chúng mang trong mình một mục đích hung hãn.

Đó là loài đom đóm hang.

Nó săn mồi bằng một sợi tơ.

Sợi tơ này được nhả ra từ miệng đom đóm,

và chứa đấy những giọt nhỏ nước nhầy.

Mỗi con đom đóm làm ra hàng chục sợi.

Một khi sợi tơ đã sẵn sàng,

con đom đóm ở lại võng nước nhầy

và chờ đợi như một người câu cá kiên trì.

Nhưng con đom đóm không cho những sinh vật khác một cơ hội.

Đốm sáng màu xanh lam này là kết quả của một phản ứng hóa học

xảy ra trong 1 khu vực đặc biệt ở đuôi con đom đóm.

Ánh sáng này phát ra ngoài đuôi của nó.

Nó là thứ giúp đom đóm nhử mồi.

Những con côn trùng không thể cưỡng lại sức hút tìm đến nguồn sáng

và rồi bị mắc kẹt vào sợi tơ dính.

Một khi đã dính vào

thì không gì có thể thoát ra.

Giờ chỉ còn vấn đề cuộn sợi tơ lại

và từ từ hưởng thụ con mồi.

Bằng cách đặt bẫy những côn trùng trong hang động,

loài vật phát sáng này đã vượt qua thử thách khó khăn nhất

mà xưa nay những sinh vật sống trong hang động luôn phải đối mặt:

một nguồn thức ăn thường xuyên và đáng tin cậy.

Có một loại đá đã góp phần hình thành nên thế giới ngầm này -

đá vôi.

Phần lớn những hang động trên thế giới nằm trong những núi đá vôi

và những núi đá vôi này chiếm tới 10% bề mặt Trái Đất.

Đá vôi được tạo nên từ khoáng chất từ loại động vật có vỏ ở biển và san hô,

nên mặc dù hiện nay, những núi đá vôi sừng sững ở Hoa Kì

ở trên mặt nước biển hàng trăm met

nhưng thực tế, chúng đã từng nằm dưới nước.

Những tháp đá vôi ở Vịnh Hạ Long, Việt Nam

là chứng cứ về mối liên hệ của chúng với biển.

Toàn bộ khu vực này hẳn từng là một diện tích đá vôi rắn chắc

đáy của một dải san hô ngầm.

Ở Borneo, mưa đã trạm trổ những núi đá vôi trở thành vô số những mũi nhọn.

Nhưng sức mạnh xói mòn của nước mưa

còn mang lại nhiều tác động hơn thế.

Dòng nước chảy qua núi đá vôi dường như đã hoàn toàn biến mất.

Khi dòng nước tới được lớp nền có tính chống chịu cao hơn

dòng chảy của nó thay đổi.

Một khi đã xuống dưới lòng đất,

dòng nước nắm giữ một sức mạnh xói mòn mạnh mẽ hơn.

Trong cuộc hành trình từ trên mặt đất xuống

dòng nước hấp thu chất carbon dioxide (CO2) từ đất

khiến nó mang đặc tính axit nhẹ.

Và hàng triệu năm qua, lượng axit đó đã ăn mòn đá vôi

tạo nên một mê cung những hang động và lối đi

đôi lúc dài tới vài dặm.

Đây là dòng sông ngầm lớn nhất thế giới,

phải 1 chiếc máy bay phản lực mới bay qua được.

Đó là Hang Deer ở Borneo.

Kích thước của Hang Deer

khiến cho một số loài động vật có thể tập trung ở đây với số lượng lớn.

Có tới 3 triệu con dơi wrinkle-lipped sống tại đây.

Chúng đậu ở trên tường và trần hang

nơi chúng sẽ được bảo vệ khỏi môi trường bên ngoài

và được an toàn khỏi những loài thú ăn thịt.

Và trong lúc chúng neo mình trên đó

loài dơi tạo ra một vài thứ rất quan trọng.

Cái ụ cao hàng trăm mét này là do loài dơi thả xuống -

phân của chúng.

Bề mặt của ụ là

hàng trăm ngàn con gián.

Hang động là một trong những số ít địa điểm trên Trái Đất không chịu tác động trực tiếp của ánh sáng mặt trời.

Ở nơi thiếu thực vật này, nền tảng của lưới thức ăn là loài dơi.

Những con gián này sống nhờ vào phân dơi

và bất cứ thứ gì rơi vào ụ phân ấy.

Nguồn thức ăn này cũng giúp nuôi sống những loài gián khác

những con vật dành phần còn lại của ngày nghỉ ngơi trên tường hang.

Chúng sẽ trở thành thức ăn cho những con rết hang động khổng lồ,

có những con dài hơn 20 cm.

Thật kì lạ, những con cua này,

sàng lọc ụ phân để tìm chất dinh dưỡng.

Những loài vật này dành toàn bộ phần đời trong hang động.

Chúng phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn thức ăn đã qua tiêu hóa

được mang về từ bên ngoài.

Mỗi tối, trong vòng 2h đồng hồ,

hàng triệu con dơi rời khỏi hang động

để săn tìm côn trùng trong khu rừng bên ngoài.

Nhưng không phải tất cả chúng đều trở về.

Khi rời khỏi hang

loài dơi tạo thành hình một chiếc nhẫn.

Có vẻ như loài dơi đã khiến con đại bàng khó chịu,

nhưng chúng phải sống sót tới trận chiến với loài chim ăn thịt đáng sợ hơn.

Diều hâu và chim ưng là sát thủ trong các loại chim.

Buổi đi săn sẽ kết thúc vào lúc chiều tà

khi lũ diều hâu ngừng vờn bắt

và tung đòn sát thủ.

Bất cứ con dơi nào bị tách khỏi đàn

cũng sẽ trở thành mục tiêu cho lũ diều hâu và sẽ sớm gặp rắc rối.

Những cuộc tấn công buổi đêm không mấy ảnh hưởng đến số lượng dơi -

tới sáng, phần lớn đàn dơi sẽ an toàn trở về hang.

Dơi không phải là loài duy nhất cư ngụ ở những hang động ở đảo Borneo này.

Ở đây còn cả những sinh vật ăn ngày.

Trở về từ buổi đi săn vào ban ngày

những sinh vật này sử dụng những tiếng kêu liên tục của chúng

để tìm đường đi trong hang động giữa bóng tối.

Chúng là loài én hang động.

Giống loài dơi, chúng định vị bằng tiếng vang.

Chúng ta cần ánh sáng để quan sát mọi thứ,

nhưng trong bóng tối, những con én luôn định vị chính xác tổ của chúng,

những chiếc tổ chỉ có kích thước vài cm.

Đó là một kĩ năng đáng chú ý mà đến nay chúng ta vẫn chưa hiểu rõ.

Tuy nhiên, điều khiến loài chim này đặc biệt lại là một lý do khác.

Tổ chim yến được làm hoàn toàn bằng nước bọt của chúng.

Phải mất hơn 30 ngày mới có thể làm xong 1 chiếc tổ.

Những chiếc tổ này rất quan trọng

không chỉ với loài chim.

500 năm qua, con người đã thu hoạch tổ của chim yến.

Đây là một nghề nghiệp đầy may rủi.

Hầu như không có thiết bị an toàn nào

và sử dụng thang được làm từ cây leo,

người ta trèo lên trần hang

thường cách mặt đất hơn 60m.

Công việc này có thể rất nguy hiểm,

nhưng thù lao lại rất hậu hĩnh.

Những chiếc tổ trắng tinh khiết của loài chim yến

là nguyên liệu chính để làm món yến sào,

mỗi gram tổ yến trị giá như bạc.

Ngay khi chiếc tổ bị lấy đi, con chim sẽ làm lại một cái khác.

Vậy nên, cho tới lúc ngành nghề có giá trị này còn được kiểm soát,

những người dân địa phương vẫn sẽ tiếp tục phát đạt.

Những hang động trên hòn đảo Borneo này nằm trong nhóm những hang động lớn nhất thế giới

và chúng vẫn đang lớn dần thêm

bởi hàng năm, nước mưa vẫn ăn mòn thêm đá vôi.

Nhưng dòng nước không chỉ gây xói mòn.

Nó còn kiến tạo.

Dòng nước chứa đầy đá vôi hòa tan

và khi gặp không khí trong hang

vài phần trong chúng lắng xuống trở thành một khoáng chất -

Canxit. (CaCO3)

Chất canxit này

đã kiến tạo nên những khối hình trang trí trên trần hang -

thạch nhũ.

Mỗi giọt chảy xuống để lại phía sau một lượng rất nhỏ canxit,

nhưng qua thời gian, quá trình này có thể kiến tạo nên những kì quan.

Nếu nước nhanh chóng thấm qua trần hang,

canxit sẽ ở lại nền hang

và tạo nên măng đá.

Sự biến đổi của dòng nước và luồng không khí

tạo nên muôn hình vạn trạng măng đá, nhưng tất cả chúng đều được tạo ra từ 1 quá trình -

sự lắng đọng từ từ của đá vôi tan.

Và khi thạch nhũ gặp măng đá,

một cột trụ được hình thành.

Những cấu trúc như thế này ở Hang động Carlsbab, Bắc Mĩ,

có thể phải mất đến hàng ngàn năm để hình thành.

Nhưng đôi lúc, quá trình hình thành này dừng lại.

Những hang động ngập nước ở Mexico đã không hề thay đổi trong hàng nghìn năm qua.

Kể từ kỉ Băng Hà, chúng đã bị tách rời khỏi thế giới bên ngoài.

Thế nhưng, tác động của chúng tới thế giới bên trên vẫn vô cùng to lớn.

500 năm trước, chúng đã góp phần tạo nên một trong những nền văn minh vĩ đại nhất thế giới -

nền văn minh Maya.

Bán đảo Yucatan Peninsula ở Mexico không có bất cứ sông, hồ hay suối nào

nên người Maya phải dựa vào những hồ nước - lối vào của những hang động ngập nước.

Chúng là nguồn nước ngọt duy nhất của cả khu vực.

Trên thực tế, những hồ nước này chứa một lượng lớn nước ngọt.

Tách biệt khỏi ánh sáng mặt trời

không thể mong đợi sẽ tìm được loài thực vật nào ở nơi đây.

Nhưng trong bóng tối của những hang động

rễ của những cây nhiệt đới lớn đã xuyên qua những vết nứt trên đá vôi

để tìm tới hang động.