Gypsy Spirit - A Journey to the roots of Gypsy Music in India (Gypsy Spirit: Harri Stojka - Eine Reise)

Wat ik het meest mis, is goede chocolade.

Echt? Ik mis runderbouillon.

- Runderbouillon? - Ja, echt.

Als ik weer thuis ben, ga ik bouillon maken.

Ik wil alleen chocolade.

Ik mis een heleboel dingen.

- Worstjes… - Echt? Mis je Wenen ook?

Ik haat het eten hier. Ik mis Wenen ook, ja.

- Je mist Wenen dus? Heb je heimwee? - Ja, ik heb heimwee.

Ik zal eerlijk zijn.

Tot een paar jaar geleden…

…dacht ik net zo over Rajasthan als over Timboektoe en Djibouti.

Gewoon een plek, heel ver weg.

Voor ons vertrek naar Delhi gaven we 'n afscheidsconcert voor vrienden.

Je weet maar nooit.

Als m'n vliegtuig was neergestort, zou er gezegd worden:

'Had ik Harri nog maar één solo kunnen horen spelen.'

- We gaan thee drinken. - Ja, ik heb ook dorst.

- Maar als ik nou weer aan de dunne ga? - Hou op, zeg.

We bestellen gewoon en dan zien we wel. Hallo.

- Zou die thee wel veilig zijn? - Laten we het hopen.

Kijk, een hond.

- Wat ga je doen? - Even repeteren.

- In deze hitte? - Ja.

- Je weet toch dat ik altijd repeteer. - Dat is waar.

- Jazz in de woestijn. - Ja, woestijnjazz.

Woestijnjazz. Dat is een nieuwe naam voor je muziek. Woestijnjazz.

Ik meen het.

- Toe maar. Ik begeleid je wel. - Jij speelt in e kleine terts en ik…

…bijvoorbeeld in g kleine terts.

- Dat is niks. - Jawel.

E kleine terts. G kleine terts.

Gewoon een beetje aanklooien.

- Aanklooien? - Ja, doe maar wat. Ik val wel in.

- Drink je thee op. - We gaan iets proberen.

Doe dat ene nog eens.

- Prima. Jij begint en ik… - Ik speel in G.

- Oké. - G…

Ik wist best dat wij Roma uit India komen…

…maar ik wist niets van Rajasthan.

Nu ik ouder word, vraag ik me steeds vaker af waar alles vandaan komt.

Waarom speel ik deze muzieksoort en niet iets heel anders?

Ik weet dat ik het van m'n vader heb, maar waar heeft hij het van?

En hoe zit het met m'n overgrootvader?

Deze bloemen zijn bij mij bezorgd voor die mevrouw op de tweede etage.

Ik moet ze aan haar geven. Ik ben tenslotte de conciërge.

Maar goed, ik wil niet alleen gaan.

Ik ben niet graag alleen. Dan word ik een beetje bang.

Daarom zei ik tegen Mosa: 'Luister, Mosa…

…ga met me mee naar India, als je niets beters te doen hebt.

Heeft hij ooit wel iets beters te doen?

- Heb je ooit een sitar gezien? - Niet echt, maar ik…

Ik heb het weleens op een plaat of zo gehoord.

- Het klonk vrij vals. - Ze spelen meestal in cis.

- In cis? - Ja.

Geen probleem. Dan stem ik m'n viool in C.

Cis is een lastige toonsoort voor een viool, toch?

Ja, maar het kan wel.

- Ik hoop dat we de muzikanten vinden. - We hebben ze al gevonden.

Ik zag Azeem en Hafeez op tv in een documentaire over Indiase muziek.

Hun muziek sprak me erg aan.

En ze zijn grote sterren daar in India.

Ik wilde hen dus als eersten bezoeken als we in Delhi waren.

Op er een beetje in te komen voor we naar Rajasthan gaan.

En ik heb trouwens maar één keer een sitar gezien, van een afstandje.

Azeem en Hafeez wilden meteen afspreken in een opnamestudio.

Kijk.

- Pepers. - Moet je die aardappels zien.

Ik ga pepers kopen.

Hij zit onder de stront.

- En ik heb hem aangeraakt. - Idioot!

Je moet ze niet aanraken.

Ik neem scherpe en zoete pepers mee naar huis.

Des is erg lastig voor een viool vanwege de vingerzetting.

- Ik denk dat dat het is. - Ik weet het.

- Als ze spelen, gebruiken ze veel… - Het probleem met de sitar is dat…

- Wat? - Er zitten zoveel snaren op.

- Ja. - We moeten ze stemmen.

Je moet elke snaar apart stemmen.

De eerste keer is het dus erg lastig omdat je elke snaar moet stemmen.

- Elke keer. - Niet te doen.

Ik wil nu proberen Europese zigeunermuziek met jullie te spelen.

Eén, twee, drie, vier!

Vooruit.

Toe maar.

- Respect. - Geweldig.

Dat was een mooi begin.

Anderen zouden deze sessie hebben gebruikt voor een opname.

Indiase treinstations zijn even chaotisch als de start van een grote uitverkoop.

Ik weet waarom ik m'n vrouw voor me laat winkelen.

De professor is geen echte professor. Zo noemen ze hem alleen…

…maar als je ziet wie ze hier in Oostenrijk professor noemen…

…is Kanayashi meer een professor dan al die mensen bij elkaar.

Hij is een Brahmin-priester en weet alles over de muziek van Rajasthan.

Zonder hem zouden we hier nergens zijn.

We zouden waarschijnlijk niet eens een plee kunnen vinden.

Shamshu bespeelt een zogenaamde sarangi.

Het is in wezen de Indiase viool, maar vergis je niet.

Een sarangi heeft drie melodiesnaren en 35 resonantiesnaren.

Jullie kennen me. Ik heb nooit haast…

…maar als ik dat ding elke dag zou moeten stemmen, zou ik gek worden.

Ja.

- Ja! - Erna?

Eerst komt er een solo. Raga.

Dan speel jij één minuut of zo en daarna…

- Speel maar gewoon. - Oké.

Hoe zal ik het zeggen? Shamshu speelde iets en ik speelde iets…

…maar we speelden meer naast elkaar dan met elkaar.

Wat een drukte. Moet je zien hoe ze rijden. Het is waanzin.

Wat een gekkenhuis.

In Europa is het verkeer gedisciplineerder.

- Ze rijden links en rechts. - Ja.

- Hier kun je schoenen kopen. - Ja, schoenen.

- Wil je zolen? - Harri, koop ook een paar.

Pas ze maar even…

Ik wil die rode passen.

- Ik heb geen geld, maar ik vind ze mooi. - Vier euro.

- Zeg maar dat ik dezelfde wil. - Dan houden we ze niet uit elkaar.

Er zijn helemaal geen disco's of cafés waar je iemand kunt ontmoeten.

Er lopen geen vrouwen rond waar je mee kunt flirten.

- We zijn hier voor de muziek, Mosa. - Jawel, maar…

- We zijn op zoek naar onze roots. - Ja, maar…

We willen onze zigeunerbroeders en -zusters ontmoeten.

- Maar een man heeft zo z'n behoeften… - Dat ga ik tegen je vrouw zeggen.

De Kalbelia, een woestijnstam, zijn trotse muzikanten en dansers.

Ze treden op bij bruiloften en feesten voor een bescheiden vergoeding.

En als er geen bruiloften of feesten zijn, moeten ze cobra's vangen.

Stel je eens voor, cobra's. Ik zal je wat zeggen.

Dan zou ik de optredens niet eens missen.

- Er stopt eindelijk een bus. - Godzijdank.

Dank U, God.

- Oké? - Oké.

- Harri, wat is dit? O, man! - Een busrit.

- Ik probeer sigaretten te regelen. - Sigaret?

Dank je wel.

Hier mag je roken in de bus. Thuis krijg je daar een gigantische boete voor.

Heerlijk! Je mag roken in de bus. Je kunt doen waar je zin in hebt.

De professor gaat vandaag niet mee.

- Als we het huis dan maar vinden. - Ik denk dat het daar rechts is.

- Of links. We zien wel. - Ik weet het niet zeker.

Mosa, waar moeten we heen?

- Links of rechts? - Laten we maar zo gaan.

Ik weet niet waar het is.

Wat denk je?

Zou hij het zijn?

Ik was op bijna alles in India voorbereid…

…maar op Kutle kun je je niet voorbereiden.

Als je niet zelf ziet wat die man doet, geloof je het niet.

Z'n instrument, de khartal, bestaat uit twee houten klepels…

…en de klank is magisch.

- Wauw! - Dat was geweldig.

- Wauw. - Dit is de khartal.

- Mag ik eens proberen? - Ga je gang.

Wat moet ik…

Het lukt me niet.

- Nee. - Nee?

Ik ben onder de indruk. Wat een virtuoos.

En het tempo is moordend.

- We konden Kutle aardig bijhouden. - Ik zeg net hoe moeilijk dat was.

- Dat is wel zo. - Wij bespelen grote instrumenten.

Hij heeft alleen die dingen…

- Aan het eind ging het me te snel. - Geweldig. M'n hand doet pijn.

Wie hebben we daar? Welkom in Wenen.

Na de ontmoeting met Kutle…

…wist ik dat ik met de Indiërs wilde optreden in Wenen.

Ik nodigde Kutle, z'n broer Gafur en Azeem en Hafeez dus uit in Wenen.

Ze namen Adi ook mee.

Dat was een verrassing, maar zeker geen vergissing.

Dit is een folkinstrument uit India. De dotara.

- Bespeel jij dat? - Ja.

- Een soort banjo. - Het klinkt als een banjo.

- De Indiase banjo. - Banjo.

Het komt oorspronkelijk uit Bengalen.

O, het is in Cis.

- Nee, in D. - D? Weet je het zeker?

Dat is goed. Ja. Super.

- Maar daarna is het weer in Cis. - Nee, toch!

We begonnen meteen te repeteren voor het concert.

Niemand wist waar we uit zouden komen.

Dit is Milos, een goede vriend van me en een geweldige muzikant.

Ik heb hem uitgenodigd. Hij speelt accordeon.

We moeten proberen iets te bedenken.

We hebben al geëxperimenteerd met het ritme.

In D…

Oké.

Geweldig.

- Dat heeft wel iets. - Heel goed.

Het is goed dat hij z'n sitar heeft gestemd, want Des is erg…

Dat is erg lastig voor een viool. Dank je wel.

- Fortissimo. - Nee…

En dan doe ik… Begrijp je dat?

Jij speelt zachtjes. Piano. En dan doe ik…

Ik speel fortissimo. Duidelijk?

- Begrepen? - Geen probleem.

Eén, twee, drie, vier!

Wat kunnen we hier verwachten?

Deze dromedarishoeders zijn ook zigeuners.

- Ook zigeuners? - Ja.

Ze verkopen die dromedarissen. Mooie dromedaris.

- Verkopen ze ze? - Ja.