Cunk on Shakespeare

Năm nay, 400 năm trước, nhà viết kịch nổi tiếng thế giới William Shakespeare đã ngừng thở.

Tôi đã nghiên cứu Shakespeare kể từ khi được yêu cầu làm chương trình này và hóa ra

ông ấy còn hơn cả một gã hói biết viết bằng lông chim.

Và câu chuyện về việc liệu ông có phải người viết giỏi nhất từ trước đến nay không thú vị hơn bạn tưởng.

Nhưng tại sao chúng ta vẫn nói về Shakespeare?

Chúng ta đâu có nói về Les Dennis nữa,

mặc dù ông ấy vẫn còn sống và chẳng làm gì sai cả.

Có phải Shakespeare chẳng viết gì ngoài những thứ vô nghĩa nhàm chán không liên quan

đến thế giới hiện đại của Tinder và Khoai tây chiên Peri-Peri của chúng ta?

Hay nó chỉ trông, nghe và có cảm giác như thế thôi?

Đó là điều tôi sẽ thực hiện một chuyến đi để tìm hiểu.

Về.

Dọc đường đi, tôi sẽ thăm dò cuộc đời của Shakespeare,

nghiên cứu Tuyển tập Tác phẩm của ông

và nói chuyện với các chuyên gia và diễn viên Shakespeare.

Anh chỉ học mấy đoạn nổi tiếng thôi à,

như "Tồn tại hay không tồn tại?"

Hay anh học cả mấy đoạn ở giữa nữa?

Tôi phải học tất cả các đoạn ở giữa.

Anh đùa tôi đấy à?

Không, không, không.

Ý tôi là, nó lớn và tốn chút thời gian, nhưng... Im đi.

Vậy hãy tham gia cùng tôi, Philomena Cunk,

khi tôi đi một chuyến hành trình xuyên thẳng vào William Bartholomew Shakespeare,

người đàn ông họ gọi là Vua của các Nhà thơ (Bard).

Sâu bên dưới Stratford Và Avon, tại một địa điểm bí mật trên phố Henley,

là một kho báu có tỷ lệ Shakespearean.

Cái đó trông cũ thật đấy. Đúng vậy.

Vậy, cuốn sách này có từ năm 1600

và nó có các ghi chép quay ngược về năm 1558. Vâng.

Nó được viết ở mặt trước "Stratford-upon-Avon."

Nó hơi xiêu vẹo nhỉ?

Như kiểu... Chắc hồi đó họ không có thước kẻ đâu nhỉ?

Đó là một cuốn sách rất cũ được làm từ da động vật

và tôi sẽ dùng cái chặn giấy này để giữ... Nó kiểu như giấy A4 bằng sáp nhỉ?

Nó hơi giống sáp một chút, vâng. Đó là cái, cái, ờm...

Đó là nước cốt của con vật... Chảy ra, vâng.

Và đây là trang chúng ta có lễ rửa tội của Shakespeare được ghi lại.

Và nó được viết bằng tiếng Latin, dòng chữ... Nó nói cái gì thế?

Bản ghi lễ rửa tội này là của William, con trai của John Shakespeare.

Cái này hơi giống chương trình Who Do You Think You Are? (Bạn Nghĩ Bạn Là Ai?), đúng không?

Theo một cách nào đó thì đúng, vâng.

Nếu cô đang truy tìm lịch sử gia đình mình,

đây là những hồ sơ sẽ cung cấp cho cô thông tin cô cần.

Nhưng ông ấy sẽ kiểu gọi nó là, Who Dost Thou Thinkest Thou Art? (Ngươi Nghĩ Ngươi Là Ai - tiếng Anh cổ)

Ông ấy có thể lắm, vâng. Và ông ấy sẽ làm thế này.

Ông ấy rất có thể đã làm vậy, vâng. Múa tay. Vâng.

Đây là ngôi nhà thực sự nơi Shakespeare được sinh ra,

tại đây, trên Hành tinh Trái Đất của chúng ta.

Khi còn là một đứa trẻ, Shakespeare thể hiện ít dấu hiệu trở thành

nhân vật quan trọng nhất trong lịch sử văn học,

nên chẳng ai thèm ghi chép lại các chi tiết về cuộc đời ông.

Đó là lý do tại sao ta không thể chắc chắn về ngày sinh của ông

và không biết bất cứ điều gì về tuổi thơ của ông,

ngoại trừ việc ông có lẽ đã có một tuổi thơ,

nếu không ông sẽ chẳng bao giờ trở thành người lớn được.

Sự thật có thể mơ hồ, nhưng ta có thể có lẽ đoán rằng Shakespeare

khi còn bé trông sẽ giống như các cậu bé ngày nay,

nhưng bị hói và đeo cổ áo xếp nếp thay vì áo phông Angry Birds.

Đây là ngôi trường thực tế ông ấy có lẽ đã học.

Trường học vào thời đại của Shakespeare khác rất nhiều so với thời của chúng ta.

Thực tế, nó dễ hơn nhiều

bởi vì bạn không phải học về Shakespeare.

Ở tuổi 18,

Shakespeare kết hôn với người yêu thời niên thiếu Anne Hathaway.

Nhưng khi nào thì Shakespeare ngừng lăng xăng với vợ mình

và bắt đầu làm mấy vở kịch?

Chúng ta không biết chính xác,

bởi vì những gì xảy ra tiếp theo là những năm tháng bị mất tích của Shakespeare.

Ta không biết chuyện gì đã xảy ra trong những năm tháng bị mất tích.

Shakespeare có lẽ dành rất nhiều thời gian nhìn xa xăm

qua cửa sổ chì và giả vờ suy nghĩ,

rồi viết mọi thứ xuống bằng bút lông.

Nhưng ta biết ông ấy cuối cùng đã đến London,

giống như nhân vật nổi tiếng nhất của ông, Dick Whittington.

Gần như ngay lập tức, ông bắt đầu tạo nên làn sóng trong thế giới sân khấu.

Ngày nay thật khó tin,

nhưng hồi đó người ta thực sự cố tình đến nhà hát.

Và họ đến để xem một thứ gọi là "kịch".

Trong kịch, mọi thứ diễn ra ngay trước mặt bạn, nhưng ở kích thước thật.

Không giống tivi, thứ nhỏ hơn,

hay rạp chiếu phim, thứ to hơn.

Bạn sẽ nghĩ điều đó làm cho kịch trở thành hình thức giải trí

thực tế nhất tồn tại,

nhưng thay vào đó chúng chả giống đời thực tí nào cả.

Và đó là vì ai cũng hét.

Hãy đọc lời thoại, tôi cầu xin các bạn, như tôi đã đọc cho các bạn,

nhẹ nhàng trên đầu lưỡi.

Không phải hét thật sự, như khi xe buýt không cho bạn lên,

hay hét vì xúc động.

Trong kịch, người ta hét bất kể họ đang cảm thấy thế nào,

bởi vì họ đặt ghế ngồi quá xa.

Có nhiều vở kịch được viết vào thời cổ đại,

nhưng những vở kịch Shakespeare viết vang vọng qua các thời đại

và không chỉ bởi vì chúng được hét lên -

mà bởi vì chúng hay.

Giờ đây là mùa đông bất mãn của chúng ta

được biến thành mùa hè vinh quang bởi mặt trời xứ York này.

Chúng ta, một số ít,

chúng ta, số ít hạnh phúc,

chúng ta, ban anh em.

Tồn tại, hay không tồn tại:

Đó là câu hỏi...

Shakespeare thực ra đã phát minh ra bảy thể loại kịch khác nhau:

bi kịch,

kỳ ảo,

lãng mạn,

hài kịch,

kinh dị

và lịch sử.

Và kiểu Shakespearean.

Xuyên suốt chương trình này,

tôi sẽ lần lượt xem xét từng thể loại,

trong một dạng format gì đó họ bắt tôi làm.

Chúng ta sẽ bắt đầu với kinh dị.

Giải trí phổ biến vào thời của Shakespeare thường khó chịu,

bao gồm sỉ nhục công khai và tàn ác vô cớ với động vật,

mà không có Ant và Dec (bộ đôi dẫn chương trình hài) để làm dịu bớt đi.

Sự tàn bạo này được phản ánh

trong một số vở kịch kinh khủng nhất của Shakespeare.

Ví dụ, tác phẩm đầu tay Titus Mông chặt (Tightarse) And Ronicus của ông

nhồi nhét quá nhiều bạo lực và giết chóc,

nó về cơ bản là phiên bản sang chảnh của Thứ Sáu ngày 13.

Ở đây ta thấy chính Titus cắt cổ các con trai của kẻ thù,

trong khi con gái ông hứng máu của chúng.

Tất cả diễn ra trước mặt một Harry Potter đang kinh hoàng.

Những cảnh tượng đồ họa như thế này được coi là gây sốc

ngay cả trong thời của Shakespeare,

đó quả là một thành tích

xét đến việc hồi đó người ta từng ỉa ra ngoài cửa sổ nhà mình.

Nhưng ỉa ra ngoài cửa sổ không hoàn toàn vui vẻ.

Nó khuyến khích chuột,

lũ mang theo một căn bệnh tàn phá gọi là Dịch hạch Bionic.

Bệnh dịch đã giết khoảng 10.000 người ở London

và khi họ ho xong, những người sống sót cần được cổ vũ.

Và may mắn thay, Shakespeare vừa phát minh ra một loại kịch mới

gọi là hài kịch.

Một số vở kịch thành công nhất của Shakespeare là hài kịch.

Các nhà phê bình nói hài kịch của ông không hài hước lắm,

nhưng công bằng mà nói đó chỉ là vì

những câu chuyện đùa chưa được phát minh vào thời đó.

Tất nhiên, nếu bạn đi xem một vở hài kịch Shakespeare ngày nay,

bạn sẽ nghe thấy khán giả cười như thể có chuyện đùa trong đó,

mặc dù chắc chắn là không có.

Shakespeare thông minh đến mức đó đấy.

Ngay cả ở giai đoạn đầu này của sự nghiệp,

không nghi ngờ gì Shakespeare là người viết kịch giỏi nhất.

Nhưng có đủ sự nghi ngờ

để ông phải thành lập công ty sân khấu riêng để diễn chúng.

Ông cũng xây dựng Nhà hát Globe từ những mảnh cũ của một nhà hát khác,

phát minh ra tái chế nâng cấp (upcycling), và ông có lẽ cũng bịa ra từ đó luôn.

Ông là một nhà viết kịch giỏi hơn là một kiến trúc sư.

Đó là lý do ông không lợp mái cho nó.

Nhưng, công bằng mà nói, sân Wimbledon cũng không có mái che cho đến vài năm trước.

Nếu bạn chưa bao giờ xem Shakespeare tại The Globe,

hãy tưởng tượng một clip YouTube dài ba tiếng diễn ra ngoài trời,

cách bạn rất xa bằng một ngôn ngữ bạn hiếm khi hiểu.

Và nếu tôi thấy nó khó hiểu, nó hẳn

đã làm nổ não một số khán giả đầu tiên của Shakespeare,

những người chỉ tinh tế hơn cây cối một chút.

Họ có thể đã rất ngu,

nhưng khán giả của Shakespeare đã có rất nhiều niềm vui,

chế giễu các diễn viên và cười khúc khích rất nhiều theo kiểu nông dân điên khùng.

Như thế đó.

Và thế nữa.

Để nói thêm cho tôi về đám khán giả kinh tởm của Shakespeare,

tôi đã nói chuyện với người đàn ông này.

Anh là ai và trò của anh là gì?

Tôi là Iqbal Khan và tôi là một đạo diễn sân khấu.

Nhà hát như thế nào vào thời của Shakespeare?

Có phải tất cả khán giả đều ồn ào hồi đó không, anh biết đấy?

Họ có mặc áo chẽn và dính bùn trên mặt không?

Khán giả bao gồm từ những người lao động bình dân,

những người sẽ đứng quanh nhà hát ở đây

và rồi họ trải dài đến giới quý tộc,

những người sẽ ngồi ở trên cùng nhà hát.

Đúng, vậy một số người phải đứng. Họ không có ghế.

Không. Không, họ sẽ đứng.

Tôi chưa bao giờ phải đứng suốt một vở Shakespeare.

Tôi không nghĩ tôi làm được.

Tôi sẽ điên tiết nếu tôi không có ghế.

Tôi nghĩ khán giả khá thích điều đó. Đặc biệt là bây giờ...

Tôi không nghĩ họ thích đứng đâu, đúng không?

Họ thực sự thích trải nghiệm đứng.

Ai nói với anh thế?

Ờm...

Các tác phẩm của Shakespeare vẫn được trình diễn bây giờ

và không chỉ trong nhà hát.

Có vô số cách khác nhau để diễn giải các vở kịch của Shakespeare.

Có kiểu đúng đắn - với toàn đồ nội thất gỗ và râu ria và kiếm

và mọi người ăn mặc như một dạng lễ hội diễu hành hai chân.

Hoặc có kiểu hiện đại - nơi họ nói bằng tiếng lắp bắp Shakespearean

trong khi mặc trang phục đương đại -

hơi giống Russell Brand.

Lũ bất lương tử tế các ngươi,

Kẻ chà xát cơn ngứa nghèo nàn của ý kiến các ngươi,

Tự biến mình thành vảy ghẻ sao?

Và có những tác phẩm tiền vệ (avant garde) đáng kinh ngạc,

trông và nghe như thế này.

Sao rồi, linh hồn! Ngươi lang thang nơi đâu?