Janis

Muziek maken is het leukste wat er is.

Je kunt er helemaal in opgaan. Geweldig.

Van muziek genieten, daar gaat het om.

Geef ze van katoen.

Ik was een blueszangeres. - Zoals Jimmy Swift.

Dat was een honkballer. Hij zei altijd: Geef ze van katoen.

Folk-blues. Ik zong folk.

En veel blues. Country-blues, traditionele, langzame blues...

Had je niet ook 'n baantje waarbij je dingen moest solderen, in een fabriek?

Ik ben ook nog serveerster geweest in een bowlingcentrum.

Twee biertjes en een portie friet. - En een beetje vlug.

Je komt niet hier uit de buurt, hè. - Nee, uit Port Arthur in Texas.

Veel bowlingbanen.

Je bent geboren in Texas.

In Port Arthur.

Stonden je ouders achter je zangcarrière?

Ze wilden dat ik lerares zou worden. Zoals alle ouders.

Maar ik begon op m'n zeventiende met zingen.

Ik heb eerst naar heel veel muziek geluisterd.

Ik stond er echt versteld van dat het me zo goed afging.

Wanneer ontdekte je de blues? - Toen ik veertien was.

Weet je nog wat je eerste plaat was?

Dat was er eentje van Leadbelly. Ken je die?

Daar luisterde ik vaak naar. Ik ben de titel even kwijt.

Maar het was een plaat van hem.

En toen vertrok je naar San Francisco? - Ja, in 1963.

Ik hield het niet meer uit in Texas. In Californië heb je meer vrijheid.

Daar kun je doen en laten wat je wilt.

Ga je nog wel eens terug? - Heb ik één keertje gedaan. Wat 'n sof.

Dus dat doe ik niet meer. Dat heeft geen zin.

Wanneer ging je zingen bij Big Brother & The Holding Company?

In juni 1966.

We waren allemaal net begonnen. Dat was heel leuk.

Hoe kwam je bij ze terecht? - Via een vriend uit Texas.

Ik ben met hem van Austin naar San Francisco gelift.

Chet Helms. Hij ging dansfeesten organiseren in San Francisco.

Hij was ook de manager van Big Brother.

En hij haalde me erbij.

Ik kende hem net.

En daarna kreeg je Albert Grossman als manager, die ook Bob Dylan deed.

Hij was beter.

Hoe kwam je met hem in contact?

We speelden op het popfestival van Monterey.

We hadden een tijdelijke manager die er helemaal niets van bakte.

Ik ontmoette Albert daar. We hadden een hoop problemen en gezeur.

Dus ik hoopte dat hij het kon oplossen.

Heb je zelf een verklaring voor je populariteit?

Als je eenzaam bent en dat is iedereen wel eens,

want iedereen voelt zich wel eens eenzaam.

Als je een vrouw bent, een echte vrouw, dan weet je al wat je nodig hebt.

Dan weet je al waar je naar zoekt.

Ik heb het op m'n veertiende al ontdekt.

Sindsdien ben ik ernaar op zoek.

Maar als je nog jong bent, laten we zeggen...

zeventien jaar en ongeveer zo groot. Als je het dan nog altijd niet weet,

zal ik je zeggen wat je nodig hebt. Als je van die vreemde gedachten krijgt,

als er vreemde dingen met je gebeuren en je weet niet wat het is,

dan zeg ik je wat je nodig hebt. Je hebt iemand nodig die van je houdt.

Iemand die je lieve woordjes zegt.

Iemand die naar je luistert, naar je verlangt, je omarmt en je nodig heeft.

Iemand die van je houdt en niet zonder jou kan.

Je krijgt hetzelfde gevoel als wanneer je de liefde bedrijft.

Je voelt je helemaal een met dat moment en bent je van niets anders bewust.

Zo voel ik me als ik zing. Je sluit je helemaal af

en je gaat er helemaal in op.

Daarom voelt het zo goed. Het is echt. Het is niet enkel iets wat je opvoert.

Het is echt een moment waarin je jezelf bent.

Ik had eens een kerel.

Hij zei me: Lieverd, schat, je weet dat ik van je hou,

maar ik moet eerst uitzoeken wat ik met m'n leven wil.

Dat moet ik uitzoeken in Afrika,

of in New York of in Olima.

In elk geval ergens waar jongeren heen gaan, ik weet niet goed waar.

Ze gaan altijd wel ergens naartoe.

Ik zei: Schat, zie je het dan niet in? Ga jij daar op zoek naar je leven?

Wil je weten waar je leven is? Je leven wacht hier op jou.

Het wacht op jou. Op een ochtend zul je wakker worden in Casablanca

of waar ook, en je zult bevriezen.

Je zult wakker worden en zeggen: God, goede God,

ik heb die vrouw in dat enorme bed achtergelaten.

Met die pelsdeken erop en die lakens van satijn.

Wat doe ik hier in Casablanca?

Echt waar. Die man zal een keer wakker worden en dat denken.

Als hij dan eindelijk thuiskomt, zal ik gewoon staan te wachten, zo ben ik.

Ik zal hem zeggen: Schat, ik wist dat je op een dag...

Ik wist wel dat je op een dag...

dat je uiteindelijk weer bij me terug zou komen.

Zodra je door de deur komt, zal ik in je ogen zien

dat je het eindelijk begrepen hebt.

Een jaar terug had ik een flatje op de tweede verdieping in San Francisco.

Er waren twee kamertjes en een hond, op de tweede verdieping.

Dan liep ik door de stad. Ik had een paar spijkerbroeken

en een paar T-shirts. Ik vond dat ik er best bij liep.

Ik liep op straat en praatte met mensen. Telkens als ik een knappe man zag...

ging hij altijd maar tot aan de eerste verdieping.

Daar woonde een ander meisje. Ik begreep het maar niet.

Ik begreep het niet. Wat deed ik toch fout?

Daarom besloot ik om eens een ochtend vroeg op te staan...

om te kijken wat dat meisje deed.

Ik wilde weten wat zij meer had dan ik.

Ik ben toen om halftien opgestaan, wat voor mij een hele prestatie is.

Om halftien heb ik me verscholen op de trap bij haar flat.

Ik observeerde haar om te zien wat zij had dat ik niet had.

Ik zal het je eens vertellen. Dat meisje ging 's middags de straat op.

Ik stond pas om drie uur op en zij was dan al lang bij de mannen op straat.

Nu weet ik het dus. Als je een beetje actie in je leven wilt...

maar je komt niet aan je trekken, wat doe je dan?

Dan doe je harder je best.

Mijn volgende gaste is een ongelooflijke zangeres. Alles davert als zij zingt.

Als u Janis Joplin nog nooit gezien hebt, is dit uw kans. Janis Joplin.

Dit liedje is echte rock-'n-roll.

Het publiek moet wel meehelpen. Zo doe je dat.

Ik hoor jullie niet.

Jammer dat je niets levendigers kon brengen.

Een ballade is ook goed. - Straks.

Precies. Je bent echt kapot na zo'n lied, laat staan na een heel concert.

Val je soms flauw na een concert? - Nee, maar meestal ben ik zo opgewonden

dat het moeilijk is om dan op te houden. Je wilt gewoon doorgaan.

Dan loeit je motor? - Zoiets, ja.

Ik ken alle hippe uitdrukkingen, hoor.

Een loeiende motor. - Ja, dat zie ik aan je schoenen.

Wacht eens, Janis. Deze schoenen waren goed genoeg voor mijn opa.

Vorige week had ik het moeilijk. Ik zong een liedje, niet dit hier,

en toen heb ik een spier gescheurd. - Ja, die spier scheurde in Maryland.

Nee, het was een spier in mij, hoor.

Toch heb ik veertig minuten gespeeld. - Nam je te veel hooi op je vork?

Nee, het kwam door deze beweging. - En is die spier echt gescheurd of...

Ja, het deed echt pijn. - Heb je het zelf gevoeld?

Hoe heet die? - Wie?

De spier. - Er kwam 'n ambulance met zwaailichten.

We reden door wel achttien rode lichten. Ik heb daar eerst 45 minuten gelegen.

Dan heeft een man me een tijd lang betast. Toen zei hij: Spierscheuring.

Maar dat wist jij al. - Precies. Ik had naar huis kunnen gaan.

Wat doen ze daar eigenlijk mee? - Ik moet rustig blijven.

Dat liedje dat je net gezongen hebt, heb jij dat geschreven?

Ja, ik heb dat eerste liedje geschreven. Het gaat over mannen.

Over mannen? Dat had ik niet helemaal gehoord.

Voor mij gaat het over mannen. Ken je die karren getrokken door muilezels?

Daar loopt de muilezel. Dan nemen ze een lange stok met wortel aan een touwtje.

Die hangen ze voor zijn neus en hij loopt er de hele dag achteraan.

Wie is dan de man? De muilezel of degene die de wortel vasthoudt?

De muilezel is een vrouw. Zij maakt constant jacht op iets.

Op een man, maar die ontsnapt altijd aan haar.

Ze houden altijd meer voor je neus dan ze willen geven.

Ik moet het hele mannelijke geslacht verdedigen.

Wat een last. - Ga gerust je gang.

Als we zouden armpje drukken, versla ik je zo.

Dat mag ik hopen.

Sta je 's ochtends op en schrijf je dan een liedje, of hoe gaat dat?

Ik bedenk ze, ik schrijf ze niet. - Bestaan ze niet op papier?

Soms schrijf ik de woorden wel op, maar ik schrijf ze niet. Ik bedenk ze gewoon.

Waar denk je aan als je zingt? Aan het liedje of soms aan iets anders?

Of word je meegevoerd in het lied? - Ik denk niet echt na.

Ik denk er niet echt bij na. Ik ga gewoon op in het gevoel.

Onlangs was je in de jungle van Brazilië, hè. Of niet in de jungle?

Het was tof, maar het was niet in de jungle.

Niet in de jungle. Het waren dus toffe steden?

Ik was in Rio voor het carnaval en ben toen door het noorden gereisd.

Was het gewoon vakantie? - Ik was gewoon weer onderweg.

Ga je vaak terug naar Port Arthur? - Nee, maar in augustus ga ik weer.

Weet je waarom? Ik ga naar de reünie van mijn middelbare school.

Maak een filmpje voor ons. - Wil je mee?

Ik heb niet veel vrienden in jouw klas. - Ik ook niet.

Of in mijn klas. - Ik ook niet.

Was jij... - Daarom ga ik ook.

Deed jij als hoofdvak op school geen bedrijfskunde of zo?

Of er was toch iets in je verleden... - Ik heb eens gewerkt.

Iets met IBM-kaarten. - Ja, maar op school schilderde ik veel.

Denk je dat jullie veel te praten hebben? - Ik ga vooral veel lachen.

Had je niet veel vrienden op school? - Ze lachten en jaagden me weg,

zelfs uit de stad en uit de staat.

Nu ga ik terug naar huis.

Geweldig, hè.

En als ze de reünie elders houden? - Ach ja, ik wilde het niet zeggen.

Miss Joplin, hoe is het om terug te zijn in uw stad?

Fantastisch. Ik was gisteren in de Pelican Club en vond het geweldig.

In Californië is 't soms net nog leuker. - In Californië?

Ja, kom allemaal naar Californië, dan trakteer ik.

Hebt u plannen om terug te komen? - Niet onmiddellijk, nee.

Wat vindt u nu van Port Arthur? - Het is wel wat losser geworden.