Freefall: A Reckoning for Boeing

Đối đầu với một công ty lớn như Boeing

là chuyện hiếm khi thấy.

Phiền ông giơ tay phải.

Ông long trọng thề lời khai sẽ đưa ra

là thật, toàn bộ, không gì ngoài sự thật trước Chúa chứ?

Tôi thề.

Boeing sẽ chiến đấu với bạn đến cùng.

Những gì ông ta đang chỉ đạo người ta làm là vi phạm các quy định và quy chế

nên hoàn toàn có thể bị quy trách nhiệm, bị truy tố hình sự.

Rất có thể chúng tôi đang gây nguy hiểm cho công chúng.

Mức độ nghiêm trọng của những hệ lụy trong lời khai của ông ấy

đã khiến tôi phải khựng lại.

John rất can đảm khi dám lên tiếng.

Nhưng cá nhân tôi đã nghĩ

là vụ này có thể sẽ làm ai đó mất mạng.

Bọn tôi đã lên lịch để John tiếp tục cho lời khai

vào sáng hôm sau.

Nhưng đến 10:00, John vẫn chưa tới.

Tôi liền gọi đến khách sạn,

nhờ nối máy đến phòng ông ấy,

và điện thoại cứ đổ chuông mãi.

Tôi hỏi là có ai lên kiểm tra xem có phải ông ấy vẫn đang ngủ không được không.

Họ bảo: "Không, ông ấy không có trong phòng".

Tôi hỏi: "Xe bán tải của ông ấy ở ngoài chứ?"

Sau đó, người quản lý gọi lại và nói là

cô ấy vừa ra chỗ xe bán tải của ông ấy và nhìn thấy ông ấy từ phía cửa ghế phụ.

Đấy cũng là lúc cô ấy gọi 911.

Boeing lại vừa cho thế giới thêm một lý do để sợ bay.

Nhiều chiếc máy bay Dreamliner mới của công ty này đã bốc cháy.

Một trong các động cơ của chiếc Boeing 777 gặp trục trặc khi mới cất cánh vài phút.

Đây là nhà bố mẹ tôi sau khi một động cơ 777

phát nổ trên trời.

Tổng cộng 129 hành khách đã được sơ tán. Năm người bị thương.

…50 người bị thương sau khi một chuyến bay bị mất kiểm soát giữa không trung.

Một hành khách đã thiệt mạng do một vụ nổ.

Những sự cố vô cùng nguy hiểm này vẫn đang liên tục xảy ra.

Thấy hàng loạt bản tin, hàng loạt sự cố như vậy,

bạn buộc phải tự hỏi tại sao Boeing vẫn được bay.

RƠI TỰ DO: NGÀY PHÁN XÉT CỦA BOEING

Tôi vẫn là thằng bé cứ nghe tiếng máy bay là nhìn lên, kiểu: "Úi".

Phải.

Tôi luôn thích hàng không.

Bố tôi từng làm việc với một chiếc F-14

nên lúc nào tôi cũng chạy ra cổng, nhìn máy bay cất cánh.

Lớn lên ở vùng Seattle, tôi luôn nghĩ là sau này tôi sẽ làm cho Boeing.

Tôi rất vui lúc được Boeing tuyển ngay sau khi ra trường.

Boeing từng là công ty đáng nể.

Bạn mà mặc áo Boeing thì người ta sẽ đến bắt chuyện với bạn.

Đó thật sự là một niềm tự hào.

Đã kích hỏa.

Đã cất cánh.

Tôi từng làm nhà khoa học tên lửa rất lâu, nhưng rồi muốn chuyển sang máy bay.

Và tôi muốn được làm cho hãng sản xuất máy bay số một thế giới.

Suốt hơn một thế kỷ, Boeing đã thay đổi cách ta đi lại trên toàn cầu.

…công ty hàng không vũ trụ lớn nhất thế giới.

Tôi đã rất tự hào khi được làm cho Boeing. Tôi vẫn tự hào khi được vậy.

Boeing đã thay đổi cuộc đời tôi.

Hồi bé bọn tôi nghèo lắm,

nhưng rồi tình hình tài chính thật sự đã khác hẳn.

Việc được làm cho Boeing,

có một vị trí ở đó, thật sự là một niềm vinh dự.

Đây là Boeing.

Họ chế tạo máy bay

và luôn giữ một triết lý.

Làm mọi thứ tốt hơn một chút so với mức thật sự cần thiết.

Công ty Boeing rất đặc biệt ở chỗ, nếu có bất cứ tranh chấp nào

thì bộ phận chất lượng sẽ đưa ra quyết định cuối

là có nên phê duyệt công việc đó hay không.

- Ừ, là ta sẵn sàng đi rồi đúng không? - Ừ.

Sẽ có khoảng hai, ba người cùng kiểm tra mọi thứ bạn làm

chỉ để chắc chắn là đã chính xác.

Tôi nghĩ là chưa được đâu. Thật sự đấy.

Hồi xưa, bộ phận chất lượng là "phanh hãm" của cả hệ thống.

Nếu có vấn đề, các quản lý chất lượng sẽ cho dừng dây chuyền.

Ban quản lý hậu thuẫn bạn.

- Bảo anh em chờ đến bao giờ sẵn sàng nhé. - Ừ.

Rồi đột nhiên, cả cái bầu không khí ấy thay đổi.

Cảm giác khi là giám đốc điều hành và tới…

Ngày đầu tiên ở đó thế nào? Ông đã thấy gì lúc ông đến Boeing?

Cách tiếp cận là bắt đầu từ gốc rễ,

vì phải thảo luận lại văn hóa của nó từ nền tảng.

Sự xuống dốc của Boeing.

Phần lớn nguyên nhân có thể được lần ngược về việc tuyển CEO Jim McNerney.

Ông ta có vẻ là ứng viên hoàn hảo.

Ông ta từng học cử nhân ở Yale và học thạc sĩ quản trị kinh doanh ở Harvard.

Jim McNerney trông như thượng nghị sĩ Mỹ bước ra từ trong phim vậy.

GIÁM ĐỐC ĐIỀU HÀNH, BOEING

Jim McNerney từng là lãnh đạo kỳ cựu của General Electric và là học trò cưng

của người có thể coi là giám đốc điều hành có ảnh hưởng lớn nhất thế kỷ 20,

một người tên Jack Welch.

Cũng như nhiều người khác, tôi là một phần của giấc mơ Mỹ.

Jack Welch là giám đốc điều hành đầu tiên của một công ty lớn ở Mỹ

tập trung tối đa hóa lợi nhuận bằng mọi giá.

Ông ấy nhanh chóng triển khai chính sách thuê ngoài,

chuyển hoạt động ra nước ngoài, sa thải hàng loạt.

Việc tốt nhất có thể làm cho một nhân viên,

ngay khi bạn biết người đó thuộc nhóm mười người kém nhất, là cho người đó biết.

Ở GE, Jack Welch nổi tiếng với vụ năm nào cũng đuổi mười phần trăm người kém nhất.

Luôn khiến người ta lo lắng về vị trí của họ.

Bằng ngần ấy chiến lược, Jack Welch đã biến GE

thành công ty giá trị nhất thế giới.

Kiểu công ty mà gần như mọi tập đoàn Mỹ khác đều ngưỡng mộ.

Hội đồng quản trị của Boeing cũng không là ngoại lệ.

Tôi biết tôi muốn điều hành một tổ chức mà chưa rõ đó là tổ chức nào.

Lúc McNerney lên nắm quyền,

Boeing đã theo đuổi triệt để kiểu lợi nhuận là trên hết của Jack Welch.

Đồng thời, ông ta còn được giao nhiệm vụ phát triển một dòng máy bay mới.

Chiếc 787 mới chưa được chế tạo xong,

nhưng Boeing đã rất tự tin về tiện nghi của nó

nên đặt cho nó cái tên Dreamliner.

Quá trình thiết kế và chế tạo 787

sẽ ngốn tầm mười tỷ đô. Hội đồng quản trị Boeing không muốn bỏ ra ngần đó.

Một nguồn tin đã đưa tôi các tài liệu nội bộ cho thấy kế hoạch của Boeing

là chế tạo chiếc máy bay đó với năm tỷ đô,

bằng một nửa chi phí thông thường.

BOEING THAY ĐỔI CÁCH CHẾ TẠO MÁY BAY VỚI 787

Boeing luôn nổi tiếng về năng lực thiết kế và chế tạo máy bay của mình.

Bước ngoặt thực sự đến trong quá trình phát triển dòng 787.

Bọn tôi được biết họ định thuê ngoài việc chế tạo

các bộ phận chính của chiếc máy bay đó để tiết kiệm tiền.

Phần thân giữa được chế tạo ở Ý.

Cánh và pin được sản xuất ở Nhật Bản.

Ở Hàn Quốc là đầu cánh và các phần thân sau.

Gần như toàn bộ chiếc máy bay đều được thuê ngoài sản xuất.

Bạn lập tức hiểu là việc đó sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn và chất lượng.

Bọn tôi không còn được kiểm soát trực tiếp mức độ an toàn của các bộ phận đó nữa.

Bọn tôi chỉ có thể nhận những gì được giao rồi lắp chúng lên máy bay.

NHÀ MÁY LẮP RÁP CỦA BOEING

Các bộ phận dần được các nhà cung cấp chuyển đến…

và kế hoạch là chiếc máy bay sẽ được lắp ráp hoàn chỉnh trong ba ngày.

Lần đầu Boeing ghép hai khoang thân máy bay lại với nhau,

có người đã gửi ảnh cho tôi xem.

Giữa hai khoang có một khe hở cực lớn.

Vấn đề là một số công ty trong số đó

không làm được việc Boeing thuê họ làm.

Họ không sản xuất được các bộ phận họ phải sản xuất.

Kết quả rất tệ.

Quá nhiều bộ phận của chiếc máy bay đã được thuê ngoài sản xuất.

LỖI KẾT CẤU Ở KHU VỰC NỐI GIỮA CÁNH VÀ THÂN MÁY BAY.

Chẳng bộ phận nào khớp với nhau.

Và các đợt chậm tiến độ cứ thế nối tiếp.

DREAMLINER CHẬM TIẾN ĐỘ

Thế là Boeing muốn xây thêm một dây chuyền lắp ráp 787 thứ hai

nhằm tăng sản lượng.

Boeing khởi nguồn ở Seattle, và họ chưa từng chế tạo máy bay ở đâu khác.

Đó là nơi mà có lẽ Boeing

sở hữu lực lượng lao động lành nghề nhất thế giới trong ngành chế tạo máy bay.

Nhưng phần lớn họ đều thuộc công đoàn.

Mà McNerney thì lại không ưa công đoàn.

Họ khiến Boeing tốn nhiều tiền hơn.

Thế là năm 2009, ông ta bảo:

"Ta sẽ xây dây chuyền 787 thứ hai ở Nam Carolina".

Tôi luôn tự hào nói ở Nam Carolina, chúng tôi không có công đoàn

vì ở Nam Carolina không cần có công đoàn.

Đó lại là ví dụ

của việc ban lãnh đạo Boeing đưa ra quyết định không vì sự an toàn

mà vì muốn cắt giảm chi phí, nhằm đạt được lợi nhuận doanh nghiệp.

Ông đã học được điều gì từ kỹ sư của mình

về việc khôi phục và tái dựng hình ảnh Boeing của ngày xưa như ta đều từng biết?

À, chúng tôi sẽ không quay lại với Boeing của ngày xưa đâu.

Năm, bốn, ba…

- …hai, một. - …hai, một.

Cắt!

Hồi Boeing xây dựng các nhà máy ở Nam Carolina,

ở đó chưa hề có ngành chế tạo hàng không.

Nên dĩ nhiên họ không có lực lượng lao động giàu kinh nghiệm.

Họ liên tục phải cử các chuyên gia từ khu vực Seattle đến.

John Barnett là một trong số đó.

Hồi tôi mới vào làm ở Boeing,

có hôm, một nhóm bọn tôi đứng tán gẫu, hỏi nhau: "Quê anh ở đâu?"

Tôi bảo họ là tôi quê ở Louisiana.

Một ông bạn tôi buột miệng:

"À, anh là dân đầm lầy Louisiana chính hiệu hả?"

Từ đấy tôi được gọi là "Swampy".

Tôi từng làm quản lý chất lượng ở Seattle 15 năm.

Thật ra tôi thuộc nhóm quản lý đầu tiên

được điều xuống Charleston để hỗ trợ xây dựng cơ sở Dreamliner mới.

Là quản lý chất lượng, nhiệm vụ của tôi là bảo đảm máy bay được chế tạo đúng cách.

John là người chính trực, coi trọng chất lượng, sống vì nghề chế tạo máy bay.

Bọn tôi đều là quản lý chất lượng. Bọn tôi thân nhau lắm.

Tôi từng mua thịt đuôi cá sấu theo cân từ John vì ông ấy là dân Louisiana.

Tôi là dân miền Nam nên Nam Carolina là cơ hội để tôi được ở gần gia đình mình.

Bọn tôi toàn bảo nó là đứa bộc trực và tự tin.

Nó bước vào phòng là biết ngay vì nó nói to lắm.

Ừ, dân đầm lầy mà.

Hồi tôi chuyển đến Charleston và gặp John Barnett,

tôi biết ngay là bọn tôi có chung quan điểm,

rằng chất lượng không được phép xếp sau bất cứ điều gì.

John và tôi thật sự hiểu nhau hơn qua những chuyến đi tuyển dụng.

Có những tuần bọn tôi phỏng vấn hơn 100 người.

Họ dặn bọn tôi từ đầu

là họ không muốn có ảnh hưởng của công đoàn ở Charleston.

Và một phần của thỏa thuận giữa Boeing và Nam Carolina

là họ sẽ tuyển phần lớn nhân viên từ địa phương.

Bọn tôi tổ chức hội chợ việc làm, tuyển cả người vừa học xong đại học.

Gần như đến mức chỉ cần bạn biết tua vít là cái gì là bạn sẽ được Boeing tuyển.

- Anh nghĩ sao về những người làm ở đây? - Họ kém lắm.

- Họ kém à? - Tất nhiên là không phải tất cả.

Không phải tất cả, nhưng ở đây đa số là cực kém.

Họ đến chỉ để chấm công thôi, theo tôi là thế.