Jaws @ 50: The Definitive Inside Story

Ik ben op Wilshire Boulevard.

Ik kwam net langs een theater met een heel toepasselijk bord.

Als je het kunt lezen, er staat: Robert Shaw in Jaws.

En ook: Pak het geld en ga ervandoor. Best grappig. Vind je niet?

Mensen gaan om allerlei redenen naar binnen, maar als ze eruit kwamen...

waren ze wild enthousiast.

De loge is uitverkocht. Alleen stoelen beneden op de eerste zeven rijen.

Ik was in New York...

en ging met twee vrienden, Janet Maslin en Albert Brooks.

We zaten met z'n drieën in de auto.

We gingen naar het Rivoli om te kijken of er een rij stond.

De rij van mensen met een kaartje ging maar door.

Het werd een spektakel.

Ik dacht steeds: de makers zijn geluksvogels.

Hij verslindt je met huid en haar.

Was hij goed? - Heel smaakvol.

Lekker bloederig.

Iedereen werd opgegeten.

De beste film die ik ooit heb gezien.

We zijn 50 jaar verder en praten nog steeds over Jaws...

en de waarde van wat die film zei en nog altijd zegt.

Ik weet nog dat ik de bioscoop in liep en al die posters aan de muur hingen.

En ik dacht: Die haai is enorm.

Een deel van de charme van de film is de nostalgie...

van je herinneren hoe het was om hem te zien.

Het veranderde je leven toen je negen was.

Ik had nooit eerder zo'n intense en opwindende ervaring gehad.

De hele bioscoop reageerde als een muziekinstrument.

Ik las het boek eerst, dus ik wist wat er kwam.

Peter Benchley schreef het boek Jaws. Daar werd een film van gemaakt.

Die heeft al meer opgebracht dan welke film dan ook.

Het was de eerste blockbuster.

Ik heb Jaws 31 keer in de bioscoop gezien.

Ik was toen 12, en begon na te denken over een filmcarrière.

Je eerste keer? - De negende.

Wat zeg je? - Negen keer.

Deze film heb ik het vaakst gezien, ik kan er nog steeds naar kijken.

Matt Hooper van het Oceanografisch Instituut.

Ik wilde Matt Hooper zijn. Ik wilde haaien onderzoeken.

Deze is zes meter lang. - 7,5 meter.

Weegt 3000 kilo.

Jaws was een inspiratie.

Men denkt nu heel anders over haaien en de oceaan.

Hij is in 50 jaar op veel manieren gebruikt.

Films domineerden in die tijd de culturele conversatie.

Ik ben dol op Jaws. Echt waar, want hij at geen zwarte mensen.

Je zei, er zijn weinig perfecte films. - Jaws is er eentje van.

Houdt de film je uit het water? - Wel een tijdje.

Ik ga er zeker niet meer in.

Nooit meer? - Nooit.

Ik was zo iemand die in bad...

moeite had om geen haai onder zich te zien.

Het is alsof God de duivel schiep en hem Jaws gaf.

Kijk naar deze film voor je gaat zwemmen.

Voor mij is het verhaal van Jaws het feit dat een film...

die ik zag als het eind van m'n carrière, eigenlijk het begin was.

Steven, het is 50 jaar na Jaws.

Wat denk je als je dat hoort?

Als ik 50 jaar hoor?

Geluid. - Dan denk ik aan thuis...

omdat het thema 'thuis' zo past bij het verhaal van Jaws.

Hij gaat over thuiskomen.

Wijs me de weg naar huis

Over terugkeren naar huis.

Kunnen we nu naar huis?

En al thuis zijn.

Wil je hem mee naar huis nemen? - Terug naar New York?

Nee, ons huis hier.

Als ik nu terugkijk op Jaws en die moeilijke momenten...

Wil je zo'n beweging?

De film liep honderd dagen achter op schema.

De haai werkte niet.

Cut, cut.

En ik was bang dat ik ontslagen zou worden.

Ik wilde alleen naar huis.

ZAL JONGE REGISSEUR SLAGEN OF FALEN

Is er iets wat je nooit over Jaws hebt verteld?

Dat zullen we zien.

Steven, hoe oud ben je? - Ik ben 27.

27 dus.

Hoe lang zit je al in de filmindustrie?

Ik maak al professioneel films sinds m'n 21e.

Ik heb altijd geloofd in Stevens vermogen om dingen te maken...

waar anderen soms aan twijfelen.

Het kwam voor dat ik geloofde in Stevens vermogen...

om dingen te maken waarvan hij zelf niet dacht dat hij het kon.

Ik heb er nooit aan getwijfeld dat Steven het geweldig zou doen.

Steve hing altijd rond bij de filmafdeling van USC.

Daar heb ik hem ontmoet.

Hij keek of hij een cameraman kon vinden...

of iemand die hem kon helpen met z'n films.

Dus toen Steve Duel maakte, dat was een televisiefilm...

zei ik: Wauw, fantastisch.

Duel ging in Mexico in première. Ik zag hem toen in een drive-in.

Mensen toeterden met hun claxons.

Ik ontmoette Steven...

toen hij Sugarland Express naar de filmacademie van USC bracht.

Ik wil m'n kindje terug. Ga je me helpen of niet?

Ik kon niet geloven dat deze jonge filmmaker zo'n grote film had gemaakt.

Hij was meteen m'n held.

Ik zag filmmakers en regisseurs als mensen uit een andere wereld.

Maar ik dacht dat Spielberg iemand was uit dezelfde wereld als ik.

Toen dacht ik voor het eerst: misschien kan ik dat ook.

Hij had zich al bewezen als regisseur lang voordat hij Jaws deed.

We hadden allemaal het gevoel dat hij het ver zou schoppen.

Maar pas met Jaws hadden we enig idee hoe groot hij kon worden.

Ik wist niet wat ik daarna wilde doen. Ik had een idee voor een ufo-film...

die nog niet Close Encounters of the Third Kind heette. Meer nog niet.

Ik deed ook de postproductie van Sugarland Express.

Ik kwam vaak op kantoor bij Richard Zanuck en David Brown...

en zag daar een stapel papieren liggen, Het waren proefdrukken.

Op het bovenblad stond Jaws, van Peter Benchley.

Ik had geen idee wat Jaws betekende. De historie van tandheelkunde?

Ik las het en het greep me meteen.

Als ik Peter Benchley's Jaws nu voor het eerst zou lezen...

zou ik net zo enthousiast zijn als toen ik de proefdruk las.

Want Jaws was eigenlijk een vervolg op Duel.

Duel ging over een moordlustig monster op de snelweg...

in een kleine auto, die een handelsreiziger wilde vermoorden.

En Jaws is het verhaal van een monster in zee...

dat een badplaats tot een bankroet drijft...

tenzij iemand het kan doden.

NIET ZWEMMEN, GEVAARLIJK STRAND GESLOTEN

Toen ik de roman Jaws schreef, stond ik voor een uitdaging.

Hoe beschrijf je het instinct van een dier dat de mens bedreigt...

met een gruwelijke dood?

De meeste mensen die horen over Jaws...

beseffen dat de cultuur erdoor veranderd is.

Ze willen weten hoe m'n vader op het idee kwam.

Ik heb altijd van hem gehoord dat hij opgroeide in New York City.

Geboren en getogen.

Hij ging in de zomer op Nantucket vissen met z'n vader.

Ik groeide op op het eiland Nantucket. Daar zag ik voor het eerst haaien.

We visten op zwaardvissen, die waren zeldzaam. Maar we vingen wel haaien.

Hij zag niet alleen veel haaien toen hij viste met z'n vader...

maar hij wist ook hoe het was om op een eiland te leven.

Onze vader legde uit hoe het is om op te groeien in Amity of Nantucket.

Hij sprak over eilandbewoners.

Dat is niet iemand die er het hele jaar komt.

Je moet hier echt geboren zijn.

Alleen reïncarnatie kan je status veranderen.

Wanneer word ik een eilandbewoner? - Nooit, Ellen.

Voor ik Jaws schreef, had ik geen praktijkervaring met haaien.

In theorie wist ik er al sinds m'n jeugd veel van.

Ik had geen ervaring met haaien onder water.

Toen kwam Blue Water, White Death.

Hij moet twaalf zijn. - Ja, zeker twaalf.

Moet je hem nu zien.

Ik begon met duiken in de jaren vijftig, en later...

kocht ik een 16mm-camera en filmde ik voor televisie.

Mensen wilden graag haaien zien.

Rond 1965 of 1967 werkten we voor het eerst met witte haaien.

Niemand anders had dat gedaan.

Kijk nou. Boven de kooi.

Peter Gimbel wilde een film maken en huurde ons daarvoor in.

Niet te geloven. Het was fantastisch.

Peter Benchley zag Blue Water, White Death...

en dat leidde vervolgens tot het idee om Jaws te schrijven.

Peter had Frank Mundus ook gezien.

Die ving een haai van bijna 2000 kilo en 5,5 meter bij Long Island.

Peter had verbeelding, voegde dat allemaal samen en dacht:

hoe zou het zijn...

als zo'n haai zomaar besloot om op één plek te blijven?

Benchley deed onderzoek, hij kende deze dieren.

Hij begreep hun gedrag.

Maar in het boek is het dier niet boosaardig.

Het doet gewoon wat het doet.

Hij creëerde personages die beide representeerden.

Een geharde haaienvisser als Quint.

Ik schreef Quint als een man die haaien eerst veracht...

en uiteindelijk geobsedeerd raakt door het doden van dat ene dier.

Hij creëerde de wetenschapper Hooper die begrijpt dat dit maar een dier is.

Het is niet goed of slecht. Het is gewoon zo. Dat hoort bij de natuur.

Peter kwam met verhalen over Brody en z'n vrouw...

de affaire met Hooper en gedoe met de maffia.

Want dat voegde diepte toe aan het verhaal.

Een van de grappigste dingen...

aan het boek was het vinden van de titel.

Er zijn meerdere pagina's met voorstellen voor titels.

Peter, Wendy en onze ouders konden geen titel kiezen.

We hadden pretentieuze titels als Leviathan Rising.

En we hadden titels over de verschrikking in de diepte.

Peters vader zei: Ik weet wel een titel.

'Wat knaagt daar aan m'n been?'

Dat ging maanden door. - Ze werkten geen van allen.

Op de dag dat het boek gedrukt werd zei Tom Congdon van Doubleday:

Sorry dat ik dit vraag, maar wat wordt de titel?

Peter zei: We zijn ermee bezig.

Het enige waar iedereen tevreden over is, is het woord Jaws.

Congdon zei: Oké. Wat betekent dat? 'Geen idee, maar het is kort.'

De cover van Jaws gaf veel problemen.

De omslagen van het boek veranderden steeds.

De eerste was Amity, als idyllisch eiland, tussen de haaienkaken.

Die werd geschrapt.

Toen maakten ze een versie van de haai onder haar.

Die haai was niet erg eng. Hij leek te veel op een fallus.

Het was net een penis met tanden. Zo zag hij eruit.

Toen kwam Roger Kastel erbij en maakte het schilderij voor de paperback.

Universal gebruikte hetzelfde schilderij...

wat waarschijnlijk een van de perfecte filmposters is.