Ebola: The Doctors' Story

De ebola-epidemie is voorbij.

Maar nu is er een generatie van kinderen zonder ouders.

Dit is m'n vader.

Deze kinderen hebben de wanhoop overwonnen.

We hebben allebei geen moeder.

Ik vond het jammer dat ik het had overleefd.

Ze nemen de controle over hun leven. - Ik wil het hoogste cijfer halen.

Ik ga m'n spullen inpakken.

En ze hebben de angst overwonnen. - Ik vind het fijn dat ze weer speelt.

Ik ben niet bang voor ebola.

Sierra Leone, West-Afrika

januari 2015

Ik moet m'n huiswerk doen.

Wat is je lievelingsvak op school? - Engels en scheikunde.

Wie is je lievelingsleraar? - Dat is meneer Samura.

Abu van twaalf is 'n ambitieuze leerling.

Hij is acht maanden niet naar school geweest.

Door de ebola-uitbraak moesten alle scholen dicht.

Dit is m'n broer.

Hij is de oudste.

Gisteren zijn Abu en z'n adoptiefbroer Abdul volledig gezond verklaard.

Ze mochten de quarantaine-unit verlaten.

Delen van hun dorp zijn nog steeds in quarantaine.

Zij zijn van de beveiliging.

Ze moeten op ons letten. - Ze letten op ons.

Op wie letten ze? - Op ons allemaal.

Waarom letten ze op jullie?

Ze willen niet dat we iemand besmetten met de ziekte, als we die hebben.

Heb jij de ziekte gehad? - Nee, die heb ik niet.

En je vader en moeder? - Die zijn dood.

Wat naar voor je.

Abu en Abdul hebben tot nu toe zeven familieleden zien sterven.

De eerste keer dat ik van ebola hoorde, waren we thuis.

De zus van m'n vader was ziek.

Dat kind stierf en het huis werd onder quarantaine gesteld.

Onze oma ging dood.

Toen werd m'n broer ziek. Hij ging dood.

En mijn vader en moeder.

En m'n oom. Zij zijn dood.

We zijn met z'n drieën over.

De jongens wendden zich tot hun nicht Adama toen ebola toesloeg.

Adama ontfermde zich over de jongens, tot ook zij ziek werd.

Ik was verdrietig. Ongelukkig.

Ja, ik was verdrietig toen ze Adama kwamen halen.

Ik vond haar liever dan alle anderen in huis.

Ik denk dat Adama terugkomt.

Quarantaine-unit Artsen Zonder Grenzen.

We hebben een brancard nodig.

Adama vertoont alle symptomen van vergevorderde ebola.

Door het overgeven en de diarree is ze extreem verzwakt.

Ze wordt gescheiden van haar dochtertje.

Haar kind wordt in een andere kliniek getest.

M'n buik. - Ja, doet hij weer pijn?

Helpen de medicijnen?

Het doet pijn diep in m'n buik.

Ik kan niet slapen.

Als het pijn doet, wrijf dan zo met je hand.

Helpt dat?

AZG heeft in heel West-Afrika ruim 5000 ebola-patiënten behandeld.

Het wordt niet beter.

We zeiden dat je God moest bidden om kracht. Heb je gebeden?

Ik heb gebeden.

Oké, probeer overeind te komen om wat te eten.

Nog niet de helft van de zieken die behandeld worden, overleeft het.

Het ziet er niet goed uit voor Adama.

Het dorpje Moyamba Junction in Sierra Leone krabbelt weer overeind.

Men pakt het normale leven weer op na een golf van sterfgevallen door ebola.

Ik kan niet beter fietsen dan dit.

Michael van twaalf wil in de voetsporen van zijn vader treden. Hij is ambitieus.

Ik heb wat aan m'n zussen geleend, die heb ik hier neergelegd.

Dit zijn onze schoolboeken.

Mijn lievelingsvak is wiskunde. Ik vind wiskunde leuk.

Leuker dan alle andere vakken.

Ik wil het hoogste cijfer halen van de hele school. Ik wil het hoogste cijfer.

Op de basisschool was ik meestal de beste.

Maar toen ik naar een andere school ging, met andere mensen, was ik derde.

Maar ik hoopte...

Ik hoopte dat de school in september open zou gaan, dus ik was aan het leren.

Hij ging niet open, toen verloor ik de hoop.

Michaels vader was de apotheker van het dorp.

Hij is zwaar.

Hij was de eerste in het dorp die vermoedelijk aan ebola is gestorven.

Het is lang geleden dat we hem dichtdeden.

Michael gaat nu voor het eerst de kliniek van zijn vader binnen.

Hierin, dit is de plek waar de medicijnen staan.

Kom maar even kijken.

Alles hier is bespoten, want ze zeiden dat m'n vader was gestorven aan ebola.

Hier is gespoten, je ziet de sporen van de chloor.

Het is erdoor gaan roesten.

Hier gingen de zieke mensen altijd liggen. En daar ook.

Als hier een zieke lag, en er kwam nog iemand, dan ging die daar liggen.

Dit is m'n vader.

Dit is hem.

Deze foto is van toen hij werd toegelaten tot de Orde van Sint-John.

Zie je die speld? Daar kun je het aan zien. De speld.

Deze foto is toen genomen.

Op deze plek zat hij als hij mensen medicijnen voorschreef.

Tot hij doodging, was ik bij hem.

Dat zijn wij op die foto.

Toen hij ouder werd, droeg hij een bril.

Toen werd hij dik. Hij maakte grapjes.

Hij deed van alles.

Ik mis hem heel erg, want we gingen 's avonds altijd naar het park.

En hij kocht dingen voor me die ik nodig had.

Ik vroeg er niet om, maar hij kocht ze toch voor me.

Hij nam me bijna overal mee naartoe.

Hij nam me altijd mee, waar hij ook heen ging. Ik mocht altijd mee hierheen.

Dan hield hij vast heel veel van je.

Michael staat niet alleen in z'n verdriet.

Hij woont met zijn moeder en twee zussen.

Michaela van acht, en Mariama van vijftien.

Ze hebben allemaal ebola overleefd.

Toen ze ziek werden, werden ze naar een quarantaine-unit gebracht...

waar ze volledig genazen.

Maar deze bijna-doodervaring heeft ze emotioneel voorgoed getekend.

Toen ze ons naar de kliniek brachten, voelde ik me niet best.

Ik moest spugen en ik lag hier maar gewoon.

Ik vreesde voor m'n leven.

Ik was bij ons degene die het ziekst was.

Ik kon twee weken niet lopen.

In het begin dacht ik dat ik dood zou gaan. Dat dacht ik.

Heb je mensen zien sterven? - Ja, ik heb veel mensen zien sterven.

Elke dag gingen er wel drie of vier mensen dood. Elke dag.

Zelfs m'n broer durfde me niet aan te raken.

Elke dag...

gingen daar mensen dood.

Haar oudere broer en zus kunnen over de traumatische ervaring praten...

maar de achtjarige Michaela heeft daar moeite mee.

Haar moeder zat in een andere quarantaine-unit.

Had je daar dromen? - Waar?

In de kliniek. - Nee.

Echt niet? Was je bang?

Wist je dat ik ook ziek was?

Wist je niet dat ik in de kliniek was?

Dacht je dat ik het zou overleven?

Echt? - Nee.

Moest je veel huilen?

Ik was verdrietig.

M'n vrienden zorgden voor me.

We speelden samen en renden in het rond.

Dacht je dat je het zou overleven?

Waarom niet? - Omdat Papayo en anderen dood waren.

Fa was dood, Maada was dood, iedereen ging dood.

Dus daardoor was je erg bang?

Je hebt mensen zien sterven aan ebola, hè?

Wanneer ging opa dood?

Het was ongeveer twee uur toen hij doodging.

Toen hij bijna doodging...

ging ik bij hem kijken.

Hij deed alleen steeds z'n mond open en dicht.

Na een tijdje ging hij dood.

Toen pakten we een doek en bedekten zijn lichaam ermee.

We liepen bij hem weg en gingen zitten.

Ik was verdrietig en dacht dat jij ook dood zou gaan.

Dan zou niemand voor ons zorgen.

We zijn god dankbaar. We danken hem omdat we het hebben overleefd.

Omdat wij het hebben overleefd.

In het heuveldorp Wellington...

hebben Abu en z'n broer Abdul gehoord dat hun nicht Adama is overleden.

Als door een wonder heeft haar dochter Fatmata het overleefd.

Nu zit de familie met een hartverscheurend dilemma.

De jongens zijn door hun oom naar een familiebijeenkomst geroepen.

Abu, hoe voel je je? - Ik ben blij dat ze weer speelt.

Toen ze net terug was, speelde ze niet. Nu wil ze weer spelen.

Ja, goed zo, was je gezichtje maar.

Was je gezichtje maar.

Nu Adama dood is, zijn Abu's oom en tante niet in staat...

om zowel het meisje als de jongens te onderhouden.

Abu's oom moet de broers nu vertellen dat ze niet bij hen kunnen wonen.

Je weet dat we hier maar net rondkomen.

We hebben niet de middelen om jullie eten en onderwijs te betalen.

Dat weet je, hè?

Onze middelen zijn beperkt.

Ik weet niet eens goed of we haar te eten kunnen geven.

Abu zal zijn thuis moeten verlaten.

In de hoofdstad van Sierra Leone wordt de grootste begraafplaats uitgebreid.

Johannes 14:1:6. En Jezus zei tegen zijn discipelen:

Iemand begraven die is overleden aan ebola is gevaarlijk...

want direct na de dood is het virus het besmettelijkst.

Dit team heeft nog niet één medewerker verloren.

De zesjarige Naomi zoekt vaak haar vader op, het hoofd van de grafdelvers.

Zie je hoe we mensen begraven?

Het graf is wit aan de binnenkant. We begraven ze veilig en eervol.

Zo worden de mensen niet vies. - Precies.

Als de ziel naar boven gaat...

Als je leefde als dienaar van god, ga je naar god. Anders ga je naar het hellevuur.

Ik wil daarheen. - Nee, niet daarheen.

Dat is naar om te zien.

Papa, is dat chloor? - Ja, dat sproeien ze erop.

Die man moet huilen. - Het is heel naar.

De eerste persoon die ze erin legden...

Misschien was dat de vrouw van die man, en is zij overleden.

Hoe weet je dat? - Omdat hij huilt.

Ik weet het niet. - Misschien is het z'n mama.

Ze is heel zwaar. - Ja, en ze doen voorzichtig.

Het is lastig om in het hele land de strenge begrafenisregels te handhaven.

Bij 80 procent van de patiënten was er 'n verband met een traditionele ceremonie.

In Michaels dorp is de gemeenschap verdeeld door een begrafenis.

In het begin, toen nog niet duidelijk was hoe ernstig ebola was...

heeft de familie Michaels vader op traditionele wijze begraven.