The Rite of Passage (Mała matura 1947)

Các đại dương, trông như vô hạn,

gợi cho chúng ta một cảm giác tôn kính, kỳ ảo, và cũng đôi khi lo sợ.

Chúng bao phủ 70% bề mặt hành tinh chúng ta và chúng ta vẫn

chưa khảo sát hết về chúng.

Ẩn sâu dưới những con sóng, ngay dưới chân tôi đây,

có những sinh vật ngoài sự tưởng tưởng của chúng ta.

Với những cuộc cách mạng về công nghệ, chúng ta có thể tiến vào thế giới mới...

..và chiếu sáng bằng những hành vi theo cách chưa từng có

chỉ trong một thế hệ đã qua.

Chúng ta cũng nhận ra một yếu tố đáng lo...

Sức khỏe của các đại dương đang bị đe dọa.

Chúng đang thay đổi nhanh hơn bao giờ hết trong lịch sử loài người.

Chưa bao giờ có thời gian rõ rệt để khám phá những gì

bên dưới bề mặt của biển cả.

Trong tập đầu này,

chúng ta sẽ đi xuyên qua quả địa cầu từ vùng nước ấm của miền nhiệt đới

tới nơi lạnh nhất của hai miền cực.

Mang cho chúng ta những hiểu biết mới về cuộc sống bên dưới những con sóng.

Đây là Hành Tinh Xanh phần II.

Bề mặt đại dương che đậy nhiều sinh vật sống bên dưới.

Nhưng không phải tất cả.

Cá heo mũi to.

Chúng vô cùng thông minh.

Và với tính thông minh hay vui đùa.

Chúng lướt trên sóng.

Ở một khoảng cách thật xa mà chúng ta có thể tưởng ra, chúng làm như vậy chỉ để vui.

Nhưng để đánh giá đúng phẩm chất thực sự này,

bạn phải theo vào thế giới của chúng.

Một bầy cá heo mũi to đến thăm viếng rạn san hô ở Biển đỏ.

Đối với những con mới lớn, có nhiều điều để học ở đây.

Những con trưởng thành hướng dẫn một con non, một dạng san hô mọc theo bụi

gọi là san hô sừng.

Và ở đây, những con trưởng thành hành xử khá lạ.

Chúng thận trọng cọ xát vào những cành san hô

Những con non miễn cưỡng làm việc này.

Bằng cách nhìn những con lớn,

có thể chúng nhận thức rằng có gì đó bắt buộc phải làm.

Trên thực tế, những cành san hô sừng,

được bao phủ bởi những chất niêm dịch có tác dụng chống viêm và diệt khuẩn.

Nên có lẽ những con cá heo trưởng thành làm việc này

để tự bảo vệ trước sự nhiễm trùng.

Những kiến thức sâu kín về rạn san hô của cá heo

làm chúng ta ngạc nhiên và cũng có ý nghĩa trong việc tìm ra một loại thuốc mới.

Các rạn san hô nhiệt đới,

chỉ chiếm 1% của đáy đại dương.

Nhưng vùng nước nông và ấm này ổn định suốt năm

giúp những quần thể khác nhau

được tìm thấy bất kỳ đâu trong đại dương

Và có những khám phá mới được phát hiện dựa trên một trong số chúng.

Một trong những sinh vật sống ở Great Barrier Reef nước Úc đang thử thách

sự hiểu biết của chúng ta về trí thông minh của loài cá.

Một con cá ngà (tusk fish).

Bạn có thể thấy tại sao nó có tên đó

Nó làm những điều mà một con cá có thể làm.

Mỗi sáng nó đi đến cuối rạn san hô.

Nó tìm kiếm một thứ đặc biệt để ăn trong rạn san hô,

giữa sỏi và cát.

Đây là một trong số đó.

Một con sò nhỏ.

Nhưng làm sao nó mở ra và gỡ thịt để ăn?

Nó mang con trai đi thẳng đến

một nhà bếp đặc biệt.

Một cây san hô hình chén,

có những bướu lồi đặc biệt ở bên trong mà nó thường hay dùng.

Cũng không dễ dàng gì nếu bạn không có đôi bàn tay.

Whoops.

Nó làm lại lần nữa.

Nhưng nó có một quyết tâm tuyệt vời...

..và sự chính xác đáng ngạc nhiên.

Và cuối cùng!

Đây là con cá có thể dùng dụng cụ.

Một số loài cá thông minh hơn là bạn nghĩ.

Mât độ đông đúc trên rạn san hô

khiến các loài động vật cạnh tranh nhau quyết liệt.

Không chỉ là chuyện sống trong rạn san hô...

..mà còn phải đối phó với loài chim bay bên trên.

Vào mùa khô,

nửa triệu con nhạn biển

tập trung trên đảo san hô vòng này ở Ấn Độ Dương.

Các con non vẫn còn bộ lông sẫm màu.

Chúng thay đổi theo tuổi.

Trong khi có nhiều con trưởng thành bay vào không trung...

..những con khác vẫn chưa sẵn sàng.

Những con này bắt đầu học bay

bằng cách dùng những đầm phá nông,

nằm giữa đảo san hô làm nơi huấn luyện.

Rất khó cho chúng khi ở trên cao lâu.

Cá nục khổng lồ.

Thường chúng là những kẻ săn mồi đơn độc.

Nhưng khoảng 50 con đến đây từ các rạn san hô kế cận,

bị thu hút bởi đông đảo những con mồi tiềm năng.

Những con nhạn non giữ mình trên không trung càng lâu càng tốt.

Chúng thậm chí uống khi đang bay.

Nếu cá nục bắt dính một con,

chúng phải lẩn tránh trong trò chơi này.

Có một con cá nục ở đây, thật đáng ngạc nhiên,

có bộ não tính toán được tốc độ trên không,

độ cao và đường bay cong của con chim.

Thời điểm đã đến khi mỗi con chim non phải bay vào không trung

tự tìm lấy thức ăn cho riêng mình.

Cha mẹ chúng dẫn chúng đến vùng đất tập bay.

Nếu muốn sống sót,

chúng phải học cho nhanh.

Sau một tháng thực hành trên vùng đầm phá,

những con non bắt đầu rời đi

và nắm lấy cơ hội trên vùng biển mở.

Các đại dương nắm giữ 97% nước trên toàn thế giới.

Khi mặt trời làm ấm bề mặt, nước bắt đầu bốc hơi.

Chúng bay vào bầu trời

cho đến khi lạnh và cô đọng lại thành những đám mây cao chót vót.

Và chúng tạo ra những cơn bão to lớn.

Vòng quay của trái đất làm chệch hướng những cơn bão

về phía bắc hay xuống phía nam thành những vĩ độ lạnh hơn.

Khi chúng đi ngang qua biển,

gió thu hút từ những cơn bão tạo thành những con sóng cồn to lớn.

Khi những con sóng này đến vùng nước nông,

chúng dâng cao thành những con sóng khổng lồ.

Trong suốt thời gian này, một cơn bão lớn có thể phóng thích năng lượng

tương đương 10,000 quả bom nguyên tử.

Đây là vùng biển theo mùa.

Và khi ấm lên vào mùa xuân,

chúng đột nhiên bùng nổ sự sống.

Cá đuối Mobula tụ tập ở vùng biển Cortez của Mexico

với số lượng lớn.

Tại sao chúng nhảy lên?

Có phải chúng nói với những con khác là chúng có mặt ở đây?

Không ai biết chắc.

Chúng ăn chủ yếu vào ban đêm,

khi những bầy phù du to lớn nổi lên từ vực sâu.

Sự khuấy động trong dòng nước kích thích

nhiều bầy phù du phát sáng.

Chỉ đến lúc này chúng ta mới có kỹ thuật ghi lại những phát sáng yếu ớt của chúng.

Những con cá đuối dự yến tiệc lội xuyên qua chúng,

tạo ra một vũ điệu khác thường giữa sự sống và cái chết.

Sự giàu có của vùng nước này dựa trên những thực vật vi thể

các thực vật phù du

tỏa sáng thành nhiều mức độ đem lại lợi ích cho chúng ta.

Chúng, cùng với tảo và cỏ biển,

sinh ra nhiều oxygen hơn cả

những khu rừng và đồng cỏ trên đất liền.

Vào mỗi mùa xuân, ngoài khơi New Zealand,

những sản vật theo mùa kéo theo những vị khách hiếm hoi viếng thăm.

Cá voi sát thủ (False killer whales).

Chúng có họ hàng với cá kình (orca),

dài 6m và nặng hơn một tấn.

Chúng đang đi tìm cá heo.

Và sẽ có nhiều cá heo ở vùng nước cạnh bờ biển này.

Ở đây, cá heo mũi to tụ tập nhau,

để trò chuyện bằng những tiếng huýt sáo và tiếng kêu lách cách.

Những tiếng ầm ĩ đó lan xa hàng dặm dưới nước.

Cá voi sát thủ đã phát hiện ra chúng.

Xuyên qua 10 dặm đường, cá voi sát thủ đã nhanh chóng tiếp cận chúng.

Nhưng rồi, có gì đó thực sự kỳ lạ xảy ra.

Cá heo quay lại,

như đón chào người đuổi theo mình.

Chúng có vẻ như thay đổi hành trình.

Có phải chúng đang cố giao tiếp với nhau?

Các nhà khoa học khảo sát cuộc chạm trán hàng năm này nghĩ rằng

các cá thể này có thể đã nhận ra nhau.

Hầu như không thể tin được, có vẻ như những loài khác nhau,

gặp nhau như những người bạn cũ.

Cùng với nhau chúng tụ tập như một đội quân đồng nhất,

có đến 1,000 con khỏe mạnh.

Bữa tiệc săn mồi này giờ đang thu hoạch sự giàu có

đến từ mùa hè của New Zealand.

Băng qua những vĩ độ cao hơn,

biển theo mùa phát triển thịnh vượng dưới ánh nắng mùa hè.

Ở Alaska, rái cá biển đang nhởn nhơ trên tán cây

của những khu rừng dưới biển.

Tảo bẹ khổng lồ, loài tảo biển to nhất là nhà của tất cả các dạng sống.

Trên sàn rừng, nhím biển gai đang gặm những cây tảo biển.

Ở một nơi khác đang có một cây dưa leo biển đói liên tục.

Và trong một bụi cây thấp tầng rậm rạp,

cá ngựa biển đang ngụy trang tài tình.

Ở những khu rừng dưới nước của miền bắc Nhật Bản,

những cư dân của chiếc tàu chìm này

đang chờ nhiệt độ mùa hè đạt đến 16°C.

Đối với một số loài là lúc để giao phối.

Một loài cá chài khổng lồ (wrasse) có tên là Kobudai.

Đây là con trống.

Và với điều kiện của một con mái, nó đặc biệt đẹp trai.

Nó dài một mét và nặng 15kg.

Lớn hơn nhiều so với con mái nhỏ xíu.

Và nó đã sẵn sàng để sinh đẻ.

Nó đang cố gắng giao phối với con mái

và với bất kỳ con nào trong số hàng tá con mái sống trong lãnh địa của nó

bất kỳ khi nào nó có cơ hội.

Nhưng những con mái khoảng 10 tuổi

ít quan tâm đến hành vi của nó.

Đó là vì bất kỳ con mái nào đạt đến kích thước cơ thể tới hạn,

nó sẽ bắt đầu biến đổi một cách kịch tính.

Chỉ trong vài tháng,

các enzyme trong cơ thể nó sẽ ngừng hoạt động.

Và các kích thích tố nam bắt đầu tuần hoàn.

Thời gian trôi qua,

cái đầu gù lên

và chiếc càm dài ra.

Cô nàng biến đổi thành cá trống.