Pompeii: Secrets of the Dead

Het Romeinse Rijk is machtig,

maar dan wordt Pompeï na een uitbarsting bedolven.

Je loopt op straat en ziet opeens stenen uit de lucht vallen.

Bijna 2000 jaar later werden er afgietsels gemaakt...

en kwamen de lichamen van de overledenen in beeld.

Deze mensen zagen hoe de wereld instortte.

Bij een groep genaamd 'de vluchtelingen'...

gebruiken archeologen nu technieken om hun botten te onderzoeken.

Je ziet de tanden. - En veel ook.

Ze willen weten wie het waren.

Mijn hemel, wat is dat?

Hoe ze leefden.

En waarom ze slachtoffer werden van deze beroemde catastrofe.

Bijna 2000 jaar nadat het door de Vesuvius werd weggevaagd...

groeven archeologen Pompeï uit...

en kwam er een Romeinse stad tevoorschijn...

compleet met amfitheater en een groot forum met tempels.

Dit is nog eens gaaf. - We zijn er.

Ze vonden ook lichamen...

waaronder een groep van dertien die 'de vluchtelingen' worden genoemd.

Ik heb een plan. Ik begin aan die kant en ga die kant op.

Experts doen forensisch onderzoek naar hun overblijfselen...

onder leiding van dr. Estelle Lazer.

Er zit een gat in de muur achter de ruimte.

Mensen steken er bloemen in voor de kleine kinderen.

Het is een indrukwekkende herinnering aan de zo dodelijke gebeurtenis.

Voor Kayla Iacovino maken de rotsen duidelijk...

waarom het zo dodelijk was.

Het begon met een klap.

Toen de uitbarsting begon...

kwam er een enorme massa omhoog, in de vorm van een paraplu.

Het maakte vast een enorme herrie, het magma raakte de grond.

Die enorme wolk verspreidde zich.

De meeste inwoners vertrokken meteen.

Toch zijn er binnen de stadsmuren meer dan 1000 lichamen gevonden.

Er is lang gedacht dat deze mensen niet weg konden rennen.

Oude mensen, heel jonge kinderen en gehandicapten.

Dr. Lazer onderzoekt deze theorie bij de vluchtelingen.

De schedel. Heel goed.

Ze wil weten of het inderdaad door hun leeftijd of een handicap kwam.

Met forensische technieken proberen we achter hun leeftijd te komen.

We kijken of ze ziek waren of verwondingen hadden.

We onderzoeken hoe ze leefden.

Twee ribben.

We willen weten wie ze waren.

De vluchtelingen zijn in 1961 door Amadeo Maiuri ontdekt.

Het is net of ze bevroren op het moment dat ze stierven.

Dit was mogelijk gemaakt door een techniek uit de 19e eeuw.

Archeoloog Antonio de Simone vertelt hoe het werkt.

Dit is het eerste gipsen afgietsel dat in Pompeï is gemaakt.

Toen de archeoloog vijf meter boven de straat groef...

ontdekte hij een holle ruimte.

Hij dacht dat het om een mensenlichaam kon gaan.

Het vlees was weggerot...

maar de vorm van het lichaam was bewaard gebleven in de as.

Door de ruimte met gips te vullen...

ontstond er een driedimensionaal figuur van elk slachtoffer.

Het afgietsel heeft ervoor gezorgd dat alle details...

van de mantel van het slachtoffer te zien zijn.

Er is een compleet beeld ontstaan.

Als er details ontbraken...

brachten de archeologen verbeteringen aan het afgietsel aan.

Als je goed kijkt...

kan je een scheidingslijn opmerken.

Het gezicht was waarschijnlijk een vormloze massa.

Er is met extra gips vorm aan gegeven.

Het is hier dus aangepast.

Ze wilden niet misleiden.

De afgietsels zijn als een foto van de tragedie.

Ze laten zien wat er is gebeurd.

Toen Maiuri's team eraan werkte, zouden ook zij...

de afgietsels levensechter hebben willen maken.

Hij bedacht er een verhaal bij...

over wie ze waren en hoe ze zijn overleden.

Het was een opmerkelijke ontdekking.

De 13 slachtoffers lagen bij elkaar.

Het was het grootste aantal afgietsels bij elkaar.

Hij schreef een aandoenlijk artikel

dat indruk maakte op de bezoekers van de plek.

Het kwam in de National Geographic...

en beschreef de kenmerken van de groep en de relatie tussen hen.

De lichamen waren in drie kleinere groepen gevonden.

Ze zijn daarna bij elkaar gelegd.

Maiuri beschreef twee groepen als boerengezinnen.

Hij zei dat de derde groep een koopmansfamilie was...

en kwam met details over hun laatste momenten.

Hij schreef: 'Twee jongens houden elkaars hand vast.

Het lichaam van de moeder is al verzwakt door de bevalling.

Ze houdt een meisje vast en probeert de pijn te verbijten.

De koopman aan het einde steunt op één arm.

Hij rijst op uit de as en probeert zijn gezin te redden.'

Hij zei zich op bewijzen te baseren...

maar ik weet niet wat die bewijzen dan zijn.

Dat is een probleem.

Ik wil alle eerdere verhalen ontkrachten...

hun leven teruggeven en het ware verhaal achterhalen.

Ik denk dat het respectvol is, ze waren immers slachtoffer.

Maiuri deed wat toen gebruikelijk was.

Hij etaleerde het zo om bezoekers te trekken.

Nu wordt er anders over gedacht.

Dr. Lazers team wil weten wie de vluchtelingen echt waren.

Ze dringen met röntgenstralen tot het gips door...

en gebruiken 3D-scans om replica's van elk afgietsel te maken.

Door ze te plaatsen in een 3D-model van het hele stadje...

kunnen ze in een context worden gezien.

Ze stierven bij de stadsmuren en hadden bijna kunnen ontkomen.

Aan het begin van de uitbarstingen gingen de meeste mensen al weg.

Het is de grote vraag waarom de vluchtelingen waren gebleven.

Het werk begint met het vermeende hoofd van het eerste gezin.

De koopman.

De schedel is goed bewaard gebleven.

Er zit van alles in. Er zitten veel botten in.

Het is een mooi skelet.

We moeten er veel informatie aan kunnen ontlenen.

Tussen de 2000 jaar oude botten blijkt ook iets moderns uit de scans.

Kijk eens aan. - Wat hebben ze erin gedaan? Wat is dat?

Een metalen haak in zijn hoofd.

Dat zien we.

Het is veel metaal. Al die vreemde draden.

Een spijker en pin houden een arm op z'n plek.

Hieruit blijkt dat Maiuri er alles aan gelegen was...

om hun houdingen zo te laten.

Het team probeert die te negeren en zich op de botten zelf te richten.

Dit is de eerste röntgenfoto.

Pompeï-kenner Kevin Dicus voegt zich bij het team om te helpen.

Het is vreemd om achter het ware verhaal van die mensen te komen.

Omdat ze deel uitmaken van de moderne historie...

van een archeologische plek.

We hebben nu echter de technologie om dieper te graven.

We gaan tot voorbij het gips.

We zijn het ze verschuldigd om ze van die moderne verhalen te ontdoen...

en uit te zoeken wie ze echt waren.

Bij een grondige analyse van de foto's zijn er nieuwe details te zien.

De voorhoofdsholte. Die is goed ontwikkeld.

Daaruit blijkt dat het om een volwassene gaat.

De wortels zijn volledig gevormd. Het is het gebit van een volwassene.

Op een andere foto is een hand te zien, met de armbotten eronder.

Tussen de hand en de arm zijn de polsbotten samengedrukt.

Er is sprake van vrij ernstige artrose bij de pols.

Het kraakbeen zal verdwenen zijn, en de botten schuren tegen elkaar.

Het zal pijnlijk zijn geweest.

Het zal opgezwollen zijn geweest en hij zal pijn hebben gehad.

Ik denk dat het om een ouder iemand ging.

Er rijst langzaam een mens uit het afgietsel op.

De mensen zagen ze altijd meer als standbeeld dan als een mens.

Ze scannen de rest van het afgietsel. Uit de laatste foto blijkt...

hoe zijn laatste momenten van wanhoop waren.

Dat bot. - Ja.

Het team onderzoekt in Pompeï de man die 'de koopman' wordt genoemd.

Dat bot zal gebroken zijn.

Het ging om een ouder iemand die aan artrose leed.

Dat zijn aparte botten. - Ja.

Uit de röntgenfoto's blijkt nog iets intrigerends.

Dat is het opperarmbeen.

Er zitten wat breuken in.

Er zijn fracturen die na zijn dood zijn ontstaan...

en ook fracturen van rond de tijd van zijn dood.

Boven aan het opperarmbeen zit een knotsvormig uiteinde.

Er zit een fractuur in die amper te zien is...

en die mogelijk ontstaan is door een val op zijn arm.

Rond de tijd van zijn dood was er sprake van een harde impact.

Ja, hij brak zijn arm. - Inderdaad.

Vulkanoloog Kayla Iacovino is in een deel dat nog half bedolven is...

en onderzoekt hoe de eerste slachtoffers zijn gevallen.

We zitten vlak bij de hoofdweg.

Je hebt hier een muur van puimsteen.

Deze stenen vielen op Pompeï tijdens de tweede fase van de uitbarsting.

Het magma dat naar boven kwam had zo veel kracht...

dat deze stenen 30 kilometer werden meegenomen in de lucht.

De wind op grote hoogte blaast de wolk naar Pompeï.

De zwaartekracht deed z'n werk en het begon puimsteen te regenen.

Dan is ontkomen onmogelijk. Alles valt op je.

Je loopt op straat en ziet opeens stenen uit de lucht vallen.

Dit zijn lichte stenen.

Als er een paar op je vallen, ga je er nog niet dood van.

Maar als er op een plat dak een laag van vijf meter ligt...

stort het in.

Veel mensen kwamen om het leven toen de daken instortten.

Ze hadden een schuilplek gezocht.

Toen de archeologen gingen graven in de lagen puimsteen...

lagen de overblijfselen van de mensen daar nog.

Het waren de eerste slachtoffers.

Ze lagen in los puimsteen, dus er kon geen afgietsel worden gemaakt.

Er zijn alleen botten opgegraven.

De vluchtelingen zijn echter niet binnen gestorven.

Hun lichamen lagen in een tuin, boven op het puimsteen.

Ze hadden deze fase overleefd.

Maar ze bleven in Pompeï.

Sociaal wetenschapper Robert Meyer bestudeert onze beslissingen...

als er zich een catastrofe afspeelt.

Je wilt weten wat mensen denken als er iets erg gebeurt.

Verplichte evacuatie.

We zijn onderworpen aan een serie cognitieve fouten...

en ondervinden daar meestal geen problemen door.

Maar bij zeldzame en gevaarlijke voorvallen raken we het spoor kwijt.

De storm is nu een orkaan van categorie 5...

en vormt een gevaar voor dorpen.

Als er een dreiging is, zijn we geneigd bij het bekende te blijven.

We blijven op onze plek, want daar hebben we onze bezittingen.

Ik vraag alle burgers naar een veilige plek te gaan.