The Stringer: The Man Who Took the Photo

Als je met film fotografeert...

heeft dat altijd iets mysterieus.

Maar je weet altijd wat je niet gefotografeerd hebt.

8 JUNI 1972

TRANG BANG

50 KILOMETER TEN NOORDWESTEN VAN SAIGON

ZUID-VIETNAMESE A1 SKYRAIDER-BOMMENWERPERS MOESTEN DE VIJAND BOMBARDEREN

Na twee vluchten werd het duidelijk dat ze zich in hun doelwit hadden vergist...

en hun eigen leger bombardeerden.

In de verte staken Zuid-Vietnamese troepen snel de snelweg over om te schuilen.

Ze gebaarden naar burgers dat ze mee moesten komen.

Toen volgde de derde vlucht.

Ze dropten vier napalmbommen op die burgers en troepen.

Even later liep een groep journalisten voorzichtig de weg op en de rook in.

Wat we toen zagen, was vreselijk.

Na de zwarte rook zag ik een vrouw rennen.

AP-FOTOGRAAF NICK ÚT

En vervolgens een vrouw met een baby.

Ze riep: 'Help me, m'n kleinkind.'

Ze stopte bij de pers en de baby stierf vlak nadat ik m'n foto had gemaakt.

Een van de eerste mensen die we zagen, was een meisje van een jaar of negen.

Ze had geen kleren aan.

Ze had ze vast afgerukt nadat ze in brand waren gevlogen.

Ik keek door de camera en zag een meisje zo met haar armen rennen.

En ik maakte een foto.

Toen ze voorbij kwam, zag ik haar huid loskomen.

Zo ernstig was ze verbrand.

Ik dacht: Ik stop met fotograferen. Ze gaat zo dood.

Het was een foto waar we met vijf of zes man naar keken...

en 24 uur later had een miljard mensen die foto gezien.

Hij ging de wereld over.

De foto was zo schokkend...

dat hij in het collectieve bewustzijn van de Amerikanen gegrift staat.

Nick won de Pulitzerprijs.

De Pulitzerprijs en de World Press Photo van het jaar 1973.

Dames en heren, Nick Út.

Een erg beroemde AP-fotograaf. - Nick Út.

Een van de meest invloedrijke en herkenbare foto's uit de geschiedenis.

Het was 35 jaar geleden.

Er is veertig jaar verstreken.

De foto is nu vijftig jaar oud.

Paus Franciscus ontmoette het Napalmmeisje...

en de fotojournalist wiens werk hen allebei in vredessymbolen veranderde.

Hoe ga je om met zoiets tragisch dat je zo bekend heeft gemaakt?

Succes.

Beste Gary, ik heb deze last vijftig jaar met me meegedragen...

en heb het altijd verzwegen.

Ik was de fotoredacteur van AP in Saigon in 1972...

toen Nick Út de beroemde foto van het Napalmmeisje maakte.

Simpel gezegd heeft Nick die foto niet echt gemaakt.

Het was een stringer of een freelancer.

Er valt nog veel meer over te zeggen. Het is tijd om m'n geweten te zuiveren.

Ik was 20 jaar freelancefotograaf.

Het is een onzeker bestaan.

Je hebt alleen het auteurschap van je werk.

Het is je inkomen en je nalatenschap.

ARLES, FRANKRIJK

Sommige foto's steken boven alle andere uit.

Ze brengen iets in beeld.

Ze vertegenwoordigen een verhaal, een moment...

op een manier waartoe andere foto's niet in staat zijn.

Het is lastig uit te leggen, maar je weet het als je het ziet.

Op een dag in december 2022...

ontving ik een e-mail van een zekere Carl Robinson.

Ik heb deze last vijftig jaar met me meegedragen...

Simpel gezegd heeft Nick die foto niet echt gemaakt.

Dat was een flinke beschuldiging. En ik stond paf.

Hij was de fotoredacteur van AP. Hij was daar aanwezig.

Als een terugkerende nachtmerrie.

En hij zei: 'Het is nu tijd om m'n verhaal te vertellen.

Om het met de wereld te delen. En ik wil dat je me helpt.'

De foto van Kim Phúc is wellicht...

de meest iconische, beroemdste oorlogsfoto ooit.

Het was een onaantastbare foto...

en het idee dat iemand anders hem gemaakt had, was verschrikkelijk.

Dus ik dacht: Dat is een beschuldiging die absoluut onderzocht moet worden.

Wellicht blijkt het onjuist of zullen we het nooit weten.

Maar deze kwestie moet verduidelijkt worden.

HO CHI MINHSTAD

Ik moest Carl spreken.

Het was een ernstige beschuldiging.

We hadden wederzijdse vrienden, maar ik kende Carl niet echt.

Zou ik hem geloven of was het een langgekoesterde wrok?

Hé, Carl.

Hoe is het? - Leuk je te zien.

Ik zie m'n hele verleden hier voor me. - Zeg dat wel.

Carl, laten we maar meteen beginnen. Trang Bang, 8 juni 1972.

Hoe begon jouw dag daar?

Ik begon meestal om half acht 's ochtends en bekeek dan de persberichten...

en verslagen over wat er behandeld moest worden.

We hadden niet gehoord dat er iets was gebeurd in Trang Bang.

We wisten niet eens dat er daar iets gaande was.

Jullie waren allemaal in Saigon. Wat gebeurde er die dag na de lunch?

Ik kwam wat later terug dan normaal. Zo rond 15.00 uur.

Horst Faas en Peter Arnett waren nog aan het lunchen in het Royal Hotel...

en Jackson had de film al ontwikkeld.

Hij zei: 'Moet je dit zien.'

Het was een foto van een naakt meisje dat over de weg rende.

En onze eerste reactie was: 'Die foto kunnen we niet gebruiken.'

We laten nooit naakte kinderen van voren zien.

Ik heb het filmpje doorgenomen en gekeken wie wat had gefotografeerd.

We hadden een dubbel logsysteem in een schoolschrift.

We hadden vier filmrolletjes. Die van Nick en die van twee stringers.

De foto was van een stringer. Ik heb z'n naam gecheckt.

Er was een foto van Nick Út...

met het rennende meisje die van de zijkant genomen was...

en ik koos voor die foto, omdat hij discreet was.

En toen kwam Horst Faas terug van de lunch.

Horst Faas, de legendarische AP-fotograaf.

Een kolossale kerel. Hij was een echte professional.

Hij had een lab van wereldklasse opgezet in het kantoor van Associated Press.

Maar hij was ook streng.

Je wilde hem te vriend houden. Hij had echt een kort lontje.

De foto lag daar op het bureau.

Hij zag hem en hij zei: 'Boem, die nemen we.'

Er was geen twijfel mogelijk. Het was zijn besluit. Hij was de baas.

Ik begon het bijschrift te schrijven.

Het was bijna af. Ik had vier regels.

Voor een huisfotograaf schrijf je 'STF/'.

En voor een stringer gebruik je 'STR/'.

Ik keek naar het notitieboekje...

en Horst Faas, die naast me stond, zei: 'Nick Út. Maak er Nick Út van.

Maak er een huisfoto van. Nick Út.' Dat waren z'n woorden.

En die woorden zijn me de rest van m'n leven bijgebleven.

Maar waarom draaide je je niet om en weigerde je dat niet?

Dat is iets waar ik m'n leven lang moeite mee heb gehad.

Ik had m'n baan aan Horst Faas te danken.

Ik was drie jaar getrouwd, we hadden twee kinderen...

en dat was m'n werk, m'n broodwinning.

Ik heb geen bezwaar gemaakt. Ik heb het gewoon gedaan.

En ik heb me m'n hele leven rot gevoeld, omdat ik niet moedig genoeg was.

Het was gewoon een van die dingen die aan me knaagden. Een schuldgevoel.

Ik weet nog dat hij die avond erg laat thuis was gekomen.

Hij was erg van streek.

En hij bleef maar doorgaan...

CARLS VROUW

over dat meisje met brandwonden en zo.

Ik weet nog dat hij zei dat Horst Nicks naam onder de foto wilde hebben...

maar dat iemand anders hem gemaakt had.

En hij was erg van streek.

Meer weet ik niet.

Wanneer ik naar kantoor kwam, praatten de Vietnamezen altijd met me.

En wat zeiden ze? - Dat het niet Nick Úts foto was.

Was het een publiek geheim onder de Vietnamese fotografen?

Carl, we hebben deze foto's bekeken.

We kunnen de meeste mensen identificeren, de crew van NBC, Nick Út...

Maar er is nog iemand die op deze foto's staat.

Ik ken geen foto's die zijn toegeschreven aan...

Weet je wie dat is? - Vermoedelijk de man die we zoeken.

Je hypothese is dus dat dit de stringer is die haar van voren gefotografeerd heeft.

Ja, precies.

Een onbekende stringer. Niet een van onze vaste stringers.

Het was geen naam die ik kende, dus herinnerde ik me hem niet.

Vijftig jaar. En ik word tachtig.

Wat ik echt wil doen voor ik doodga...

is de echte fotograaf vinden en m'n excuses aanbieden.

Ik weet dat ik het niet goed kan maken...

maar ik wil op z'n minst de zaken rechtzetten.

Ik denk dat excuses aanbieden het beste is wat ik nu kan doen.

Wellicht wel het enige. - Ja.

Dat Nick Út de fotograaf zou zijn, is bijna even bekend als de foto zelf.

Ze rende zo met haar armen.

Ik rende weg en...

Nicks broer, Huỳnh Thanh Mỹ, was een acteur en fotograaf...

die tijdens een opdracht voor AP in 1965 gedood werd.

Een dorpsjongen die uit de schaduw van de getalenteerde oudere broer stapt...

AP is m'n familie.

En op 21-jarige leeftijd een Pulitzerprijs wint...

is een legendarisch verhaal.

En dat verhaal heeft AP vijftig jaar lang gepromoot...

onder meer in het boek en de film From Hell to Hollywood.

Ik ben in 1977 naar LA gekomen.

Ik keek naar Hollywood en dacht: mijn God, wat een verschil met Vietnam.

Hij is iemand die altijd op de juiste plek is om foto's te nemen.

Als je die legende ontkracht, herschrijf je de geschiedenis.

En als Nick de foto niet gemaakt heeft, wie dan wel?

Hier had je het kantoor van AP.

VERSLAGGEEFSTERS

Dit wordt onmogelijk.

We zullen die vent nooit vinden.

We weten niet wie hij is.

We weten niet of hij nog leeft en of hij nog in Vietnam is of niet.

Ik ben hier pas veel later komen werken. Ik ken die mensen niet.

Hij kent niemand die bij AP werkt. Hij kent alleen de fotografenclub.

OORLOG

OORLOGSMUSEUM

Ik ben Lê Vân. Ik ben journalist en ik woon in Ho Chi Minhstad.

Dit verhaal wekte m'n nieuwsgierigheid, maar ik wist niet zeker of het waar was.

Ik wilde weten hoe het als het waar was...

al die tijd geheim heeft kunnen blijven?

Toen Carl zei dat hij de echte maker van de foto wilde vinden...

om excuses aan te bieden...

stuurde hij me een paar foto's van de persoon...

die de foto gemaakt zou hebben.

En toen ben ik hem gaan zoeken.

Goedemorgen. Hoe is het? - Leuk je te zien. Alles oké?

M'n generatie heeft altijd moeten opboksen tegen de legendarische Vietnamfotografen.

Het nalatenschap van AP in Vietnam is gebaseerd op vier Pulitzerprijzen.

De monnik van Malcolm Browne...

het foto-essay van Horst Faas uit 1964...