Orca Vs. Great White

Twee toproofdieren domineren de oceaan.

De witte haai, een eenzame jager.

En de orka, ook wel bekend als de 'killer whale'.

Ze staan beide boven aan de voedselketen in de oceaan.

Dus als de orka gaat jagen op witte haaien in Zuid-Afrika...

is dat groot nieuws.

Experts willen weten of het zich zal herhalen.

En zo ja, waar?

Het is eerder gebeurd.

Orka's die op witte haaien jagen en ze doden.

Een van de eerste gevallen vond plaats bij de kust van Californië in 1997.

En in 2017 spoelden bij Zuid-Afrika vijf dode witte haaien aan.

Wetenschappers vroegen zich af:

Waarom jagen orka's op een gevaarlijke prooi als de witte haai?

Nu de aanvallen in oceanen over de hele wereld plaatsvinden...

zijn experts op zoek naar overeenkomsten en patronen...

en zoeken ze uit wat het effect zou zijn op het mariene ecosysteem.

En dan met name in Nieuw-Zeeland.

Toen de orka de witte haaien in Zuid-Afrika begon te doden...

is de rest van de haaien verdwenen, en ze zijn al jaren niet teruggekomen.

Zou dat in Nieuw-Zeeland gebeuren...

dan zouden we de haaien kwijtraken waar we zo veel over hebben geleerd.

Het zou een ramp voor het ecosysteem zijn om zo'n toproofdier kwijt te raken.

Er waren meerdere theorieën over de reden dat de haaien verdwenen waren.

Maar het samengaan van de orka-aanvallen...

en de verdwijning van de haaien is moeilijk te negeren.

En er staat veel op het spel...

waaronder het welzijn van het mariene ecosysteem.

Nieuw-Zeeland heeft een orkapopulatie van tussen de 150 en 200.

De witte haaienpopulatie is een van de grootste ter wereld.

Ze wordt geschat op ruim 5000.

Als de orka's hier achter de witte haaien aan gaan...

hebben ze volop keuze.

Nieuw-Zeelanders Kina Scolla en dr. Ingrid Visser gaan op onderzoek uit.

De orka's zijn misschien al bezig om op witte haaien te jagen.

Maar er zijn geen haaien op de stranden van Nieuw-Zeeland aangespoeld.

Ze gaan op zoek naar andere tekenen van orka-aanvallen.

Vreemd gedrag, wonden van een confrontatie.

Alles wat erop wijst dat orka's op witte haaien aan het jagen zijn.

Ik kom naar bakboord. - Oké.

Het ziet er interessant uit, Ingrid. Wat denk jij?

De lokale witte haaien zitten van december tot juni in Nieuw-Zeeland.

Dan vertrekken veel van hen voor de jaarlijkse 3200 km lange migratie...

naar de kust van Australië en de tropische gebieden van de Stille Oceaan.

De lokale orka's daarentegen...

blijven het hele jaar door in de wateren van Nieuw-Zeeland.

Ze zwerven langs de kustlijn op zoek naar prooi.

Ingrid is de beste orkaspecialist van Nieuw-Zeeland.

Maar vandaag gaat ze voor het eerst met witte haaien duiken.

Ik vind het geweldig om je hiervoor in een kooi te stoppen.

Voor m'n meest favoriete populatie witte haaien ter wereld.

Ik moet toegeven dat ik het ook te gek vind, hoor.

Wat denk je?

Het is fantastisch om de haaien van zo dichtbij te zien, Kina.

Ik dacht dat ik bang zou zijn.

Maar je zit veilig in deze kooi, en het is echt een indrukwekkend gezicht.

Ze gaan gewoon hun gang.

Die is echt komen aansluipen.

Daar zijn ze goed in.

De witte haaien in dit gebied zijn nieuwsgierig en agressief.

Dat maakt ze gevaarlijk.

Orka's en witte haaien staan al miljoenen jaren samen boven aan de voedselketen.

Dus waarom zouden de orka's nu witte haaien aanvallen?

Hoewel orka's de grootste van de dolfijnenfamilie zijn...

en vriendelijk kunnen zijn...

moet je er rekening mee houden dat ze tot de toproofdieren van de oceaan horen.

Ingrid volgt bij haar onderzoek de 200 orka's...

die in de wateren van Nieuw-Zeeland leven.

Ik weet het, kanjer. Hou vol.

Wat ik zo spannend vind aan dit avontuur is dat het om twee toproofdieren gaat.

En we weten niet zo goed wat er tussen hen gebeurt.

Orka's en witte haaien zijn de twee toproofdieren van de oceaan.

Toch zijn ze fundamenteel anders.

Orka's zijn zoogdieren die zuurstof inademen.

Witte haaien zijn vissen die in het water ademhalen.

Orka's leven in scholen van maximaal veertig, die uit families bestaan...

en die hun hele leven bij elkaar blijven en samen jagen.

Nieuw onderzoek wijst erop dat witte haaien soms in groepen jagen.

Maar ze jagen meestal alleen.

De grootste witte haai die ooit is waargenomen...

was ruim zes meter lang en woog ruim 2200 kilogram.

Klein voor een orka.

De zwaardwalvissen kunnen ruim twaalf meter worden en wel 9000 kilo wegen.

Maar hoezeer ze ook van elkaar verschillen...

zowel orka's als witte haaien zijn geraffineerd, sterk...

en hongerige roofdieren.

Wat een groot beest.

Kina en Ingrid duiken steeds weer opnieuw het water in...

op zoek naar bewijs.

Dat was een interessante interactie, Ingrid.

Die twee botsten gewoon tegen elkaar aan.

Geen van beide wilde zich laten kennen. Het ging borstvin tegen borstvin.

Wat een mooi gezicht, zeg.

Volgens mij was dit meer een ga-uit-m'n-territorium-interactie.

Als een orka het zou willen opnemen tegen een van deze witte haaien...

zou hij er nog even goed over nadenken voor hij dat deed.

Het zou geen vergissing zijn en ze zouden dat echt niet zomaar doen.

Er lijkt een heel sterke hiërarchie te zijn.

Als dit bij orka's gebeurt, is het meestal een gezellig sociaal gebeuren.

Het is een indrukwekkende interactie tussen twee roofdieren.

In 2017 vond een interactie tussen twee roofdieren van een andere soort plaats...

langs de kust van Zuid-Afrika.

Er spoelden vijf dode witte haaien op de stranden aan.

Het nieuws is schokkend.

Wetenschappers deden onderzoek.

Van alle bewijzen die zijn verzameld...

lieten de bijtsporen op de kadavers zien wie de daders zijn geweest.

De tandafdrukken waren van orka's.

Wat nog vreemder was, was dat de orka's alleen de lever hadden opgegeten.

De rest van de kadavers was onaangeroerd.

Dit was de eerste geregistreerde keer...

dat in Zuid-Afrika orka's witte haaien hebben gedood.

Wetenschappers vroegen zich af wanneer en waar het weer zou gebeuren.

Het is niet uit te sluiten dat de orka's hier...

op precies dezelfde manier op witte haaien jagen.

De Straat Foveaux ligt aan de zuidkant van Nieuw-Zeeland.

Ruim 9600 kilometer ten oosten van Zuid-Afrika.

Beide regio's hebben grote populaties witte haaien...

en zwervende scholen orka's.

Een combinatie die leidde tot een fatale confrontatie in Zuid-Afrika.

En als witte haaien en orka's elkaar ooit tegenkomen in Nieuw-Zeeland...

kan het hier gebeuren, in de Straat Foveaux.

We hebben een paar goede kandidaten. Dit zijn twee vrij onstuimige haaien.

Heel gaaf.

Grote, onstuimige en agressieve witte haaien.

Wat kan een orka ertoe zetten om een witte haai aan te vallen?

Er is geen duidelijk antwoord op, maar Ingrid begrijpt het ergens wel.

In Nieuw-Zeeland zijn de orka's niet uit op het hele lichaam van hun prooi.

Ze richten zich alleen op een bepaald deel, en dat is de lever.

Toen de Zuid-Afrikaanse orka's de witte haaien doodden, deden ze dat ook.

Ze gingen met grote precisie op zoek naar de lever.

Lever is voor elk roofdier een buitenkansje.

Om te kunnen jagen, paren...

en duizenden kilometers te migreren heb je energie nodig.

Lever is pure brandstof.

Als ze jagen, vullen ze hun brandstoftank.

De Nieuw-Zeelandse orka voedt zich met de 25 soorten roggen...

die in de lokale wateren zwemmen.

De voorkeur voor roggen is uniek voor de orka's in Nieuw-Zeeland.

Maar sinds kort zijn de lokale orka's ook uit op haaienlever...

van een kleiner neefje van de witte haai, de zevenkieuwshaai.

Het bewijs duidt erop...

dat de Zuid-Afrikaanse orka is begonnen met zevenkieuwshaaien.

En dat hij daarna is overgegaan op de witte haaien.

Ingrid Visser en Kina Scollay zijn op zoek naar bewijs...

dat orka's op witte haaien jagen in de wateren van Nieuw-Zeeland.

Ingrid heeft bewijs dat zich bij het jagen een verontrustend patroon voordoet.

De orka's in Nieuw-Zeeland jagen op zevenkieuwshaaien...

net als de Zuid-Afrikaanse orka's.

Zevenkieuwshaaien worden drie meter lang en wegen dan 90 kilo.

Een veel grotere maaltijd voor een orka dan een kleine rog.

Maar de zevenkieuwshaai is geen gemakkelijke prooi.

Zevenkieuwshaaien zijn relatief nieuw op het orkamenu.

Maar ik heb het nu een paar keer gezien.

Je ziet dat de orka's heel precies zijn in hoe ze het doen.

Ik heb beelden van de orka met de zevenkieuwshaai...

waarbij de borstvin van onder de schoudergordel wordt gerukt.

En dan wordt de lever verwijderd.

Daar komt een haai aan. - Haai.

Wat ik onder andere fascinerend vind...

is hoe de zevenkieuwshaaien zich tegen de orka's verdedigen.

De manier waarop de orka's op de zeven- kieuwshaaien jagen, is erg indrukwekkend.

Eerst geven ze de haai een karateschop.

Ze tillen hun staart omhoog en geven de haai een klap op z'n rug.

Dan pakken ze de haai bij de borstvin, rukken hem open en trekken de lever eruit.

Ingrid heeft zeldzame beelden van orka's die op zevenkieuwshaaien jagen...

in het noorden van Nieuw-Zeeland.

Het is duidelijk dat ze alleen jacht maken op de lever van de haai.

Het fascinerende is dat in Zuid-Afrika...

de orka's begonnen met het jagen op zevenkieuwshaaien...

en daarna zijn overgegaan op witte haaien.

Nu ik weet wat er in Zuid-Afrika speelt, maak ik me zorgen...

dat hier precies hetzelfde kan gebeuren.

Een concentratie zevenkieuwshaaien leeft in het westen van Nieuw-Zeeland.

Kina duikt al jaren met ze.

Hij weet waar ze leven en hoe ze zich gedragen.

Prachtig.

Ze gaan kijken of de zevenkieuwshaaien hun wat aanwijzingen kunnen geven.

Fiordland National Park is een enorme, afgelegen wildernis...

aan de westkant van het Zuidereiland in Nieuw-Zeeland.

De meeste delen ervan zijn alleen bereikbaar per helikopter of boot.

Je vliegt over deze bergen heen en komt in een totaal andere wereld.

En onder water is het ook weer heel anders.

Anders dan waar je ook ter wereld gaat duiken. Geweldig.

De diepe fjorden zijn troebel door de tannine uit het oude bos.

Het water wordt er donker van, zelfs overdag.

Als orka's hier op zevenkieuwshaaien kwamen jagen, zou niemand dat weten.

Ik ben hier al twee jaar niet geweest.

Ik heb hier jarenlang maand in, maand uit gedoken.

En ik had het idee dat ik de zevenkieuwshaaien heel goed kende.

En nu ze zeggen dat orka's ze opeten, wil ik gewoon even gaan kijken.

Zeker weten, Kina. Het klopt ook met onze recente waarnemingen...

van de orka's die bij deze kustlijn komen.

Dus ik wil wel graag weten of ze bij je zevenkieuwshaaien komen.

De enige plek waar Kina en Ingrid kunnen landen, is op een kleine trawler...

midden in niemandsland.

M'n geheime plekje ligt op maar één minuut vliegen hiervandaan.

Ik denk dat het het makkelijkst is als ik hier m'n apparatuur al omdoe.

Dan spring ik in de helikopter, vliegen we erheen en spring ik erin.

Duiken zonder kooi.