The Men Who Built America

Trong tập trước của "Những con người xây dựng nên nước Mỹ"...

Tái thiết sau cuộc Nội Chiến đẫm máu,

nước Mỹ đã phát triển trở thành một trong những cường quốc trên thế giới

được lãnh đạo bởi một nhóm người kiệt xuất đang tạo dựng một tương lai tốt hơn.

Vanderbilt không từ thủ đoạn nào

để kết nối đất nước bằng đường sắt của mình.

Họ muốn Chiến tranh, ta sẽ cho họ toại nguyện.

Rockefeller khai thác lòng nhẫn tâm đặc trưng của mình

để thắp sáng cho các gia đình khắp đất nước.

Nhưng còn nhà máy lọc dầu ở Pittsburgh thì sao?

Đóng cửa.

Các thành phố được mở rộng và vươn tới bầu trời

nhờ xây dựng dựa trên thép của Andrew Carnegie.

Chuyện này là không thể thực hiện được.

Không có gì là không thể cả.

Và dưới sự chi phối của J.P. Morgan,

điện bắt đầu cung cấp năng lượng cho đất nước.

Chào mừng đến kỷ nguyên ánh sáng điện.

Chúng ta đang ở những ngày đầu của ngành công nghiệp mới.

Chỉ trong vòng 35 năm ngắn ngủi,

nước Mỹ lột xác nhanh chóng đến không ngờ.

Nhưng những tiến bộ vượt bậc đó cũng có cái giá của chúng.

Những ai muốn đình công, thì giơ tay lên!

Sự bất bình ngày càng gia tăng...

Khai hoả!

- Và rất nhiều người... - Ông Frick...

muốn chiếm lại quyền điều hành đất nước

nhưng những người khổng lồ quyền lực nhất nước Mỹ tin rằng

họ không phải dè chừng bất cứ ai.

Tôi nghe đủ rồi.

Chúng ta sẽ làm thế này.

Ngân hàng Morgan...

Và với cuộc bầu cử Tổng thống cận kề,

nước đi kế tiếp của họ... sẽ làm chấn động thế giới.

Thành phố New York Năm 1896

Sau khi được thừa hưởng và mở rộng đế chế ngân hàng của bố để lại,

J.P. Morgan giờ đây là một trong những người quyền lực nhất đất nước.

Và chỉ có hai con người khác mới có tầm ảnh hưởng tới quốc gia như ông.

Andrew Carnegie and John D. Rockefeller đã là đối thủ của nhau hàng thập kỉ

và cuộc đối đầu đó đã đưa hai người tới đỉnh cao.

Tại đỉnh cao của quyền lực, J.P. Morgan,

John Rockefeller và Andrew Carnegie

sở hữu số tài sản tương đương hiện tại

là 1 nghìn tỷ đô-la cả ba cộng lại.

Một số tiền lớn hơn cả

tài sản của 40 người giàu nhất còn sống ngày nay.

Sự giàu có, sau cùng thì cũng giống hoàng gia.

Khác mỗi cách gọi thôi.

Họ thật sự điều hành cả đất nước.

Khi bạn nói về ai đó như Rockefeller chẳng hạn,

người mà đúng nghĩa 1% của nền kinh tế,

chỉ nghĩ tới thôi là đã thấy tuyệt vời rồi.

Hầu như là không hiểu tại sao lại vậy.

Trong khi Carnegie,

Rockefeller và Morgan ngày càng giàu lên,

những người khác thì phải oằn mình ra sống qua ngày.

Khoảng cách giữa người giàu và người nghèo

càng ngày càng lớn.

Trên 90% dân số nước Mỹ sống với số tiền ít hơn 100 đô-la một tháng,

còn công nhân bình quân kiếm chưa tới 1 đô-la/ngày...

thấp hơn rất nhiều so với mức sống tối thiểu.

Điều kiện làm việc trong các nhà máy cực kì tồi tệ.

Chỉ trong một năm, cứ 11 công nhân nhà máy thép

thì có một người bỏ mạng khi làm việc.

Trong khi đất nước đang hướng tới cuộc bầu cử Tổng thống năm 1896,

người nghèo nước Mỹ thì chán chường và tuyệt vọng.

Có một người nhìn thấy được cơ hội khai thác cơn giận của công chúng

và nhờ đó tiến cử bản thân mình

vào Nhà Trắng... Đó là William Jennings Bryan.

Bryan chạy đua vào danh sách ứng cử với lời hứa đem lại bình đẳng cho mọi người,

thề rẳng mình sẽ là tiếng nói của người nghèo

và khơi dậy trận chiến với nhóm người quyền lực của đất nước.

Liên minh tư bản đó đã xâm phạm đến quyền của nhân dân.

Làm gì có chuyện một người trung thực kiếm một triệu đô-la chứ.

Ông ấy biến bản thân thành người phát ngôn của dân chúng.

Ông ấy là "Thường dân vĩ đại."

Ông ấy biết cách tận dụng những thứ

thiết yếu đối với hầu hết người Mỹ

nhưng lại không ở tình trạng tốt nhất.

Đảng Cộng hoà cố gắng lật đổ và làm mất uy tín

những người chính trực thực thi luật pháp

và cho phép nhiều kẻ làm những việc làm sai trái

miễn là kẻ đó có đủ tiền.

Nền độc quyền, các nhóm độc quyền trở thành mục tiêu

của Đảng Dân chủ, do đó mà chống độc quyền trở thành

một tiếng nói chung của tất cả những ai mà...

bị những tập đoàn lớn xâm phạm lợi ích.

Tôi sẽ đập nát những kẻ độc quyền đó.

Nghe thấy không, Carnegie?

Nghe thấy chưa hả, Rockefeller?

Sự xuất hiện của Bryan là mối đe doạ lớn nhất mà những người khổng lồ từng đối mặt.

Ông hứa sẽ giải thể công ty của những người khổng lồ

và sẽ không nghỉ cho đến khi họ ở sau chấn song sắt.

Đây là William Jennings Bryan tại cuộc họp của Đảng Dân chủ mới đây.

Hắn ta là một người ủng hộ luật cấm rượu, và là tín đồ sùng đạo của Giáo hội Scotland.

Theo hắn thì thuyết tiến hoá của Darwin chỉ là bịp bợm.

Hắn là kẻ thủ của kim bản vị và là kẻ thù của các doanh nghiệp lớn.

Việc hắn là đại diện cho Đảng Dân chủ là điều chắc chắn.

Hai anh thấy sao?

Bên Đảng Cộng hoà cũng có ứng viên tốt mà.

Không ổn. Chúng ta phải mua Tổng thống riêng cho mình.

Họ lợi dụng quyền lực của họ.

Khi mà bạn có, bạn biết đấy, bạn sẽ có tiếng nói

khi bạn có một lượng tiền vô hạn,

người khác có thể làm gần như tất cả nếu bạn trả tiền cho họ.

Tuyệt vọng tìm cách bảo vệ đế chế

mà họ mất cả đời xây dựng,

những người khổng lồ hỗ trợ toàn bộ

cho sự ứng cử của thống đốc bang Ohio,

William McKinley.

Người chỉ đạo chiến dịch của William McKinley

bản thân đã là nhà tư bản công nghiệp, và ông ấy đi

vòng quanh Phố Wall, lịch sự yêu cầu tiền,

"đòi nợ họ."

Nói rằng, "nếu McKinley không thắng cử,

thì tên điên Bryan sẽ là Tổng thống và nếu Bryan là Tổng thống,

chẳng lẽ mấy người không không thấy chuyện đó sẽ ảnh hưởng thế nào

đến mức tín nhiệm của nước Mỹ trên thế giới sao?"

Những người khổng lồ sở hữu quyền lực lớn hơn mọi nhóm người trong lịch sử nước Mỹ.

Và họ sắp sửa sử dụng quyền lực đó.

Rất cảm ơn ngài.

Đây là bài phát biểu của McKinley tại Hội nghị Đảng Cộng hoà.

Đảm bảo cậu ta kịp đọc lại đấy.

Tôi hiểu rồi.

Rockefeller, Morgan và Carnegie

mỗi người đưa hơn 20000 đô-la cho McKinley.

Một số tiền tương đương 20 triệu đô-la ngày nay.

Chiến dịch vận động đó là chiến dịch tốn kém nhất trong lịch sử nước Mỹ

và số tiền McKinley chi gấp 5 lần số tiền của Bryan.

Nhưng họ không chỉ tài trợ riêng ứng cử viên của họ.

Họ có sức ảnh hưởng vô cùng to lớn

và họ không ngần ngại sử dụng sức ảnh hưởng đó.

Họ gợi ý tít cho các báo và điều hành các chiến dịch PR

nhằm giúp cho McKinley thắng cử.

Việc mua quảng cáo và đăng điều bạn muốn trên báo

ngày đó dễ hơn nhiều, so với bây giờ.

Truyền thông tin tức chỉ là một thị trường nhỏ và dễ dàng

đưa tin tức tới người viết bạn ưa thích hơn ngày nay.

Bryan đánh trả lại.

Ông thực hiện chuyến đi vận động tranh cử đầu tiên trong lịch sử.

Đến mọi miền đất nước và đối thoại trực tiếp với người dân.

Chuyến đi này đã trở thành kiểu mẫu của các chiến dịch tranh cử cho đến ngày nay.

Bryan diễn thuyết hơn 500 lần ở các đám đông quần chúng xuyên suốt đất nước.

Tôi sẽ xỏ vòng mũi mấy con heo đó.

Ông công khai tấn công những người giàu có và quyền lực nhất nước,

và hứa sẽ đưa đất nước đến kỉ nguyên mới.

Chiến dịch của Bryan ngày càng được ủng hộ,

khiến các nhà tư sản công nghiệp hàng đầu quốc gia càng thêm lo sợ.

Rất nhiều ông chủ lớn, các nhà tư sản công nghiệp

nhận định, "nếu Bryan mà thắng cử,

kinh doanh sẽ trở nên tồi tệ đến mức thà đóng cửa còn hơn.

Nên, nếu Bryan mà thắng cử hôm thứ 3 tới,

thì hôm sau không cần phải vác xác đến làm việc

vì sẽ không còn việc làm nữa."

Vì thế, nếu bạn là công nhân và điều này sẽ gây

khó khăn cho bạn, bạn sẽ phải suy nghĩ một cách

cẩn trọng... ngay cả khi bạn đã có ý định sẽ bầu

cho Bryan, có thể nói là...

như là trái tim bạn hướng về Bryan,

nhưng túi tiền của bạn sẽ hướng về bên nào?

Washington, D.C. Ngày 3 tháng 11, năm 1896

Và ngày bầu cử đến, cuộc chiến bắt đầu.

Phố Wall đối đầu Phố Chính,

người giàu đối đầu người nghèo.

Một trong những vấn đề của xã hội đang phát triển là...

là sự phân hoá giàu nghèo và rõ ràng là chúng ta

vẫn tranh cãi về điều đó và nó xuất hiện trong mọi nền chính trị.

Liệu việc chỉ có vài người sở hữu tài sản lớn có tốt không,

hay phân chia đều cho mọi người sẽ tốt hơn,

dù nhìn từ góc độ đạo đức hay kinh tế đều vậy.

90% cử tri đến nơi bầu cử,

xấp xỉ gấp đôi số người dự các buổi họp.

Vào những năm 1890 thì bầu cử là việc công khai,

một bên là thùng phiếu Đảng Cộng hoà

và bên kia là thùng phiếu của Đảng Dân chủ.

Và do thế nên đốc công hoặc người của đốc công

có thể thấy bạn bầu cho ai.

Vì vậy Đảng Cộng hoà có gây sức ép nhất định lên công nhân thành phố.

Công nhân có thể đã có quyết định cho riêng mình

nhưng sức ép sẽ đảm bảo chiến thắng hơn.

Khi thùng phiếu được niêm phong,

tương lai của đất nước lơ lửng ở vị trí cân bằng.

Trong 20 giờ dài đằng đẵng,

Carnegie, Morgan và Rockefeller đứng ngồi không yên.

Lo lắng không biết đất nước hiện đại họ bỏ công giúp xây dựng nên

sẽ còn như trước hay không

khi tất cả phiếu được kiểm xong.

Nước Mỹ đang đứng trước bước ngoặt.

Một nhóm người đã tạo dưng nên một đất nước hiện đại,

xây dựng các đế chế không tưởng trong lĩnh vực dầu,

thép và điện.

Nhưng giờ đây, các đế chế đó đang bị đe doạ.

Người dân khắp đất nước yêu cầu một sự thay đổi.

Họ giận dữ với thứ họ coi như là nhũng nhiễu trong kinh doanh

và điều kiện làm việc khắc khổ của công nhân.

Cuộc bầu cử Tổng thống nước Mỹ năm 1896

chính là đấu trường quyết định tương lai của đất nước

và những người khổng lồ đã làm mọi thứ họ có thể

để đảm bảo cuộc bầu cử sẽ diễn ra đúng ý họ.

Ngày 3 tháng 11, năm 1896