Sharkwater Extinction

Okyanusta kaybolmuştum.

Su altındaydım. Yanlış tarafa döndüm ve akıntıya kapıldım.

Yüzeye çıktığımda olmam gereken yerden 2,5 kilometre uzaktaydım.

Öleceğimi düşündüm.

Tek seçeneğim pes etmemekti.

Bu, şu anda yaşadıklarımızı açıklayan bir metafor gibiydi.

Çünkü pes edersen kesinlikle ölürsün.

Şu anda böyle bir durumdayız.

Pes edemezsin.

KOSTA RİKA

15 ŞUBAT 2016

Az önce Kosta Rika'ya girdik.

2002'den beri, 14 yıldan sonra ilk kez...

...buradaki yüzgeç endüstrisinde neler olduğunu ve bu konuda...

...neler yapabileceğimizi görmek için geldik.

Yerel bir tanıdık, bizim için bazı görüşmeler ayarladı.

Kosta Rika'da haber yayıldı...

Ben buradayım, Sharkwater burada ve Sharkwater 2'yi çekiyoruz.

Film çekme iznimiz yok. Ülkede olduğumuzu bilmiyorlar.

Dikkatli olmalıyız.

15 yıl önce, köpek balıklarını bir Çin yemeği olan yüzgeç çorbasından...

...kurtarmak için başladım.

Milyonlarca köpek balığı yakalanıyor, sudan çıkarılıyor...

...yüzgeçleri kesiliyor ve okyanusa geri atılarak ölüme terk ediliyorlardı.

Gezegenin en önemli yırtıcılarından bazılarının nesli tükeniyordu.

Halkın onlarla ilgili fikrini değiştirebilirsem...

...onları benim gibi sevmelerini sağlayabilirsem...

...güzel, inanılmaz, muhteşem ve önemli olduklarını gösterebilirsem...

...onları korumak için savaşabilirler.

Pandalar, filler ve ayılar için yaptıkları gibi.

Bu film beş yılıma mal oldu ve neredeyse altı kere ölüyordum.

Sahil güvenlik makineli tüfekle ateş ederken ülkeden kaçtık.

Köpek balığı istismarındaki rantı gösteren...

...çılgın bir hikayeye dönüştü.

Bu film, Sharkwater, köpek balıklarının yüzgeç çorbası için öldürüldüğünü...

...açığa çıkardı ve bu da koruma gruplarının çıkmasına...

...dünyadaki politika değişikliğine...

...ve dünyayı değiştirebileceklerini bilen gençlerin güçlenmesine yol açtı.

Bugün, köpek balıklarının yüzgeçlerini kesmek çoğu yerde yasak.

Ama artık köpek balıkları her zamankinden çok tehlikede.

Yılda neredeyse 150 milyon köpek balığını öldürüyoruz.

Bilim insanları sadece 70 milyonunu açıklayabiliyor.

Her yıl 80 milyon köpek balığı öldürülüyor...

...ve nedeni ya da nereye gittikleri bilinmiyor.

KOSTA RİKA 19 ŞUBAT 2016

Kosta Rika'da son on yılda ne değişti?

Sharkwater'dan sonra çok şey değişti.

Bu toplantılarda deniz koruma liderlerine dönüşüyoruz.

Kosta Rika çok iyi gidiyordu.

Maalesef yeni başkan geldi...

KÖPEK BALIĞI KORUMACISI

...ve birçok politika bir yıl içinde hızla tersine döndü.

Kosta Rika'nın CITES anlaşmasına karşı 900 kilo köpek balığı yüzgeci...

...ihraç ettiğini gördük.

Aslında iki ihracat yaptılar.

Kosta Rika, bunun için CITES anlaşması ve uluslararası topluluğa...

...bağlılığını bozmaya karar verdi.

Hükümetin kararı şuydu:

"Halkın yararı için köpek balığı yüzgeci ihraç edeceğiz."

Yaptılar da.

Hatta Kosta Rika başkanına, hükümetin...

...uluslararası toplantılarda köpek balıklarını korumayacağına dair...

...bir açıklama imzalattılar.

O zaman gerçekten sarsıldık.

On yıl boyunca üç başkanla çalışmalarımız...

...birkaç ayda paramparça olmuştu.

Kosta Rika artık bu yolda gitmiyor.

KOSTA RİKA BAŞKANI

Birkaç hafta önce şöyle tanımlandım:

"Köpek Balıklarının Düşmanı."

Buna cevap vermek istiyorum.

Bence bu tartışmanın, koruma ve iş hakkında

yanlış bir ikilemi var.

Bizim

değerli doğal

deniz kaynaklarımızı korumak

ve bu doğal kaynakları

hayatlarını sürdürebilmeleri için

halkımızın kullanımına açma

sorumluluğumuz var.

Kosta Rika'da hâlâ köpek balığı avlanıyor mu?

Avlanıyor ama Kosta Rika hükümetinin...

...izni, desteği ve isteği olmadan.

Avlanma yasa dışı bir şekilde oluyor.

Uyuşturucu ticareti ve diğer meselelerde olduğu gibi...

...devam ediyor ama bunun için üzgünüm.

Kosta Rika yetkilileri, engel olmak için gereken her şeyi yapıyorlar.

Hep aynı şey. Söyledikleri yaptıklarına uymuyor.

Puntarenas'a gidiyoruz.

Kosta Rika'ya yasa dışı yüzgeç sokmak istiyorsan...

...tek yapman gerekenin onları hafta sonu...

...balıkçılık kurumu çalışmıyorken limana indirmek olduğunu öğrendik.

Puntarenas'a gidip kameraları açacağız...

...ve hafta sonu, yetkililer izlemiyorken gerçekleşen...

...yasa dışı bir şeyler olup olmadığına bakacağız.

PUNTARENAS, KOSTA RİKA

-Gerçek adını kullanacak mısın? -Hayır.

KÖPEK BALIĞI KORUMACISI, AKTİVİST

-Laura'yı kullanacağım. -Kimliğini sorarlarsa ne olacak?

Sence kimliğimi almalı mıyım?

Sadece dikkatli ol Regi.

İnsanlar, yüzgeç ticaretinde çok para olduğunu görmüyor.

Milyar dolarlık bir pazar.

Kaynağı sömürmek için mafyayı kukla gibi kullanan...

...milyonerler var.

Bu bir şaka olmalı.

Şaşırmadım.

Williams Flores'le buluşacağız. En son Puntarenas'a geldiğimizde...

...köpek balığı yüzgeci kurutan mafya depolarından bahsetmişti.

Yine Kosta Rika'dayız.

Onunla buluşup işlerin nasıl değiştiğini...

...yüzgeçleri kuruttukları yeri...

...ve köpek balıklarını kurtarmak için neler yapabileceğimizi göreceğiz.

-Merhaba. -Merhaba.

-Nasılsın? -İyi. İçeri gel.

Yüzgeç avcılığı hâlâ devam ediyor ama şimdi yeraltına indi.

Tayvanlı şirketler burada liman almak için çok büyük paralar ödediler.

BALIKÇI

Multi milyon dolarlık anlaşmalar yaptılar

ve böylece korkusuzca çalışıyorlar.

-Teşekkürler. -Bu senin.

Can yeleği giysen daha iyi.

-Turist gibi görünmek için mi? -Turist gibi görünmek için.

-Tamam. İyi fikir. -Evet.

Tropikal Doğu Pasifik'te balık avlayan binlerce tekneleri var.

Avladıklarını, özel limanlar vasıtasıyla Kosta Rika'ya getiriyorlar.

Daha sonra havaalanından uçakla gönderiyorlar.

Çok güçlü mafyalar.

Milyonlarca dolarları var.

Bu hükümete rüşvet verdiler

ve bir öncekine de verdiler.

-Varadero hangisi? -Şuradaki Franju.

Köpek balıkları çok para ediyor. Özellikle de yüzgeçleri.

Yüzgecin yarım kilosu 200 dolardan fazla ediyor.

Üçüncü dünya ülkelerindeki balıkçılar...

...köpek balığının yüzgeçlerini kesip...

...geri atıyorlar ve yüzgeci kurutuyorlar.

Soğutma sistemine de gerek yok.

Bu yüzden en külüstür tekneler bile çıkıp inanılmaz paralar kazanabiliyor.

Bu... Her yerde köpek balıkları avlanıyor.

Bakın elinde bir şey var. Nedir o?

Çekiç başlı köpek balığına benziyor.

Ondan almak ister misin? İlgileniyor gibi görünüyor...

-Evet, satmak istiyor. -Evet.

Siyah yüzgeçli mi?

Hayır, bu küçük bir çekiç başlı.

Bu siyah yüzgeçli mi çekiç başlı mı?

Siyah yüzgeçli.

Aynı şey.

Bunlar aynı şey.

Ufak yüzgeç en önemli olanı.

Ellerinde bunlardan 30 tane var.

30 mu? Küçük siyah yüzgeçliler değil mi?

-Evet. -Evet.

Tamam.

Dikkatli olmalısınız.

-Evet. -Tamam.

Bu zorunlu. Öylece gidip...

Özellikle Puntarenas'ta çekim yapıyorsan.

Tehlikeli olduğunu biliyorsun.

KOSTA RİKALI AVUKAT

Bu işe hayatınızı koyuyorsunuz. Bir çekim hatırlıyorum...

Bir buluşmada, bir depoya gitmiştiniz sanırım.

Tavanda yüzgeçleri görmüştünüz.

Gerçekten kaçıyordunuz.

Dikkatli olmalısınız.

Kosta Rika iyi bir ülke.

Maalesef bazı kötü aktörler var.

Hazır Rob.

Buradaki problem, Kosta Rikalı bir milyonerin

sahip olduğu bir şirket.

İki teknesi var.

Her hafta beş ton köpek balığı yüzgeci getiriyorlar.

Yüklerini gece boşaltıyorlar çünkü yetkililer gece çalışmıyorlar.

Yüzgeçleri, Singapur ve Tayvan'a satmak için kurutuyor.

Helikopterleri, apartmanları, otelleri var.

Hepsi köpek balığı yüzgeci sayesinde.

Kahretsin, temiz bir panel ve sanırım içinde yüzgeçler var.

Yüzgeç işinde ve bu operasyonlarda ne kadar para olduğunu...

...ve Kosta Rika'ya yüzgeç işinden ne kadar para girdiğini fark edince...

...gözlerimiz açıldı.

Çok fazla yüzgeç var.

Kosta Rika'yı düşününce aklına çevreci hareketler geliyor.

En ilerici ülkelerden birinde bununla karşılaşmayı...

...beklemiyorsun ama oldu.

Bu iş insanının adını söyleyemem.

Kimliğini korumak için değil. Kendimi korumak için.

O çok nüfuzlu birisi ve beni öldürtebilir.

Burayı hemen terk etmeliyiz.

-Ne oldu? -Tamam.

Bu otelin sahibi Mariscos Wang.

Diego, Puntarenas'taki büyük mafyalardan.

Bu çok mantıklı.

Burada kalıyorduk, bu iyi değil.

Şimdiye kadar burada kaldık.

Ama dün çatıda drone uçurmadık.

DENİZ AKTİVİSTİ

Ne demek istiyorsun?

Bugün biraz daha dikkat çektik.

KAMERA, DRONE OPERATÖRÜ