BBC: One Life (One Life)

Những tinh tú của vũ trụ chiếu sáng xuống một hành tinh đặc biệt.

Hành tinh của chúng ta. Nhà của chúng ta.

Hành tinh duy nhất có sự sống mà chúng ta biết.

Sự sống bắt đầu khi Trái Đất còn trẻ và nó khởi đầu rất nhỏ bé...

khi một phân tử nhỏ tự sao chép lại chính nó.

Kể từ đó...

kể từ giây phút lạ kỳ đó...

sự sống đã lan rộng ra toàn địa cầu...

trải đầy khắp mọi ngóc ngách của thế giới chúng ta.

Ngày nay, có khoảng 5 triệu loài khác nhau trên hành tinh.

5 triệu cách thức sinh tồn khác nhau.

Đây là câu chuyện để kết nối tất cả chúng ta lại với nhau.

Đó là câu chuyện của hy vọng và thắng lợi.

Một câu chuyện về hành trình xuyên suốt cuộc sống của chúng ta.

Mỗi sự sống đều bắt đầu bằng một sự chào đời.

Và mỗi một bà mẹ phải chọn một nơi cho con mình chào đời.

Một con hải cẩu Nam Cực đã đến hoang mạc của băng và tuyết này để sinh đẻ.

Hải cẩu con chỉ mới ra đời được vài tiếng đồng hồ và rất cần che chở.

Nó hoàn toàn phụ thuộc vào mẹ mình.

Trời đã sang xuân,

nhưng nhiệt độ vẫn có thể xuống -20 độ

và những cơn gió với tốc độ 70 dặm 1 giờ cứ gầm rống trong băng giá.

Tất cả những gì mẹ nó có thể làm là cố gắng lấy thân mình che chở cho nó.

Hãy hy vọng rằng nó sẽ giữ được đứa bé của mình sống sót.

Vậy tại sao trong rất nhiều nơi thì nó lại chọn nơi này để sinh nở?

Bởi vì ở đây, mẹ con nó sẽ được bảo vệ khỏi kẻ thù.

Ở giữa vùng biển đóng băng rộng lớn thì không có quái thú nào có thể đụng đến mẹ con nó

nhưng ở đây không có thức ăn.

Vì thế con mẹ đã đào một lỗ trên băng, đây là lối duy nhất để đi tìm mồi.

Và hải cẩu con cũng phải bắt đầu tập kiếm mồi.

Mẹ phải thuyết phục nó xuống nước.

Nó không thiết tha lắm. Ai có thể trách nó được nào?

nhưng chẳng mấy chốc nó nhận ra rằng mình được sinh ra là dành cho nơi này.

Bây giờ, cuộc phiêu lưu có thể bắt đầu.

Nhìn bất cứ nơi đâu trên thế giới,

bạn sẽ thấy có rất nhiều sự sinh trưởng

phụ thuộc vào kỹ năng và sự kiên định của bố mẹ.

Những con khỉ tuyết này sống ở một vành đai núi lửa

tại phương Bắc lạnh lẽo.

Chúng có những bộ lông dày lạ kỳ, nhưng chúng vẫn cảm thấy cái lạnh.

Và mùa đông ở đây khắc nghiệt hơn với những con còn nhỏ.

Vài con khỉ tuyết đã tìm ra một cách khá hơn.

Những khe nước nóng.

Những bà mẹ tháo vát mang con của mình đến đây

để tránh khỏi cái lạnh giá của mùa đông

trong một bồn tắm ấm áp.

Ở đây, nước nóng đến 100 độ.

Vậy tại sao tất cả những con khỉ không vào trong hồ?

Đó là một đặc quyền bất khả xâm phạm.

Trong hồ là một gia đình hoàng tộc.

Một nữ hoàng và một triều đại cai trị của khỉ tuyết.

Bên ngoài hồ...

là những con khác.

Cô công chúa bé nhất có thể đắm mình sung sướng bởi vì cô có cả một gia đình

luốn cho cô những gì tốt nhất trên đời.

Không phải ai cũng có được thuận lợi nhờ vào cả gia đình giúp đỡ.

Một vài con phải phụ thuộc vào một bà mẹ tận tụy đơn độc.

Và bà mẹ ấy đây.

Một con ếch dâu độc không to hơn móng tay của bạn.

Nó đẻ trứng dưới thảm lá cây.

Đối với nhiều con ếch mẹ thì như thế là xong việc.

nhưng bản năng làm mẹ của nó rất mạnh mẽ, nó bảo vệ những quả trứng cho đến khi chúng nở,

và sau đó mang những con nòng nọc ra khỏi chỗ nguy hiểm.

Nó gắn một con nòng nọc trên lưng mình,

rồi lên đường.

Ngạc nhiên thay, nó bắt đầu leo lên.

Và đây là những gì nó tìm kiếm:

một loài cây đặc biệt ký sinh trên một nhánh cây, cách mặt đất 30 feet.

Nước đọng trên lá khiến nó như là một hồ bơi dành cho trẻ em.

Nó phải bỏ con mình ở lại bởi vì còn đến 4 con khác nữa

đang đợi dưới thảm cây.

và mỗi còn phải được mang đến cái hồ bơi đó.

Không có gì để ăn trong những cái vũng nước này,

vì thế nó phải cho con mình ăn những cái trứng chưa thụ tinh của mình.

Mỗi một cái trứng không thể làm no lòng những con nòng nọc lâu được,

vì thế cứ vài ngày

nó phải leo lên trở lại

và cho ăn như thế.

Một ngày nọ, con ếch con sặc sỡ này tròi ra khỏi vũng nước,

và rời xa người mẹ tận tụy của nó.

Cũng có những người bố phải gánh vác vai trò của mình.

Một con khỉ đột đực bỏ trách nhiệm.

nhưng nó không phải là một ông bố năng động như bạn có thể gọi.

trông nom con cái.

Khá là mệt mỏi.

Âm thanh đó là của một con đực khác.

Một kình địch của nó. Một thử thách.

Con địch thủ sẽ giành lấy lãnh địa của mình.

và đó là dấu chấm hết cho gia đinh nó và mọi thứ nó nắm giữ.

Không đáp trả.

Khi có những chuyện quan trọng trong đời,

nó thực sự trở thành một người cha tốt đáng yêu.

Thường thì việc trở thành bố mẹ tốt sẽ đến một cách tự nhiên

nhưng cũng có những lần mà bạn phải thích nghi được những cách khó khăn.

Cô voi con này được sinh ra vào tối hôm qua bởi một bà mẹ có mang lần đầu.

Đây là những bước đi đầu tiên của một sự sống có thể kéo dài đến 70 năm,

nếu như nó sống sót được trong những ngày đầu then chốt này.

Để có đủ sữa cho con bú, thì voi mẹ phải tìm được nước.

Voi con không có sự lựa chọn, nó đành phải tham gia vào cuộc di hành.

Nó đã đi được 5 dặm,

nhưng vẫn còn một chặng đường dài để đi tiếp.

Nó không biết vũng nước là như thế nào.

Và không biết làm thế nào để thoát ra khỏi đó.

Khi đàn voi vào sâu trong đầm lầy,

bà mẹ trẻ và đứa con của nó đi theo sau.

Điều này thật nguy hiểm.

voi con có thể chết vì lún trong bùn.

Voi mẹ đang cố giúp,

nhưng thật ra nó đang đẩy con mình lún sâu hơn trong bùn.

Bà ngoại nó đã thấy chuyện.

Và nó đã kéo cháu mình lên ngay lập tức.

Những con voi con, ếch con,

hoặc là khỉ tuyết, khỉ đột,

chúng được chăm sóc bởi bố mẹ những người mà luôn cố gắng hết sức để giữ chúng an toàn.

Chẳng mấy chốc, thời thơ ấu cũng kết thúc...

và chúng sẽ nhận ra rằng đã đến lúc để tự lập trong thế giới này.

Cuộc tìm kiếm thức ăn trong cả đời bắt đầu.

Hãy hình dung ra việc nuôi sống 10 triệu cái miệng mà xem.

Đó là một thử thách đang đặt ra đối với những cư dân của thành phố ngầm.

Thành phố được bao bọc bởi những đồng cỏ.

Thật không may, khi những cư dân của nó - những con kiến cắt cỏ-

lại thật sự không thể ăn cỏ được.

Chúng mang về mỗi một lá cỏ mà chúng có thể,

và chúng mang tất cả về lại tổ.

Và chúng làm thế náy suốt ngày.

Mỗi ngày.

365 ngày trong năm.

Thế thì tại sao chúng lại làm vậy?

Câu trả lời nằm sâu dưới lòng đất.

Chúng cắt nó ra và cho một loại nấm ăn.

Còn chúng thì ăn nấm đó.

Tổ kiến là một trang trại đồ sộ dưới lòng đất.

Nó là một cấu trúc hoàn hảo

ngoại trừ những cây nấm sản sinh ra khá nhiều cacbon dioxit.

nó gây độc cho không khí dưới này.

Những con kiến cũng giải quyết vấn đề đó.

Chúng xây dựng những lỗ thông gió được thiết kế đặc biệt để giữ không khí trong lành.

Chúng là những người nông dân, những kiến trúc sư và những kỹ sư.

Mỗi cá thể kiến có một bộ não chỉ to bằng kích cỡ của một đầu đinh ghim.

nhưng bằng cách nào đó, cùng với nhau,

chúng đã tìm ra phương thức để tự kiếm ăn

điều mà chúng ta cần phải ngã mũ bái phục.

Đôi khi trong cuộc sống, cách tốt nhất là đi theo con đường của chính mình.

Chọn thức ăn mà chưa ai nếm thử bao giờ.

Đây là một con kền kền,

một con kền kền châu Á khổng lồ,

đang quan sát mặt đất để tìm bữa ăn tiếp theo.

Nhiều kẻ địch ăn xác thối khác đã đuổi nó đi vì cái xác này.

nhưng con kền kền châu Á vẫn vui vẻ từ bỏ miếng thịt.

Nó đang theo đuổi khúc xương.

Tại sao? Bởi vì bên trong có đầy tủy.

Vấn đề là: làm thế nào để lấy nó.

Đây là cách.

Giờ thì những chất dịch trong dạ dày nó -thứ mà có tính ăn mòn như là a-xít của bình ác quy -

có thể bắt đầu phân rã khúc xương ra.

Mỗi một con kền kền con đều muốn học mánh lới này.

Nhìn vậy thôi chứ không hề dễ.

Và một con tập sự cần phải quan sát tỉ mỉ.

Nếu lần đầu bạn không thành công...

thì cứ thử...

thử...

thử lại lần nữa.

Một cách tìm thức ăn sáng tạo và có một không hai.

Một cách mà những con kền kền tự tìm ra cho chính mình.

Trong nhiều thế kỷ, những tảng đá này đã là một nơi đặc biệt để làm ra thức ăn

bởi một loài vật thật sự khéo léo.

Thật sự nó quá khéo léo

nó đã làm thay đổi suy nghĩ của chúng ta về những loài vật

và ngay cả bản thân chúng ta.

Những cái hang này là nhà của một loài khỉ:

khỉ Capuchin.

Khỉ Capuchin thích ăn hạt cây cọ.

Vấn đề là chúng cực bền khó mà phá vỡ, thậm chí cứng hơn cả xương.

Một bàn tay lão luyện thì biết đầu tiên là phải bóc vỏ ra trước.

Sau đó thì phơi nắng khoảng 1 tuần.

Đây là vài hạt mà nó đã chuẩn bị trước đó.

Từ xa xưa, những con khỉ Capuchin khéo léo đã biết

rằng vật này chính là thứ chúng cần để hoàn tất công việc.

Giờ là công đoạn cuối cùng.

Chúng ta thường nghĩ chỉ có con người mới có đủ khéo léo để sử dụng những công cụ như thế này.

Những con khỉ nhỏ nhìn và bắt chước khỉ lớn

cũng giống như việc những đứa bé đang tập đi.

Ngay từ đầu chúng đã biết rằng để làm tốt công việc

thì cần phải có công cụ phù hợp.

Để trở thành một chuyên gia bổ hạt thì phải mất đến 8 năm.

Trên nhiều nơi của thế giới, bạn cần có nhiều thứ hơn là chỉ có kỹ năng.

Bạn cần phải có sự can đảm để tìm được thức ăn.

Hai tuần trước, con dê núi này đã hạ sinh đứa con của nó

tại đỉnh của vách đá này,

nơi vượt ngoài tầm với của những con dã thú.

Giờ chúng cần thức ăn và nước.

Và thứ đó thì ở dưới thung lũng.

Đường đi đến đó sẽ hết sức gay go.

Lê bước theo sau, con dê nhỏ này gần như đã xuống dưới được

thì thình lình nó đã dấn thân vào rắc rối.

Con dê bé nhỏ đã không nhận thấy con cáo trước khi nó biết rằng nó phải chạy trốn vì mạng sống của mình.

Chỉ một ngã rẻ sai lầm, một sự do dự

thì cuộc đời ngắn ngủi của con dê sẽ kết thúc.

Con dê nhỏ đã phán đoán tốt

để tìm đến một nơi mà chỉ có một con dê núi mới có thể đứng được.