Life

Có nhiều loài côn trùng trên Trái Đất

hơn tất cả các loài động vật khác cộng lại.

Nhưng bởi vì chúng quá nhỏ

hiếm khi chúng ta nhận ra chúng kì diệu thế nào

Đôi khi chúng tụ họp lại với số lượng đáng kinh ngạc.

1 tỉ con bướm Vua trú đông trong những cánh rừng ở Mexico.

Những đám mây Phù du khổng lồ bay ra cùng 1 lúc đi tìm bạn tình.

Loài côn trùng phải đối mặt với những thách thức bất tận.

Chúng có thể biến đổi hình thái để đáp ứng cho nhiều mục đích

Mắt trổ bên trên các cuống

thân biến thành khẩu súng hóa học.

Để biết bằng cách nào và tại sao chúng làm như vậy

phải đi vào thế giới của chúng.

CÔN TRÙNG

Vùng Patagonia, bên phía Chile

mái nhà của 1 trong những loài bọ cánh cứng kì lạ nhất.

Có nhiều loài bọ cánh cứng trên thế giới

nhưng đây là loài có cặp kìm bự nhất.

Nó là con bọ Darwin.

Nó đang trên đường vào rừng tìm bạn tình.

Nó có được bạn tình hay không

phụ thuộc vào sức mạnh và vào kích cỡ cặp kìm của nó.

Nó bắt đầu tìm kiếm.

Con cái có khả năng đang ở trên 1 thân cây.

Nhưng cây cối ở vùng này lại rất cao.

Cuộc tìm kiếm có thể là lâu

Không may, con cái ở bên trên nó 25 mét, gần ngọn cây.

Con cái có cặp kìm cỡ thường.

Vả lại, nó chỉ dùng chúng để ăn.

Nhưng con đực cần cặp kìm bự để chiến đấu.

vì xung quanh cũng có những con đực khác

có cùng 1 mục đích.

Trong những trận đấu này, chỉ có sức mạnh thôi không đủ.

Đòn ra là phải vươn qua đầu đối thủ

và móc kìm hàm vào dưới cánh của đối thủ.

Đó là lý do cặp kìm của nó rất dài và có hình dáng kì dị.

Nó đã tung ra đòn kẹp bây giờ nó phải nhấc lên.

và cần đến sức mạnh.

1 cú quật nữa.

Và thế là xong.

Bộ giáp bọ cánh cứng rất cứng, vì thế nó bị nẩy lên.

Kẻ chiến thắng trèo lên tiếp.

Trên này nhiều con đực hơn đang sẵn sàng giao chiến.

Và cuối cùng, cô nàng đây rồi.

Nhưng cô nàng ra vẻ đỏng đảnh

Vì thế nó phải dùng cặp kìm bự của nó

như 1 cái lồng nhốt

Cuối cùng thành công.

Nhưng thói quăng quật khó bỏ

Cơ thể côn trùng có khả năng

biến đổi gần như vô hạn đủ mọi loại hình thái

Đây là 1 trong những bí quyết cho sự thành công của chúng.

Con Ngài đực này không phải đi tìm con mái.

Nó đang thổi phồng cặp lông có mùi thơm

mà chúng nhô ra từ dưới bụng của nó.

và con cái sẽ mò đến

Tất cả côn trùng đều có cùng cấu trúc cơ bản

6 chân và cơ thể bọc giáp.

nhưng các bộ phận khác có thể phồng lên được

để giải quyết những vấn đề cụ thể.

Con bọ này có cái cổ hươu chủ yếu dùng để chiến đấu.

1 con bọ ngựa đã ngụy trang thành bông hoa và nằm phục kích.

1 con khác thì hầu như lẩn vào trong đám lá khô.

Bộ giáp côn trùng có màu sắc để ngụy trang hay truyền tin.

nhưng bộ giáp cũng có thể biến hóa thành cánh

và điều đó tạo cho côn trùng có 1 sức mạnh tổng hợp

giúp chúng tỏa ra hầu như khắp mọi môi trường sống trên Trái Đất.

Miền Nam nước Pháp,

1 con côn trùng khởi đầu ngày hệ trọng nhất trong đời nó.

Bình minh

và 1 con chuồn chuồn kim mới nở.

Nó cần giao phối và đẻ trứng trước khi hoàng hôn.

Giai đoạn trưởng thành quá ngắn, có lẽ nó không có cơ hội nào nũa.

Sự thành công của nó tùy vào bộ cánh mỏng manh này.

Nó phải đối mặt với nhiều hiểm nguy.

Ít loài côn trùng có thể thoát khỏi mạng nhện.

Nhưng bộ cánh của nó mạnh hơn so với vẻ bề ngoài.

Nó muốn giao phối với con đực khỏe nhất.

Tuy vậy, dòng suối nơi nó có thể tìm thấy con đực

là 1 bãi chiến trường.

Nó quan sát những con chuồn chuồn đực cánh đen

tranh giành lãnh thổ

đập cánh của chúng vào nhau để đe dọa đối thủ

hay cố dìm đối thủ xuống nước.

Trận chiến đã kết thúc

con cái dùng cánh ra hiệu sự có mặt của nó

với người chiến thắng

Con cái sẽ không vội vã.

ngược lại nếu con đực không dùng đuôi kẹp chặt con cái

thì đối thủ khác sẽ cướp mất con cái

Khi giao phối, 2 cơ thể kết thành hình trái tim.

Lúc này, con cái có vấn đề về chỗ đẻ trứng

những phiền phức mới

Như 1 vận động viên, con cái phải làm nóng cơ

để đạt kết quả tốt nhất.

bằng cách biến đôi cánh thành tấm pin mặt trời.

Nó phải bay thấp rất nguy hiểm, tìm nơi thích hợp để đẻ trứng.

Chỉ những con chuồn chuồn nhanh nhất mới thoát nạn.

Vượt qua lũ ếch an toàn

con chuồn chuồn này vớ được 1 cái cây thích hợp để đẻ trứng.

Nhưng trứng cần đẻ trong nước, nếu muốn chúng sống sót.

Thoạt nhìn thì bộ cánh của nó có vẻ như là 1 trở ngại.

Nhưng thực ra, chúng lại trợ giúp cho nó hơn nữa

bằng cách giữ lại 1 lớp không khí quí báu cho nó thở.

Nó xẻ thân cây ra và đẻ trứng vào bên trong.

Lúc này bộ cánh của nó mới thực sự được thử thách.

Nếu nó không thể bứt lên khỏi mặt nước được

nó sẽ bị chết đuối.

Ngày hoàn toàn thành công

Chuồn chuồn kim hiếm khi mạo hiểm rời xa lãnh thổ.

Nhưng 1 số côn trùng bay tới nơi rất xa.

Tháng 9 trên bờ hồ Erie, ở phía Nam Canada.

1 con bướm Vua đang hút mật hoa.

1 cơn gió lạnh phương Bắc.

Đã đến lúc rời đi.

Mùa đông đang đến sẽ rất lạnh có thể giết chết nó.

Trong đời nó chưa từng bay xa hơn vài trăm mét.

Nhưng bây giờ nó đang bay qua phía bên kia hồ Erie

mà từ bên này sang bên kia cách nhau 100 dặm.

Đây chỉ là chặng đầu tiên của 1 trong những đoàn sinh vật

di trú lớn nhất trên thế giới.

Con bướm giữ hướng Nam bằng cách dùng Mặt trời làm la bàn

để băng qua Châu Mỹ

1 chuyến hành trình 2 ngàn dặm.

Đích đến của nó là Mexico

và trên một đám cây nhỏ đặc biệt.

Không ai biết làm sao nó tìm ra đám cây

giữa núi rừng bao la này.

Nó nhập vào đoàn bướm Vua khác

cũng di chuyển tới đây từ khắp nơi trên Bắc Mĩ.

Vô số bướm tụ tập trên những cây đặc biệt này

đeo bám trên mọi cành nhánh.

Chúng đến đây là vì mặc dù mùa đông

có làm cho không khí se lạnh

nhưng sẽ không bị chết cóng như ở Canada.

Một điều kiện trú đông hoàn hảo.

Những con bướm đang ngủ đông rất dễ bị loài ăn thịt tấn công.

Nhưng bướm Vua có chất độc.

Tuy nhiên vài loài chim biết cách xé bỏ những phần có độc

và ăn phần còn lại

Chúng giết hàng trăm ngàn bướm, và xua đuổi nhiều con khác.

Những con rơi xuống

phải trở lại cây ngay, trước khi đêm xuống

kéo theo 1 kẻ thù khác.

Chúng vỗ cánh để làm nóng lại các cơ bay của chúng

nhưng đó là 1 cuộc chạy đua với thời gian.

Đêm phủ đầy hơi đất chết chóc

Những con sống sót

ngủ túm tụm với nhau trên cây trong suốt 4 tháng.

Hơi ấm của mùa Xuân đánh thức chúng khỏi giấc ngủ đông.

Phần lớn bướm từ Canada đến đây đều sống sót.

Chúng uống nước lần đầu tiên kể từ khi chúng đến đây

vào mùa Thu năm ngoái

Trời càng ấm dần lên càng nhiều con bướm thức dậy

Chẳng bao lâu chúng sẽ phân tán về phương bắc

trả lại sự yên tĩnh cho khu rừng này

cho đến khi lớp con của đàn bướm này quay trở lại

tránh giá rét mùa đông phương Bắc.

Tuy nhiên 1 số loài côn trùng

lại có cách sinh tồn đặc biệt trong những điều kiện bất lợi nhất.

Hồ Mono còn gọi là Biển Chết ở California.

có độ mặn gấp đôi nước biển và hầu như không có sự sống.

Ruồi Alkali là 1 trong số những sinh vật hiếm hoi

có thể chịu đựng được những điều kiện sống này

và bởi chúng hầu như không có đối thủ cạnh tranh

chúng sinh sôi cả hàng triệu con.

Ruồi là 1 trong số những côn trùng thành công nhất.

Có 85 ngàn loài ruồi khác nhau

và trong số chúng có 1 loài ruồi lý tưởng

thích nghi với mọi điều kiện sống

ngay cả điều kiện này

Ruồi alkali có khả năng đặc biệt giúp nó sống được trong hồ này.

Nó có thể đi dưới nước để ăn tảo.

Những sợi lông nhỏ thu giữ những bóng khí

khiến nó không chết đuối.

Nhưng quan trọng nhất

nó có 1 chức năng sinh lý có thể hóa giải nồng độ muối gây hại

Vì vậy, địa vị thống trị của nó ở hồ Mono không thể bác bỏ

ngoại trừ 1 vài tuần trong năm.

100 ngàn chim dẽ nước Wilson đang đi di trú đến Nam Mĩ.

Hồ Mono là chặng dừng chân duy nhất của chúng.

Với chúng, đám ruồi Alkali này

là bữa tiệc quí giá và không cưỡng lại được.

Ruồi không có sự tự vệ nào ngoài việc lẩn vào trong đàn lớn.

Nó cần có 1 kĩ năng đáng kể để tách 1 cá thể ruồi ra khỏi đàn.

Những con mòng biển cũng có mặt ở đây.

Dù kĩ năng bắt ruồi của chúng không được tinh tế cho lắm

Trong vòng 4 tuần, chim dẽ nước tăng đôi trọng lượng của chúng.

và chúng lại lên đường về phương Nam, bỏ lại sau lưng những con mòng biển.

Qui mô của đàn ruồi chắc chắn là không bị ảnh hưởng.

Với chúng, số lượng hoàn toàn dư dả là đủ an toàn rồi

Nhưng với 1 số loài côn trùng

phòng vệ là vấn đề phức tạp hơn nhiều.

1 con bọ hung oogpister ở miền Nam Châu Phi.

Nó săn kiến.

Ăn kiến ngoài việc giúp nó nuôi thân

có lẽ còn có lý do khác là giúp nó chiến đấu chống kẻ thù

Đàn kiến bắt đầu phản công và cắn vào chân nó

Nhưng nó chỉ cần đá chúng đi.

Đám kiến dũng cảm dồn nó vào tình thế nguy hiểm thực sự