Cosmos

Các bạn có nhìn thấy

và nghe thấy tôi không?

Bằng cách nào vậy?

Tôi có thể cách xa các bạn hàng nghìn dặm

nhưng khi bạn bật thiết bị điện tử

đang phát hình ảnh và giọng nói của tôi,

tôi tức thời

đến với bạn.

Làm thế nào điều đó lại xảy ra?

Tổ tiên chúng ta

sẽ tưởng đây là phép thuật.

Đối với họ, tốc độ liên lạc

chỉ nhanh bằng tốc độ của con ngựa nhanh nhất

hay của các tàu trên biển.

Ngày nay, thông điệp của chúng ta được truyền đi vô hình ở tốc độ ánh sáng.

Làm sao chúng ta có được sức mạnh thần kì ấy?

Chuyện bắt đầu từ trí tuệ của một con người.

Một đứa bé nghèo,

không được kì vọng gì nhiều.

Trên thực tế, nếu không có người đàn ông này,

thế giới của chúng ta ngày nay có thể đã không tồn tại.

VŨ TRỤ: HÀNH TRÌNH KHÔNG-THỜI GIAN

Tập 10: Cậu bé điện từ

Sớm hay muộn

cũng sẽ có người tìm ra

những khám phá của người đàn ông ấy.

Nhưng nếu không có Michael Faraday,

có thể cuộc sống của chúng ta ngày nay

sẽ không khác gì thế kỉ 17.

Chúng ta vẫn sẽ không biết tới

những lực lượng vô hình ta có thể sử dụng.

Đây là câu chuyện về cách chúng ta

tìm cách thu dụng electron.

Ở một phương diện nhất định, câu chuyện bắt đầu

với nhà bác học vĩ đại nhất từng sống,

Isaac Newton.

Đây là Woolsthorpe, căn nhà của gia đình Newton.

Ông từng bước đi trên những cánh đồng này, trăn trở trước một bí ẩn.

Newton, người tìm ra công thức

cho sự vận động của các hành tinh xung quanh Mặt Trời,

muốn biết

làm cách nào Mặt Trời có thể điều khiển những hành tinh ấy

mà không chạm vào chúng?

Tại sao quả táo lại rơi?

Một nhà bác học khác lại trăn trở về một khía cạnh khác

của bí ẩn này.

Nhìn này, con trai.

Cho dù cha có xoay chuyển la bàn như thế nào,

kim la bàn luôn chỉ một hướng.

Trừ khi...

Nhưng sao lại thế ạ?

Chúng đâu có chạm vào nhau.

Albert, cha chưa nghe thấy con nói "Cảm ơn cha."

Tôi vẫn nhớ rõ kỉ niệm ấy.

Một thí nghiệm đã để lại ấn tượng

sâu sắc và dài lâu trong tôi.

Lời giải của nó

hẳn phải là một bí ẩn được giấu kĩ.

Giữa thời của Einstein và Newton,

có một nhà bác học khác

cũng vĩ đại như hai người này.

Người đàn ông ấy đã giải mã được bí ẩn từng khiến Newton trăn trở.

Ông cũng đặt nền nóng

cho tư tưởng cách mạng của Einstein

và cho cuộc sống của chúng ta ngày nay.

Năm 1791, tại khu ổ chuột bẩn thỉu

ở ngoại ô Luân-đôn,

Michael Faraday ra đời.

Thuở còn đi học, ông không mấy nổi trội.

Hãy tìm một từ

bắt đầu bằng chữ cái "R".

Từ nào?

Wabbit?

Phải là "Rabbit".

Phát âm lại chính xác đi.

Wabbit?

Trò đang đùa cợt với tôi đấy hả?

Tôi đã dạy trò

cách phát âm chữ "R" rồi mà?

Ít nhất trò cũng phải đọc được tên mình chứ?

Thưa cô, tên em là Michael "Fawaday".

Cầm đồng này

mua một cái gậy về đây

để tôi dạy cho cậu em láo lếu của trò

một trận ra hồn.

Không có ghi chép cho thấy Michael Faraday

theo học bất cứ trường nào sau đó.

Faraday thấm nhuần đức tin vào Chúa

của gia đình ông.

Đức tin này sẽ luôn là động lực,

nguồn an ủi và cội nguồn sự khiêm tốn của ông.

Năm 13 tuổi, ông tới làm việc tại một hiệu đóng sách.

Ban ngày, ông đóng gáy sách.

Tới tối,

ông đọc sách.

Đây là khởi đầu của đam mê suốt đời

với điện.

Sau nhiều năm làm việc tại hiệu đóng sách,

năm 21 tuổi,

Faraday mong mỏi thoát tới một thế giới rộng lớn hơn.

Cơ hội của ông tới

khi một khách hàng cho ông vé

xem một hình thức giải trí thời thượng mới,

diễn giảng khoa học cho công chúng.

Và câu chuyện bắt đầu tại chính nơi này,

Học viện Hoàng gia Luân-đôn.

Humphry Davy không những là

một trong những nhà khoa học hàng đầu ngày ấy

sau khi khám phá nhiều nguyên tố hóa học,

bao gồm can-xi và natri,

ông này còn là một nghệ sĩ xuất sắc.

Và một màn trình diễn điện đơn giản

luôn là tiết mục yêu thích của khán giả.

Xin tắt đèn đi cho.

Tôi sắp giải phóng sức mạnh

của 2.000 pin hóa học cỡ lớn

ở hầm dưới chân chúng ta.

Hãy chiêm ngưỡng sức mạnh của một lực bí ẩn có trong dung dịch điện,

sức mạnh sẽ thắp sáng tương lai của chúng ta.

Faraday không vỗ tay vì ông đang bận ghi chép.

Faraday ghi chép bài giảng của Davy.

Áp dụng kĩ năng học được,

ông đóng chúng thành cuốn sách này.

Có lẽ món quà này sẽ giúp ông được nhà khoa học vĩ đại ấy

để ý tới.

Biết đâu điều này là sẽ lối thoát đưa ông

tới một thế giới rộng lớn hơn.

Xin chào.

Tôi muốn gửi bưu kiện này cho Ngài Humphry.

Dù sao thì đó cũng là điều khó tưởng.

Nhưng Faraday vẫn hi vọng nó sẽ mang lại một kết quả nào đó.

Và kết quả đó đã tới.

Thưa ngài, thí nghiệm chuẩn bị xong rồi.

Ampere kể với tôi là Dulong mất một bên mắt

cùng ba ngón tay khi làm việc với thí nghiệm này.

Mắt của tôi!

Mắt của tôi!

Khi một thí nghiệm hóa học nổ trước mắt

nhà khoa học nổi tiếng thế giới Humphry Davy,

ông nhớ tới Michael Faraday,

chàng thanh niên đã bỏ nhiều công sức

để ghi chép và đóng thành sách bài giảng của ông.

Này chàng trai trẻ, trí nhớ của cậu tốt đấy.

Tôi đang cần một thư kí tạm thời.

Thưa ngài, mong ước của tôi là làm việc với khoa học cả đời.

Tôi khuyên cậu hãy chú tâm vào việc đóng sách.

Khoa học là một người tình khó chiều.

Một người ở địa vị và hoàn cảnh như cậu

chắc cũng làm ăn kinh doanh bên ngoài.

Kinh doanh cay nghiệt và ích kỉ.

Các nhà khoa học hòa nhã và cao cả hơn.

Có vẻ tôi là nhà khoa học đầu tiên

cậu từng gặp.

Faraday trở thành trợ lí không thể thiếu của Davy.

Công việc tạm thời trở thành công việc chính thức,

và Học viện Hoàng gia trở thành mái nhà suốt đời của ông.

Ban ngày, ông trợ giúp Davy trong phòng thí nghiệm.

Tới tối, ông lên tầng trên

tới căn hộ nhỏ

nơi người vợ Sarah yêu dấu của ông đang chờ.

Humphry Davy và nhà hóa học William Wollaston

đang tiến hành thí nghiệm với một hiện tượng bí ẩn.

Một hiện tượng với tiềm năng rất lớn.

Đây là thí nghiệm của Orsted.

Davy, anh đóng điện rồi xem đi.

Sao kim lại bị đẩy khỏi đường dây nhỉ?

Tôi không biết nữa.

Nhưng dường như dòng điện

khiến dây này hoạt động như nam châm.

Hẳn phải có mối liên hệ nào đó giữa dòng điện và từ tính.

Nếu ta có thể khiến kim quay liên tục,

hãy tưởng tượng kết quả của việc

ứng dụng những điều này vào thực tiễn cuộc sống.

Faraday, khi nào thu dọn xong,

cậu cũng thử nghiên cứu thí nghiệm này xem.

Davy nghĩ là mình chỉ đang đùa vui

với cậu thư kí trẻ,

nhưng Faraday lại rất nghiêm túc.

Tính tới thời điểm này, điện chỉ là

một thứ mua vui.

Nó có thể khiến đèn pin chớp sáng

hay tạm thời dịch chuyển kim la bàn,

nhưng nó không có ứng dụng thực tiễn.

Ngay lập tức, Faraday bắt tay vào thiết kế thí nghiệm,

dành tất cả thời gian rảnh vào vấn đề này.

Nếu Faraday thành công,

ông sẽ đặt tập đoàn electron

khổng lồ, vô hình và chưa được phát hiện

dưới sự chỉ đạo của con người.

Một cuộc cách mạng bắt đầu như thế nào?

Đôi lúc, nó không cần nhiều.

Chỉ cần một thanh kim loại, một chậu thủy ngân,

một đoạn dây.

Sarah, mình bảo em trai mình xuống đây đi.

Tôi sắp thử nghiệm cái này.

Tôi muốn thằng bé chứng kiến.

Georgie, em làm thử đi.

Thành công rồi.

Thành công rồi!

Đó là động cơ điện đầu tiên