Super Smart Animals

"super smart animals"

برای قرن‌ها این تفکر که حیوانات بتونن صحبت کنن

مشکلات رو حل کنن

فهمید

حتی احساسات داشته باشن، یه داستان تخیلی بود

ولی همه این‌ها در حال تغییره

‫من "لیز بونین" هستم، ‫دانشمندی که دور دنیا سفر کرده

تا باهوش‌ترین حیوانات زمین رو ببینه

از سگ‌های اسکیت بورد سوار

تا شامپانزه‌های نابغه

من به تحقیقات پیشرفته‌ای دست یافتم

مسخرست

که نشون میده حیوانات خیلی باهوش‌تر از چیزی هستن که ما فکر می‌کنیم

اما چقدر باهوش هستن؟

‫آماده بشین برای شگفت زده شدن...

شگفت انگیزه

سرگرم شدن...

اون می‌خواد دنبالت کنه و قلقلکت بده

منم می‌خوام دنبالت کنم و قلقلکت بدم

این رو دیدین؟

...و حتی فریب خوردن...

‫... توسط برخی از خردمندترین حیوانات جهان

انیشتن. ما انیشتین رو دوست داریم انیشتین هم تو رو دوست داره

‫هر جا زندگی کنین، چه قطب جنوب یخ زده...

...صحرای سوزان...

‫...یا در اعماق اقیانوس،

زندگی میتونه یه چالش بزرگ باشه

حیوانات چطور با مشکلاتشون کنار میان؟

برخی‌ها راه حل‌های فیزیکی شگفت آوری ایجاد کردن

طی میلیون‌ها سال

اما بقیه از مغزشون استفاده کردن

در سال‌های اخیر، دانشمندان به یه کشف باورنکردنی دست یافتن

یه حیوان که میتونه ما رو توی یه تست هوش شکست بده

فکر نمی‌کردم ممکن باشه

تا زمانی که اینجا اومدم؛ خونه تعدادی از باهوش‌ترین حیوانات جهان

ولی اینجا جنگل نیست

بلکه ژاپنه

دانشگاه کیوتو خانه متخصصان برتر جهان در اعداد و حافظه است

و منظورم دانشمندان نیست

در مورد شامپانزه‌ها حرف می‌زنم

بین اون‌ها میتونه خردمندترین حیوان جهان باشه

یه بچه شامپانزه نابغه

اسمش "آیومو" هست

اون در دانشگاه متولد شده و از اون زمان در حال یادگیریه

در این تست ترتیب اعداد، ماهر هست

برای یه شامپانزه بد نیست

ولی شنیدم توانایی بیش‌تر از این داره

آیومو در 5 سالگی از دانشمندانی که تمرین‌های هوش بهش میدادن، پیشی گرفت

و حالا ظاهرا در 11 سالگی شاهکاری از جنس حافظه انجام میده که برای انسان غیر ممکنه

و اینم تستی که در اون سرآمد هست

چند ثانیه فرصت دارین تا این اعداد رو قبل از پنهان شدن به ذهن بسپارین

توی این چالش باید جای اعداد رو به یاد داشته باشین

و سپس اون‌ها رو به ترتیب فراخوانی کنین

حاضرین؟

قطعا آسون نیست

اما به آیومو نگاه کنین

داره اعداد رو در کم‌تر از نیم ثانیه به خاطر می‌سپاره

این واقعا چشمگیره

سرعتش بالاست و امکان نداره این کار رو تصادفی انجام بده

منظورم اینه احتمال برخورد تصادفی اون به پاسخ درست یک به 362000 هست

براش کاملا بی‌دردسر به نظر میاد

توانایی‌های آیومو خاصه

اما در حیات وحش هم حیوانات ثابت کردن بسیار باهوش‌تر از چیزی هستن که فکر می‌کردیم

برای یافتن یکی از باهوش‌ترین حیوان زمین به آلاسکا اومدم

هر آن ممکنه به سطح آب بیان

سرت رو برگردون

نهنگ گوژپشت

اینجا در آلاسکا، یه گروه کوچیک نهنگ از مغزشون برای گرفتن ماهی استفاده می‌کنن

به روشی که هیچ جای زمین دیده نشده

ظرف چند هفته، سفری 3000 مایلی به محل جفت گیریشون آغاز می‌کنن

‫اما برای زنده موندن در این سفر، ‫هر کدوم از این پستانداران 30 تنی

باید حدود 1 میلیون ماهی بگیره

و گرفتن این مقدار غذا نیاز به خرد و کار گروهی داره

این رفقا هرگز نمیتونن این همه ماهی رو به تنهایی بگیرن

باید با همدیگه کار کنن

و برای اینکه بتونین با هم کار کنین باید از هوش‌تون استفاده کنین

اما فقط کار گروهی نیست که این حیوانات رو خیلی خاص کرده

راه افتادن

یکی یکی

روشی که برای ماهی گرفتن ابداع کردن، خیلی خاصه

با هم به پایین شیرجه می‌زنن

یه نهنگ دور شکار می‌چرخه

‫زنجیره‌ای از حباب در یه قوس پهناور، ‫از سوراخ تنفسیش خارج می‌کنه

یه نهنگ دیگه زیر ماهی‌ها شنا می‌کنه

با فراخوان غذا، طعمه رو ترسونده و به سمت بالا هدایت می‌کنه

با این دیوار حبابی دایره شکل، در اصل از هوای رقیق تور ماهیگیری ساختن

‫این اتفاق

‫چشم‌گیرترین روش استفاده از گروه‌های اجتماعیه

روی زمین

باور کنین یا نه، تور حبابی در واقع یه ابزار خیلی موثره

و با این روشه که هر کدوم از نهنگ‌ها میتونه روزانه نزدیک نیم تن ماهی بگیره

اگه روی چیزی تمرکز کنین این اتفاق می‌افته

دانشمندان زمانی باور داشتن استفاده از ابزار انسان رو از بقیه حیوانات جدا می‌کنه

اما ما آن‌طور که فکر می‌کردیم خاص نیستیم

اولین بار در دهه 60، شامپانزه‌ها در حال استفاده از ابزار دیده شدن

اما از اون زمان متوجه شدیم حیوانات دیگه‌ای هم از ابزار استفاده می‌کنن

این خرچنگ‌های بوکسور شقایق‌های سمی رو برمی‌دارن

تا با تکان دادن‌شون مهاجم‌ها رو بترسونن

فنچ‌ها در "گالاپاگوس" از شاخه برای درآوردن کرم حشره چوب‌های پوسیده استفاده می‌کنن

و سمورهای دریایی در آمریکا صدف‌ها رو روی شکم‌شون با سنگ می‌شکافن

این حیوانات چشمگیر هستن، اما آیا به همه چیز فکر می‌کنن یا فقط غریزه ست؟

آیا حیوانات میتونن مشکل تازه‌ای حل کنن که نسل‌های قبل برای تکامل نداشتنش؟

برای حل مشکل جدید، نیاز به یه ایده ناب خیره کننده دارن

زمان یورکا (لحظه اکتشاف)

این لحظه‌های "یورکا" برای دانشمندانی که در زمینه هوش پژوهش می‌کنن خیلی مهمه

چون نشون میده توی این مغز بسیار پیچیده چه خبره

حالا اینجام تا حیوانی نشون بدم که ممکنه مثل ما لحظه‌های بینش حقیقی داشته باشه

اینجا باغ وحش "لایپزیگ" در آلمانه

اینجا دانشمندان از نزدیک با میمون‌ها کار می‌کنن

و میخوان چند آزمایش ساده و گمراه کننده انجام بدن

که ثابت می‌کنه اورانگوتان‌ها میتونن به اندازه انسان مبتکر باشن

در این چالش، یه بادوم زمینی خوش‌مزه در انتهای یه لوله قرار می‌گیره

دور از دسترس انگشت‌ها

و لوله محکم به میله‌ها پیچ میشه

به اون‌ها فقط یک لوله و یک بادوم زمینی داده شده

و باید از هوش‌شون برای حل مسئله استفاده کنن

برای اینکه بفهمیم انسان چگونه با این مسئله برخورد می‌کنه

آزمایش مشابهی برای بازدیدکنندگان باغ وحش ترتیب دادیم

بفرمایین، اینم شیرینی رایگان برای بالا کشیدن

تنها لازمه که از لوله خارجش کنین

همه ابزار مورد نیاز رو در دسترس قرار دادیم

اما هیچ انسانی

کودک یا بزرگسال

زمان یورکا رو تجربه نکرد

‫پس اولین بار که چالش رو به این اورانگوتان، ‫"داکانا" و بچه‌اش دادن، چه اتفاقی افتاد؟

با یه ایده مبتکرانه، داکانا از مخزن آبش، آب برمیداره

و از آب برای در دسترس قرار گرفتن بادوم زمینی استفاده می‌کنه

یکی پس از دیگری، تقریبا همه اورانگوتان‌های اینجا خودشون تونستن این مسئله رو حل کنن

در نتیجه بادوم زمینی رو به دست آورد

هیچ کس به این اورانگوتان‌ها نشون نداده بود چیکار کنن

می‌دونین، این‌که سطح چیزی رو با استفاده از آب بالا ببرین

‫نه حتی ابزار جامد، بلکه با یه ابزار مایع، ‫بتونین غذای جایزه‌تون رو بگیرین

خودشون این رو فهمیدن

شگفت انگیزه

چطور حیوانات در حل مشکلات غیرمنتظره اینقدر خوب عمل می‌کنن؟

این توانایی کمک می‌کنه که بشه به آینده فکر کرد

و از پیش برنامه ریزی کرد

و حیوانی در اطراف یه هتل هاوایی زندگی می‌کنه که به نظر این توانایی رو داره

حواصیل شب کارکنان اون رو هنک صدا می‌زنن

‫خونه‌ش یه استراحتگاه همه جانبه است،

جایی که به معنای واقعی غذا به سمتتون پرتاب میشه

هنک بیش‌تر به قو‌های بزرگ‌تر می‌بازه

ولی وقتی بالاخره مقداری غذا به دست میاره

یه کار کاملا دور از انتظار انجام میده

نمی‌خورتش

ولی به جاش انگار یه نقشه داره

هنک نون رو برمی‌داره

و توی آب میذاره

و منتظر میشه

هر زمان بخواد میتونه بخورتش

اما در انتظار چیز بیشتری هست

دو ماهی در یه لقمه

از پیش برنامه ریزی حتما جواب میده

و هنک یاد گرفته که طعمه‌ش چقدر ارزشمنده

هیچ سودی نداره که طعمه رو برای ماهی بزرگی که نمیتونه بخوره، هدر بده

بنابراین از خطر دورش میکنه

‫شواهد روزافزون نشون میده برخی حیوانات میتونن از پیش برنامه ریزی کنن

که اون‌ها رو به یه حلال مسئله عالی تبدیل میکنه

اما کسب دانشی که نیاز دارین، زمان میبره

و یه آزمایش ساده میتونه نشون بده حیوانات چطور می‌آموزن

شناور این لوله یه مهره قرمز کوچیکه

و چالش بیرون آوردنشه

لوله انقدر باریکه که دستتون توش نمیره

اما چیزهایی هست که میتونه کمک کنه

مثل این توپ‌های زرد که در واقع سنگین هستن

و این آبی‌ها که مثل پر سبکن

بچه‌ها چطور از عهده این تست برمیان؟

این بچه 5 ساله همه چیز رو میندازه داخل

بهش گفته شده میتونه از توپ‌ها استفاده کنه و اونم کرده

از همه‌شون

اما بچه‌ها بزرگ‌تر که میشن، آزمایش می‌کنن

این 6 ساله از هر کدوم تعدادی امتحان می‌کنه

پیش از اینکه روی سنگین‌ترها توافق کنه

متوجه شد فقط اونایی که فرو میرن سطح آب رو بالا می‌برن

و در 7 سالگی، این بچه به اندازه‌ای در مورد شناور شدن و ته نشینی آگاهه

که از پیش مسئله رو توی ذهنش حل کرده

این بچه‌های باتجربه، هرگز انتخاب اشتباه نمی‌کنن

اما فقط با آزمون و خطاست که دانش لازم رو برای حل مشکلات جدید به دست میاریم

و لازمه‌ این دانش، تجربه هست

‫برای اینکه بفهمم حیوانات دیگه به همین روش یاد می‌گیرن یا نه

میخوام همین آزمایش رو به یه گونه کاملا متفاوت بدم

حیوانی که متعلق به گروهی از پرندگان باهوشه

که حتی بهشون میمون پردار گفته میشه

این یه زاغ کبوده

یکی از اعضای خانواده کلاغ‌ها که در دانشگاه کمبریج مورد مطالعه بوده

مثل بچه‌ها، اینم فهمید انداختن سنگ در آب سطح آب رو بالا می‌بره

تا به یه کرم خوش‌مزه برسه

اما چه اتفاقی می‌افته وقتی همون آزمایش بچه‌ها بهشون داده میشه؟

می‌دونیم که سنگ سطح آب رو بالا میاره اما چوب پنبه شناور نه

ولی زاغ کبود هم میدونه؟

زاغ با یه سنگ فرو رونده شروع می‌کنه

ولی بعد از یه چوب پنبه استفاده می‌کنه

چیزی که مرحله بعد رخ میده بسیار مهمه

زاغ کبود از اشتباهش درس گرفته؟

بله

بعد از استفاده از یه تکه چوب پنبه بیهوده فقط رفت سراغ سنگ

زاغ کبود مانند روش بچه‌ها مسئله رو حل کرد

با آزمون و خطا فهمید چه چیزی غذا رو نزدیک‌تر میکنه

پژوهش‌ها نشون میده که این پرنده‌ها هم‌رده یه بچه هفت ساله عمل می‌کنن

گرفتمش